Atamızın 88’inci ölüm yıldönümünde Pegasus Havayolları’nın gelenekselleşen saygı uçuşunda bu yıl Afyon’daydık. Her yıl milli mücadele tarihiminizin farklı noktalarına yapılan uçuşlarda hem ulu önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, hem milli mücadeleyi andık. Hem de Pegasus Havayolları’nın geleceği ile ilgili bakışı, Pegasus’un Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Nane ile Genel Müdürü Güliz Öztürk’ten aldık.
Uçuşu, Pegasus’un kuyruğunda Atatürk boyalı Cumhuriyet uçağı ile yaptık. Airbus A321neo’ya geçerken Sabiha Gökçen Havalimanı için ikinci terminal konusunda yapılacak çalışmalar hakkında konuştuk. Pegasus ihaleye girer mi, yönetim renk vermiyor. Ama yeni terminalin ki 2030 açılış hedefi var, havalimanında yolcu konforunun artıracağı ve operasyonu rahatlatacağına dikkat çektiler.
Ayakbastı ücreti 18 Euro’ya çıkıyor
Konu havalimanından açılmışken, dış hat yolcusu içen Sabiha Gökçen’de ayakbastı parası 15 Euro. Yeni terminalde bu rakam 18 Euro’ya çıkartılacak. Halen İstanbul Havalimanı’nda bu ücret 20, Antalya’da ise 15 Euro.
İnişimiz Kütahya’da Zafer Havalimanı’na yaptık. Pegasus, yaz döneminde buraya charter uçuyor. Kenarda uçuş okullarının tek ve çift motorlu uçakları var. Ama madem yolcu operasyonunda beklenen yoğunluk olmuyor, havalimanında eğitim, bakım, hatta askeri amaçlı İHA operasyonu gibi farklı düşünmek ve bunları daha fazla hayata geçirmek lazım…
Zafer Havalimanı’ndan Afyon’a doğru yolculuğumuzda Büyük Taarruz Şehitliği’ne uğradık. 2150 Mehmetçik ve 275 subayımızın şehit düştüğü, tarihimizin dönüm noktası savaşlarından biri olan alanda dualarımızı şehitlerimiz ve gazilerimiz için ettik.
Şehitliğimiz bakımlı ancak tuvaletlerini biraz büyütmekte fayda var. Bir de tarihi olmayan objelerin sergisi bende soru işareti oluşturdu. Alman yapısı 1950’lerde tasarlanmış Dornier Do28 uçağı yerine keşke şehitlikte Kurtuluş Savaşı’nda uçmuş bir uçağımızın replikası olsaydı? Aynı durum sergilenen toplar için de geçerli…
İkinci noktamız, 1500 metre yükseklikte Kocatepe oldu. Sisler içinde Kocatepe’de milli mücadele ruhunu bir kez daha anladık…
Pegasus’un hedefleri
Yemeğe geçtiğimizde Genel Müdür Güliz Öztürk, önce mali sonuçlardan başladı:
“Dün akşam da üçüncü çeyrek sonuçlarımızı açıkladık. Biliyorsunuz 2022 birinci çeyreğinden itibaren pandeminin neredeyse bitişiyle beraber hızlı bir büyüme döneminden geçtik, filomuzu genişlettik, uçuş ağımızı genişlettik, birçok yeni destinasyon ekledik özellikle yurt dışında.
Dijital altyapımıza ve operasyonel kabiliyetlerimize önemli yatırımlar yaptık ve 2025 yılı bu büyümeyi daha dengeli ve verimli bir yapıya taşıdığımız bir dönem olmuştu.
İran Savaşı’nın etkileri
Bu yılsa elbette 28 Şubat itibariyle başlayan, özellikle Amerika-İran savaşı, bu büyük belirsizlik, bunun seyahat talebinde yarattığı dalgalanma, özellikle yakıt fiyatlarındaki sert yükseliş nedeniyle önemli bir maliyet baskısıyla tabii karşı karşıya kaldık ve gerçekten zorlu bir pazar ortamında faaliyet gösteriyoruz, hâlâ da devam ediyor.
Odağımız bu süreci en dengeli kapasite planlamasıyla yönetip, operasyonel verimliliğimizi de mümkün olan en yüksek seviyede koruyabilmek.
