Yazarımız Şeref Sezgin, NASA bünyesinde yer alan ve yükse irtifa araştırma amaçlı kullanılan WB-57 uçaklarını sizin için yazdı. Martin B-57 Canberra’dan geliştirilen WB-57’ler, 1970’den bu yana NASA bünyesinde. İşte detaylar…
NASA’nın envanterinde filoda aktif olarak görev yapan 3 adet WB-57 (WB-57F) yüksek irtifa araştırma uçağı bulunmaktadır.
Uçağın teknik adı: NASA WB-57 High Altitude Research Aircraft
Uçağın burun kısmındaki “Freedom 250” amblemi ise ABD’nin 250. kuruluş yıl dönümü kutlamaları kapsamında işlenmiştir.
Bu uçak NASA için çok önemli deneysel çözüm hava aracıdır.
Bu uçaklar ne için kullanılıyor
1- Yüksek İrtifa Atmosfer Araştırmaları: Stratosferdeki gaz oranları, ozon tabakası, iklim değişikliği etkileri ve kozmik toz/meteorit parçacıklarının toplanması amacıyla atmosferik ölçümler yapar.
2- Roket ve Mekik Fırlatma İzleme: Burun ve gövdeye yerleştirilen gelişmiş optik/kızılötesi kamera sistemleri (WAVES/HD teleskoplar) sayesinde uzay mekikleri, Falcon 9 ve Artemis gibi roket fırlatmalarını yüksek irtifadan takip eder ve veri kaydeder.
3- Güneş Tutulması Gözlemleri: Bulut tabakasının çok üstüne (stratosfere) çıkabildiği için Güneş tutulmalarında koronayı ve Güneş atmosferini engelsiz biçimde fotoğraflamak ve analiz etmek için kullanılır.
4- Uydu ve Sensör Testleri: Yeni geliştirilen uydular veya hava araçları için hazırlanan sensörlerin uzaya gönderilmeden önce yüksek irtifa koşullarında test edilmesini sağlar.
5- İletişim Rölesi: Askerî ve bilimsel görevlerde uzak bölgeler arası yüksek hızlı veri aktarımı ve haberleşme köprüsü olarak görev yapar.
Mürettebat: 2 kişi (Pilot ve Sensor Equipment Operator – SEO / Sensör Sistemleri Operatörü)
Azami İrtifa: 63,000 feet. (19,000 metre)
Uçuş Süresi: 7 saat havada kalabilir
Menzil: 2,500 mil
Motorlar: 2 adet General Electric TF33-P-11A turbofan motoru
NASA’nın envanterinde filoda aktif olarak görev yapan 3 adet WB-57 (WB-57F) yüksek irtifa araştırma uçağı bulunmaktadır.
Bu uçaklar Texas, Houston’daki Ellington Sahası’nda (NASA Johnson Uzay Merkezi) konuşlandırılmıştır ve dünyada halen uçabilir durumda bulunan tek Martin B-57 Canberra türevleridir.
Uçakların ABD sivil havacılık tescil (kuyruk) numaraları şunlardır:
-
N926NA (NASA 926)
-
N927NA (NASA 927)
-
N928NA (NASA 928)
-
Bu uçaklar Martin B-57 Canberra (ABD yapımı lisanslı jet bombardıman uçağı) dır.
-
NASA bu uçakları 1970’lerin başında teslim almaya başlamış ve günümüzdeki bilimsel araştırma modeli olan WB-57F konfigürasyonuna getirmiştir.
-
WB-57F uçaklarının görev yaptığı irtifalarda ($60.000\text{ feet}$ ve üzeri) atmosferik basınç son derece düşüktür. Bu seviyedeki bir basınç düşüşünde insan kanındaki gazlar kaynamaya başlar (armstrong sınırı) ve ortamda solunabilir oksijen neredeyse yok denecek kadar azdır.
Bu nedenle mürettebatın (pilot ve sensör operatörü) oksijen ihtiyacı ve hayatta kalması çok özel bir sistemle sağlanır:
-
Tam Basınçlı Uzay Elbiseleri (Full-Pressure Suits)
-
Özel Elbise: Pilotlar standart uçuş tulumları yerine, NASA astronotlarının veya U-2 casus uçak pilotlarının giydiği David Clark üretimi tam basınçlı elbiseler (uzay elbisesi benzeri) giyerler.
-
Kask ve Oksijen Maskesi: Kask tamamen sızdırmazdır. İçerideki havayı dışarıdan bağımsız kılar ve pilota doğrudan %100 saf oksijen beslemesi yapar.
-
Sıvı Oksijen (LOX) Tankları: Uçakta yüksek miktarda oksijeni sıkıştırılmış halde depolamak için sıvı oksijen (LOX) sistemleri kullanılır. Bu sıvı oksijen gaz haline getirilerek kasklara beslenir.
-
Gövde üzerine iniş
Geçtiğimiz Ocak ayında, NASA’ya ait WB-57 tipi araştırma uçağı, iniş takımlarının açılmaması nedeniyle Houston Ellington Havalimanı’nda gövde üzerine iniş yapmıştı.
Yetkililer, uçakta bulunan tüm mürettebatın sağ salim tahliye edildiğini, olayda herhangi bir can kaybı ya da yaralanma yaşanmadığını açıklamıştı.
