Rusya ambargoya rağmen 1 milyar Euro’luk uçak parçasını almayı başardı
Finlandiya merkezle YLE tarafından yapılan araştırmaya göre, Rusya’ya Ukrayna Savaşı ile birlikte uygulanan yolcu uçağı parça ambargosu başarısız oldu. Yaptırımlara rağmen Ruslar farklı ülkelerden aldığı toplam 1 milyar Euro’luk Boeing ve Airbus parçaları ile filolarını ayakta tutmaya çalışıyor. Satışların yapıldığı ülkeler arasında Türkiye’nin yanı sıra Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Çin ve Gabon yer alıyor. Parçaların üçte biri BAE’den Rusya’ya gitti.
Rusya’nın sivil havacılık filolarını yere indirme umuduyla, AB ve ABD Rusya’ya uçak parçalarının ihracatını açıkça yasakladı. Ancak Moskova, uçaklarını gökyüzünde tutmak için kısıtlamaları aşmayı başardı.
Üçüncü ülkelerden geçen rota
Finlandiya’nın ulusal kamu yayıncısıdır Yle’nin araştırması, Avrupalı Airbus ve ABD merkezli havacılık üreticisi Boeing tarafından üretilen uçak parçalarına odaklandı. İthalat kayıtlarına göre, Rusya yaptırımların dışında üçüncü ülkeler aracılığıyla yedek uçak parçaları tedarik ediyor.
Bu kayıtlara göre Rusya, yaklaşık 600 milyon Euro değerinde yedek Airbus parçası ve yaklaşık 400 milyon Euro değerinde de Boeing parçası ithal etti.
Yedek parçalar, Türkiye’nin yanı sıra Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Çin ve Gabon başta olmak üzere farklı ülkelerden ithal edildi. Bu ithalatların arkasındaki şirketlerin birçoğu o zamandan beri Batı yaptırım listelerine dahil edildi.
Yle’nin uluslararası gümrük verilerine ilişkin incelemesi, Şubat 2022 ile Eylül 2024 arasında Rusya’ya yaklaşık 4 bin Airbus veya Boeing parçası sevkiyatı gönderildiğini buldu. Dünya çapında 360’tan fazla firma sevkiyatları gerçekleştirdi.
Gönderiler arasında yeni Airbus motorları ve elektronik ekipmanlar gibi yedek parçalar da vardı. Diğer ihracatlar arasında yolcu kabinleri için donanım gibi daha yaygın ürünler de vardı. İhracatın büyük çoğunluğu Rus özel havayollarına gitti.
Rusya 500 uçağa el koydu
Rusya’nın Ukrayna’yı işgali 2022’de başladığında, Rus havayolları Batılı firmalardan finansal kiralama ile yüzlerce uçağı işletiyordu. Leasing şirketleri yaptırımlar yürürlüğe girdikten sonra sözleşmeleri iptal etti. Ancak Rus havayolları uçakları iade etmedi. Uçağa fiilen el koydular ve mülkiyetlerini Rusya’ya kaydırdılar.
İngiliz gazetesi The Guardian haberinde 500 civarındaki uçağın toplam 10 milyar Euro değerinde olduğuna dikkat çekti. Ancak Rusya, uçakları aldığını reddederek, kiralama iptallerinin haksız olduğunu ve bunlar için ödeme yapmaya istekli olduğunu iddia etti.
Rusya’nın yaptırımların uygulanmasından bu yana aldığı uçak parçalarının yaklaşık üçte biri, yüz milyonlarca avro değerindeki sevkiyatlar halinde BAE’den gönderildi.
BAE, Rusya’ya yaptırım uygulamadı; bu da yerel şirketlerin herhangi bir yasayı ihlal etmediği anlamına geliyor.
Uzmanlar güvenlik risklerine dikkat çekiyor
Profesör Stephen Wright’a göre , Rusya Batı uçak parçalarına büyük ölçüde bağımlı olmaya devam ediyor. Wright, Dublin Teknoloji Üniversitesi’nde Ulaştırma ve İnşaat Mühendisliği Okulu’nun başkanı.
Rusya’nın, Sovyet döneminde havacılık teknolojisinde küresel lider konumundayken bu yana gerilediğini, Batılı şirketlerin ise sivil havacılıkta önemli ilerlemeler kaydettiğini söyledi.
Wright, Rusya’nın uçak parçalarını üretebileceğini ancak Rus hükümetinin bunun için gerekli yatırımı yapmaya istekli olmasının pek olası olmadığını söyledi.
Rusya, Ukrayna’ya tam kapsamlı işgalinden bu yana ticari havacılık kazalarında artış gördü. Uzmanlar, ülkenin orijinal yedek parça eksikliğini suçladı.
Rusya’nın düşük kaliteli yedek parçalar üretmeye ve yedek parça olarak kullanmak üzere eski uçaklar satın almaya başladığını belirten Wright, bu uygulamanın Rusya’nın havacılık güvenliğini önemli ölçüde kötüleştirebileceği konusunda uyardı.