Tabii bir taraftan da şunu biliyoruz, savaşın sona ermesiyle, mevcut belirsizliklerin ortadan kalkmasıyla piyasada çok hızlı bir normalleşme oluyor, bunu biz Covid’den sonra da gördük, biliyorsunuz 2022 müthiş bir intikam seyahatinin de olduğu müthiş bir yıl olmuştu havacılık için.
Talepte de çok hızlı bir sıçrama görüyoruz. Bunu bu yıl temmuz ayında da gördük, temmuz ayının başında barış olacağına dair bir ön anlaşma haberi çıkar çıkmaz -sonra gerçekleşmedi ama- biz temmuzun ilk haftasını hem yakıt fiyatını savaş öncesi dönemi seviyesinde görebildik hem de talebi gördük.
Dolayısıyla yine böyle, yani her şey normalleştiğinde yine talebin de özellikle yakıt fiyatlarının normale gelmesini bekliyoruz, o nedenle de hem operasyonumuzu hem de ekiplerimizi elbette ki o yeniden normalleşme dönemindeki talebi de karşılayabilecek şekilde hazır tutuyoruz.
2026 yılının 9 aylık dönemi itibariyle 33.4 milyon misafirimize hizmet verdik, kapasitemizi %4 arttırdık ilk 9 ayda.
Ortadoğu sefer iptalleri toplamın yüzde 15’ini oluşturdu
İkinci çeyrekte Orta Doğu’da uçuş yaptığımız ülkelerin neredeyse hiçbirine sefer yapamadık, işte hava sahaları kapandı savaş nedeniyle, bizim yurt dışı operasyonumuzun yaklaşık kapasitemizin %15’i Orta Doğu, toplam kapasitemizin de %11-12’si gibi. O nedenle tabii oradaki kapasite kullanılamamış oldu ikinci çeyrekte, onu tabii iç hatlara ve işte Avrupa, Türk Cumhuriyetleri gibi farklı destinasyonlara yönlendirdik.
Dolayısıyla %4 arttı kapasitemiz, satış gelirlerimiz de %8 büyüdü, toplamda 9 ayda 2.8 milyar euro üzerine taşıdık ciromuzu.
FaVÖK miktarımız 486 milyon euro olarak gerçekleşti, marjımız da 17.2 olarak gerçekleşti ilk 9 ayda, üçüncü çeyrekte birlikte.
Şimdi tabii sözünü ettiğimiz tüm bu zor koşullarda ve ki hâlâ devam ediyor tüm parametreler ışığında aslında karlılığımızı ve operasyonel verimliliğimizi korumakta tüm ekibin başarısı gerçekten. Çünkü biz büyümeyi hiçbir zaman sadece hani uçuş ağını büyütmek, işte yeni ataçmak gibi tek başına bir hedef olarak görmedik. Bizim için önemli olan doğru kapasiteyle, doğru maliyet yapısıyla ve uzun vadeli rekabet gücümüzü koruyarak büyüyebilmek.
58 ülke 161 nokta
Bugün 58 ülkede 161 destinasyona uçuyoruz, bunun 39 tanesi iç hatlar, kalanı dış hatlar. Toplam gelirlerimizin de işte o nedenle de %82’sini uluslararası operasyonlarımızdan elde ediyoruz.
Bu yapı bizim tabii farklı pazarlarda büyümemizi sağlıyor, aynı zamanda gelir kaynaklarımızı çeşitlendirmemize de imkan sunuyor. Filomuz bu yıl sonunda 132 uçak olacak, ortalama yaşımız da yine çok genç 5.6 yaşında.
Smartwings ortaklığı
Ama elbette biz 1 Ekim itibariyle Çek ya da Çek merkezli Çek hava yolları ve Smartwings hava yollarını biliyorsunuz satın alma devrini gerçekleştirdik. Dolayısıyla şimdi Pegasus ve Smartwings birleşik filosu 175 uçağın üzerinde, artık biraz havayolu grubunun filosundan bahsetmek gerekecek bundan sonra.
Pegasus için bu yılın en heyecanlı ama en heyecanlı ve tabii ki dönüm noktası olan gelişmesi Smartwings ve Çek hava yollarını büyümüze katmamız oldu. 1 Ekim’de devrini aldık şirketi.
Şimdi önümüzde Avrupa’da yerleşik bir havayolu operasyonuyla daha geniş coğrafyada varlık gösterme fırsatı var.
Smartwings yatırımı Türkiye’deki güçlü konumumuzu korurken Avrupa’daki varlığımızı geliştirmemizi ve daha dengeli bir coğrafi dağılıma ulaşmamıza da imkan sağlayacak.
İlk aşamada Smartwings’in iş modelini koruyacağız, iki şirket olarak çalışacak, iki ayrı şirket olarak çalışacak ve iki ayrı marka olarak çalışacak, Smartwings markası da korunacak.
Bunun yanında satın almanın tabii bize sağlayacağı sinerjileri, operasyon tarafında teknoloji, satın alma ve diğer uygun alanlarda da aşamalı olarak değerlendiriyor olacağız.
Uzun vadede dediğim gibi bu satın almanın bize daha geniş bir pazara erişim, daha dengeli gelir kaynakları ve farklı coğrafyalarda büyüyebilen bir iş modeli kazandıracağına inanıyoruz.
Hedefimiz Türkiye’de güçlü kökleri olan, uluslararası ölçekte daha fazla değer üreten bir havayolu grubu olmak.
737 MAX 10 teslimatları 2028’de başlıyor
Tabii biz yine bununla birlikte uzun vadeli bir perspektifte filomuzu büyütmeye devam ediyoruz, Airbus uçaklarımızla şimdi büyümeyi sürdürüyoruz, Airbus 321’leri filoya katmaya devam edeceğiz, daha siparişimizin siparişimiz devam ediyor vermiş olduğumuz sipariş 2022’de.
Ama tabii asıl güçlü büyüme dönemi Boeing uçaklarımızın teslimatıyla başlayacak, 2028’de ilk Boeing teslimatını gerçekleştireceğiz, 2028’de 8 uçak, 2029’da 12 uçak Boeing filomuza katılıyor olacak, böylece 2030 yılında havayolu grubunun birleşik filosu 200 uçağın üzerine çıkacağını öngörüyoruz.
Operasyonel alt yapıyı güçlendirmek
Bir Smartwings kadar önemli bizim için büyüme stratejimizin önemli ayaklarından biri olan operasyonel altyapımızı güçlendirmekti. Bu kapsamda Sabiha Gökçen Havalimanı’nda yeni bakım, yeni bir bakım hangarı yatırımı yapmıştık, bir değil hatta iki tane bakım hangarı ama iki faz da devreye alıyoruz.
İlk fazını tamamladık, şubat ayında devreye aldık hangarımızı, 5 uçaklık kapasiteden oluşuyor ve içinde boya hangarı da var. Şimdi ikinci fazı da kasım sonu aralık gibi tamamlıyor olacağız, yine 5 uçaklık bir kapasite olacak.
Yatırımın tamamlanmasıyla o da aktif olarak ocak şubat gibi 2027 yılının devreye girecek, uzun vadede bakım ihtiyaçlarımızın yaklaşık %60’ını kendi bünyemizde artık karşılıyor olacağız.
Bu yatırım operasyonel bağımsızlığımızı arttıracak, maliyetlerimizi daha etkin yönetmemizi sağlayacak ve operasyonel sürekliliğe de mutlaka katkıda bulunacak stratejik bir adım bizim için.
Hatta devreye alalım ocak şubat gibi hangarımızı, ondan sonra hep birlikte bakımlarımız da başladığında ve uygun bir aralıkta sizleri hangarda misafir edelim, oradaki faaliyetlerimizden bahsedelim.
Bu stratejik yatırımın başlangıcını, bugün neler yapmak istediğimizi, gelecekte nereye taşımak istediğimizi hep birlikte hangarımızda konuşalım, onu da planlayalım bundan sonra.
Teknoloji yatırımları
Yatırımlarımıza devam ettiğimiz bir diğer alan da teknoloji. Çünkü havacılıkta aslında sadece havacılıkta da değil, yani tüm sektörlerde rekabetin kuralları hızla değişiyor. Biz havacılık için de aynı şeyi düşünüyoruz, dolayısıyla önümüzdeki dönemde havayollarını birbirinden ayırıcı unsurların başında teknolojiyi nasıl kullandığımız, değişime uyum sağlama becerimiz gelecek.
Bu bakış açısıyla dijitalleşme aslında bizim uzun yıllardır yatırım yaptığımız bir alan.
Covid’de de ara vermeden devam ettik yatırımlarımıza, 2018 yılında dijital dönüşümü başlatmıştık ve 2018 yılından bu yana da Türkiye’nin dijital havayolu vizyonuyla hareket ediyoruz, hepiniz biliyorsunuzdur.
Hedefimizde dünyada teknolojiyi en iyi kullanan 3 havayolundan biri olmak ve şimdi bu birikimimizi de yapay zeka teknolojisiyle yeni bir aşamaya taşıyoruz, taşımak ve onu geliştirmek istiyoruz.
2024 yılında bir çatı program başlattık şirket içerisinde, Fly GPT diyerek, bu çatı program altında yapay zeka projeleri geliştiriyoruz.
Ama aynı zamanda çalışma arkadaşlarımızın da bu teknolojiyi etkin kullanabilmeleri için, çünkü esasen iş liderleri hangi teknolojileri işine entegre edebilir, söyleyebilir ve o zaman fayda sağlayabilir, o nedenle eğitimler düzenliyoruz, atölyeler düzenliyoruz.
Çünkü şunu biliyoruz, dijital dönüşümden daha çok aslında bu bir kültürel dönüşüm, o nedenle de ekiplerimizin teknik bilgi ve bu donanıma kavuşmasını önceliklendiriyoruz.
Şöyle bir rakam vereyim, son 3 yılda 50’den fazla yapay zeka projesini örneğin canlıya aldık.
Tabii bu dönüşümün en önemli taraflarından biri bu sonuçların bu dönüşümün sonuçlarının hem operasyonlarımızda hem de misafir deneyiminde karşılık bulması, çünkü aslında üçlü bir ayak bu, nerede kullanıyoruz, kendi iş süreçlerimizde kullanıyoruz, çalışanlarımızın daha verimli, daha etkin çalışabilmeleri, hayatlarını kolaylaştırmak için, öncüsü misafir deneyimini iyileştirmek için kullanıyoruz ve bir de tabii ki operasyonel süreçlerimizi daha verimli hale getirmek için kullanıyoruz.
Dolayısıyla hani yakıt tasarrufundan bilet ve ek ürün fiyatlamasına, uçak bakımından önceden arıza tahminine kadar çok farklı alanlarda yapay zekadan faydalanıyoruz.
Bu yine dediğim gibi hem maliyetlerimizi daha etkin yönetmeyi, gelirlerimizi arttırmayı ve misafirlerimizle de kişiselleştirilmiş, kolay ve uygun fiyatlı bir seyahat hedefi, seyahat deneyimi sunmak hedefiyle tüm bunları yapıyoruz.
Yani teknolojiyi kullanmak için teknolojiyi kullanmıyoruz, teknolojiyi mutlaka fayda sağlayacak odak alanlarını belirleyip baştan hedeflerimizi koyup, hangi alanlarda ilerleyeceksek o alanlara da işimizi entegre ederek devam ediyoruz.
Yapay zeka ve Pegasus
Tabii yapay zeka sadece verileri almak verinin çok temiz ve sağlıklı olması gerekiyor elbette kullanabilmek için, analiz etmek tahmin etmekte de sınırlı değil, iş süreçlerimizin hepsine entegre etmeye çalışıyoruz yapay zekayı.
Mesela şu an Agentic AI teknolojisi ilerledi, biz de bu yıl acenta tabanlı yapay zekayı, yani bu Agentic AI teknolojisini çalışmalarımıza dahil ettik.
Fly GPT çatısı altında yürüttüğümüz o programın şimdi bir alt programı var, isim babası sevgili Mehmet Nane, Phantom projenin adı.
Yapay zeka ajanlarını iş süreçlerimizi entegre ettiğimiz bir program bu ve tanımlanmış iş akışlarında farklı sistemlerden bilgi alıyor, bütün kayıtları karşılaştırıyor ve belirlenen yetkiler çerçevesinde bizim belirlediğimiz ekiplerimizin belirlediği yetkiler çerçevesinde de işlem başlatabiliyor.
Şu anda 30’dan fazla yapay zeka ajanı içeride belirlediğimiz iş süreçlerinde çalışıyor, yani aslında bizim ekibin yeni çalışma arkadaşları bu ajanlar, ama mutlaka tabi ekiplerin gene kontrolü, denetimi altında.
Bu tabi nasıl yapıyoruz bunu, bir de bahsettiğim gibi yani sadece teknoloji ekibi kullanmıyor bu araçları ya da onlar söylemiyor, aslında teknolojiler diye adlandırdığımız bir grup var içeride, sayıları 100’e yakın arkadaşımız, bu grup uygulamalı eğitim programlarıyla kendi iş süreçlerine yönelik yapay zeka ajanlarını geliştiriyorlar.
Bunun somut örneklerini görmeye başladık aslında, finans ekibimizin bir AI accountant diye bir projemiz vardı, şimdi onlar bir yapay zeka muhasebecisi kullanıyorlar, işte uçuş ekiplerimizin konaklama süreçlerinde yapay zeka ajanlarını kullanıyoruz, onlar çalışıyorlar ama biraz önce dediğim gibi tabii ki nihai değerlendirme ve onaylar yine bizim çalışma arkadaşlarımız tarafından şu anda gerçekleştiriliyor.
İşte böylece de bu tekrar eden işlerde zaman kazanmak, ekiplerimizin daha fazla katma değer yaratacak işlere odaklanmasını ve operasyonel verimliliğimizi arttırmayı amaçlıyoruz.
Biz tabi çok heyecanlanıyoruz, çünkü yapay zekayı herkes konuşuyor, aslında tam nereye varacağı ve nereye gideceği de tam belli olmayan bir teknoloji şu anda, yani daha doğrusu bugünü daha mı iyi görüyoruz galiba, belki bir 5 sene, 10 seneyi bu kadar iyi göremiyoruz ama heyecanlanıyoruz, çünkü yapabildiği şeyleri görüyoruz, bizim daha katma değerli işlerde çalışabileceğimizi görüyoruz, o yüzden projelerden o yüzden özellikle sizlere bahsettim.
Pegasus’un Silikon Vadisi’ndeki şirketi
Bir de tabii bunun için biz yatırım da yaptık, sadece kendi iç geliştirdiğimiz iç çözümlerle sınırlandırmadık teknolojideki yatırımlarımızı, 2023 yılının sonunda Silikon Vadisi’nde Pegasus Innovation Lab kurduk.
Amacımız da teknolojinin kalbinde olmaktı, yani oradaki start-up’lar yeni hangi teknolojileri geliştiriyor, biz bunlardan nasıl faydalanabiliriz daha hızlı, amacımız oyu.
Gerçekten burada da küresel girişimler, üniversiteler start-up’lar dediğimiz teknoloji şirketleriyle Pegasus’un iş birimlerini buluşturduk, yaklaşık 750’den fazla girişime de temas kurduk geçtiğimiz 2024’ün ortası gibi tam faaliyete geçmişti, demek ki 2 buçuk sene oluyor.
Ve bizim ihtiyacımız olan çözümleri aldık, test ettik, bir kısmını dahil ettik, uygun bulduğumuz projeleri uygulamaya aldık, hatta iki şirkete de yatırım yaptık, bir tanesi Overwatch AI diye, bir tanesi de Zingle AI diye, bu iki iş birliği hem içeride kullandığımız teknolojiler şimdi bu ikisi, hem de aynı zamanda stratejik yatırımcısıyız bu iki start-up’ın.
Overwatch AI nedir kısaca onu söyleyeyim, bu bir platform, bu platform içerisinde pilotlarımızın bütün operasyonel ekibinin yani kabinin, yer ekiplerinin operasyonel prosedürleri, havalimanı gereklilikleri gibi kritik bilgileri doğal dille ve daha hızlı erişmesini sağladık, böylece aslında ekiplerin hem daha hızlı hem daha kolay iş yapmasını ve karar alma süreçlerini de hızlandırmış oldu.
Ekim ayında da Zingle AI ile bir iş birliği başlattık, o da sesli yapay zeka sistemi, onu da çağrı merkezinde kullanmaya başladık yeni.
Orada misafirlerimizi amacımız hem daha hızlı, sıfır hatayla doğru servisi verebilmek, o gene tabii operasyonel verimliliğe hizmet ediyor, tabii ki maliyetlerin etkin yönetimine hizmet ediyor ama en önemlisi misafir deneyimini iyileştirmek.
Çağrı Merkezi’nde yapay zeka
Henüz tümüyle, yani zaten çağrı merkezini tümüyle yapay zekaya devretmek gibi bir hedefimiz yok, ama kolay yapılabilecek işlemleri yapay zekayla yapıp yine daha karmaşık işlemler olan misafirlerimize veya isteyen misafirlerimize bizim canlı agent’larımıza aktarıyoruz.
Amacımız da, yani teknolojiyi kullanmak için teknolojiyi kullanmıyoruz, teknolojiyi mutlaka fayda sağlayacak odak alanlarını belirleyip baştan hedeflerimizi koyup hangi alanlarda ilerleyeceksek o alanlara da işimizi entegre ederek devam ediyoruz.
Yapay zeka sadece verileri almak, verinin çok temiz ve sağlıklı olması gerekiyor elbette kullanabilmek için, analiz etmek tahmin etmekte de sınırlı değil, iş süreçlerimizin hepsine entegre etmeye çalışıyoruz yapay zekayı.
Mesela şu an Agentic AI teknolojisi çok ilerledi, biz de bu yıl agent tabanlı yapay zekayı, yani bu Agentic AI teknolojisini çalışmalarımıza dahil ettik.
Fly GPT çatısı altında yürüttüğümüz o programın şimdi bir alt programı var, isim babası sevgili Mehmet Nane, Phantom projenin adı, yapay zeka ajanlarını iş süreçlerimize entegre ettiğimiz bir program bu.
Ve tanımlanmış iş akışlarında farklı sistemlerden bilgi alıyor, bütün kayıtları karşılaştırıyor ve belirlenen yetkiler çerçevesinde bizim belirlediğimiz, ekiplerimizin belirlediği yetkiler çerçevesinde de işlem başlatabiliyor.
Şu anda 30’dan fazla yapay zeka ajanı içeride belirlediğimiz iş süreçlerinde çalışıyor, yani aslında bizim ekibin yeni çalışma arkadaşları bu ajanlar, ama mutlaka tabi ekiplerin gene kontrolü, denetimi altında.
Bu tabi nasıl yapıyoruz bunu bir de bahsettiğim gibi, yani sadece teknoloji ekibi kullanmıyor bu araçları ya da onlar söylemiyor, aslı teknolojisiyiz diye adlandırdığımız bir grup var içeride, sayıları 100’e yakın arkadaşımız, bu grup uygulamalı eğitim programlarıyla kendi iş süreçlerine yönelik yapay zeka ajanlarını geliştiriyorlar.
Bunun somut örneklerini görmeye başladık aslında, finans ekibimizin bir AI accountant diye bir projemiz vardı, şimdi onlar bir yapay zeka muhasebecisi kullanıyorlar, işte uçuş ekiplerimizin konaklama süreçlerinde yapay zeka ajanlarını kullanıyoruz, onlar çalışıyorlar ama biraz önce dediğim gibi tabii ki nihai değerlendirme ve onaylar yine bizim çalışma arkadaşlarımız tarafından şu anda gerçekleştiriliyor.
İşte böylece de bu tekrar eden işlerde zaman kazanmak, ekiplerimizin daha fazla katma değer yaratacak işlere odaklanmasını ve operasyonel verimliliğimizi arttırmayı amaçlıyoruz.
Biz tabi çok heyecanlanıyoruz, çünkü yapay zekayı herkes konuşuyor, aslında tam nereye varacağı ve nereye gideceği de tam belli olmayan bir teknoloji şu anda, yani daha doğrusu bugünü daha mı iyi görüyorsunuz galiba, belki bir 5 sene, 10 seneyi bu kadar iyi göremiyoruz ama heyecanlanıyoruz, çünkü yapabildiği şeyleri görüyoruz, bizim daha katma değerli işlerde çalışabileceğimizi görüyoruz, o nedenle projelerden o yüzden özellikle sizlere bahsettim.
Bir de tabii bunun için biz yatırım da yaptık, sadece kendi iç geliştirdiğimiz iç çözümlerle sınırlandırmadık teknolojideki yatırımlarımızı, 2023 yılının sonunda Silikon Vadisi’nde Pegasus Innovation Lab kurduk.
Amacımız da teknolojinin kalbinde olmaktı, yani oradaki start-up’lar yeni hangi teknolojileri geliştiriyor, biz bunlardan nasıl faydalanabiliriz daha hızlı, amacımız oydum.
Gerçekten burada da küresel girişimler, üniversiteler, start-up’lar dediğimiz teknoloji şirketleriyle Pegasus’un iş birimlerini buluşturduk, yaklaşık 750’den fazla girişime de temas kurduk geçtiğimiz işte 2024’ün ortası gibi tam faaliyete geçmişti, demek ki 2 buçuk sene oluyor.
Bizim ihtiyacımız olan çözümleri aldık, test ettik, bir kısmını dahil ettik, uygun bulduğumuz projeleri uygulamaya aldık, hatta iki şirkete de yatırım yaptık, bir tanesi Overwatch AI diye, bir tanesi de Zingle AI diye, bu iki iş birliği hem içeride kullandığımız teknolojiler şimdi bu ikisi hem de aynı zamanda stratejik yatırımcısıyız bu iki start-up’ın.
Sistem nasıl çalışıyor
Overwatch AI nedir kısaca onu söyleyeyim, bu bir platform, bu platform içerisinde pilotlarımızın bütün operasyonel ekibinin yani kabinin, yer ekiplerinin operasyonel prosedürleri, havalimanı gereklilikleri gibi kritik bilgileri doğal dille ve daha hızlı erişmesini sağladık, böylece aslında ekiplerin hem daha hızlı hem daha kolay iş yapmasını ve karar alma süreçlerini de hırsızlandırmış, hızlandırmış oldu.
Ekim ayında da Zingle AI’la bir iş birliği başlattık, o da sesli yapay zeka sistemi, onu da çağrı merkezinde kullanmaya başladık yeni.
Orada misafirlerimizi amacımız hem daha hızlı, sıfır hatayla doğru servisi verebilmek, o gene tabii operasyonel verimliliğe hizmet ediyor, tabii ki maliyetlerin etkin yönetimine hizmet ediyor ama en önemlisi misafir deneyimini iyileştirmek.
Henüz tümüyle, yani zaten çağrı merkezini tümüyle yapay zekayı devretmek gibi bir hedefimiz yok, ama kolay yapılabilecek işlemleri yapay zekayla yapıp yine daha karmaşık işlemleri olan misafirlerimizi veya isteyen misafirlerimizi bizim canlı agent’larımıza aktarıyoruz.
Amacımız da, yani kullandırdığımız teknolojileri somut faydaya dönüştürmek, önümüzdeki dönemde de yine bu konuda yeni ürünleri, yeni hizmetleri bizden duymaya devam edeceksiniz.
Bir diğer konu, çok önem verdiğimiz, şimdi işte dün Antalya’da COP31 de başladı, çok da yoğun bir talep olmuş katılım açısından. Bizim açımızdan da önemli bir konu sürdürülebilirlik.
Biz tabii sürdürülebilirliği çevresel hedeflerden oluşan ayrı bir çalışma alanı olarak görmüyoruz gerçekten. Hazırladığımız 3 yıllık, 5 yıllık stratejik planımız içerisine stratejik alanlardan biri bizim için sürdürülebilirlik.
2025 yılında da TSRS uyumlu sürdürülebilirlik raporumuzu yayınladık. Karbon emisyonumuz, biliyorsunuz net sıfır emisyon 2050 hedefi var, hayatın inisiyatifi, biz de onun imzacılarındanız.
2030’da da emisyon oranımızı %20 azaltmak gibi bir ara hedef koymuştuk, ona kararlılıkla ilerliyoruz.
2025 yılının emisyonu 56.9 gibi gram karbondioksit bütçe yolcu başına, gerçekten globalde sektörde en düşük rakamlardan bir tanesi, oranlardan bir tanesi.
Şimdi ilk 9 ay Orta Doğu’daki bütün bu soruna uzaya rotalara rağmen 57.1’de tutmayı da başarabildik.
Tabii bunun en önemli kaldırıcı, bizim işlettiğimiz genç ve verimli filo, çünkü %20’ye yakın daha az yakıt sarf ediyor, dolayısıyla emisyon da o oran da daha düşük. Yani ilk önemli aslında çevre tarafının en önemli katkısı bu filo dönüşümünden geliyor.
Türkiye’de SAF üretimi başlıyor
Tabii bir ikincisi de olması gereken mutlaka, yani net sıfıra giderken sürdürülebilir havacılık yakıtı dediğimiz SAF.
SAF’ın üretimi Türkiye’de başladı başlıyor, önümüzdeki sene üretiliyor olacak, ama dünyada da, ülkemizde de çok çok az üretimi var SAF’ın. Dolayısıyla amacımız safın yaygınlaşmasının sağlanması, yaygınlaşırken de üretimin, tabii ölçeklenmesi ama ekonomik hale de gelebilmesi, çünkü arz çok sınırlı olunca fiyatı da çok pahalı oluyor, o zaman da gerçekten sürdürülebilir olmuyor. Dolayısıyla 2026 yılında bu konuda TÜPRAŞ ve SOCAR’la da safın geliştirilmesine yönelik iş birliklerini de başlattık, birlikte de çalışıyoruz farklı iş modelleri üzerinde. Ama biliyoruz ki yani bu havayollarının gerçekten tek başına başarabileceği bir konu değil. Hedefimizi değiştirmeyiz, iddialı bir hedef midir, iddialı bir hedeftir ama burada mutlaka tüm ekosistemin birlikte hareket etmesi lazım.
Yakıt üreticileri olsun, havayolları, kamu mutlaka akademi, üniversiteler, STK’lar gerekiyorsa, burada hep birlikte yol haritasını hazırlamak ve bu konuda da hızlanmak da gerekiyor. Dolayısıyla sürdürülebilirliği çevre tarafında böyle görüyoruz.
Tabii içeride yine toplumsal cinsiyet eşitliğini benimsediğimiz için Harmony isimli programımızı yürütmeye devam ediyoruz. Yönetişim tarafında kurumsal endekste biz de raporladığımız en yüksek nota sahip şirketiz bu yıl. Hatta bir ödül alacakmışız, bugün geldi haberi kasım sonunda ödül töreni.
Dolayısıyla yani bu bizim için ESG tabii, yani sürdürülebilirlik konusu, dolayısıyla her üç alanda da stratejimizin bir temel parçası olarak davranmaya ve hareket etmeye devam edeceğiz.
Hedef Avrupa’da büyüme
Biz Pegasus olarak tabii yeni bir dönemin eşiğindeyiz, çünkü önümüzde Avrupa’da büyüme var, yeni satın aldığımız şirketle birlikte bir havayolu grubu haline dönüşmemiz var, teknolojide dönüşüm var, operasyonel yetkinliklerimizi geliştirme ve tabii sürdürülebilir havacılığa katkı sunma gibi önemli hedeflerimiz var.
Bunların hepsi tabii aynı büyük resmin parçaları, amacımız geleceğin havayolunu, hatta havayolu grubunu bugünden inşa etmek.
Tabii bizim için de mesele sadece daha fazla noktaya uçmak, en çok yere gitmek, uçmak, daha fazla misafir taşımak değil, biz büyümeyi daha akıllı, daha verimli ve daha sürdürülebilir bir yapıya dönüştürme hedefiyle hareket ediyoruz.
Bu yolculukta da bugüne kadar olduğu gibi çevikliğimiz, yenilikçi yaklaşımımız ve birlikte ekip olarak Pegasus’un güçlü ekibiyle birlikte çalışma kültürümüz en büyük gücümüz olmaya devam edecek.
A321XLR alacak mı
A321XLR’ı iki kere çalıştık. Menzil olarak o yatırımın karşılığında getireceği katkı sınırlı. Örneğin Hindistan, bu hatlar için izin almak çok zor. Şu anlık öyle bir planımız yok.
Yeni ihale
Sabiha Gökçen’ uzun yıllardır bekliyoruz. Verimli olarak ana üste büyümek gerekiyor. 2. Terminal devreye girince ikiye çıkacak. 2040’a kadar 240 uçağımız daha gelecek. Elbette bir dönüşüm olacak. Ciddi bir filo yatırımını bekliyoruz. Heyecanla yeni inşaatı bekliyoruz. 2030 gibi devreye girmesini bekliyoruz”
