Ankara’da düşen Libya heyetini taşıyan uçağın kara kutuları İngiltere’de incelenecek

Ankara Esenboğa Havalimanı’ndan kalktıktan kısa süre sonra düşen, içinde Libya Genelkurmay Başkanı ve komuta kademesinin olduğu Falcon 50 tipi uçağın kara kutu analizleri, Libya’nın talebi doğrultusunda İngiltere’de yapılacak.

Haymana yakınlarında boş bir araziye düşen uçakta, 5’li Libyalı, 3’ü de uçuş ekibi toplam 8 kişi bulunuyordu. Kazadan kısa bir süre sonra uçağın FDR olarak adlandırılan Uçuş Veri Kayıt ile kokpitte pilotların kendi aralarında ve telsiz konuşmalarını kaydeden CVR -Kokpit Ses Kayıt sistemi bulunmuştu.

FDR ve CVR’ın ön incelemesi kaza kırım ekipleri tarafından yapıldı. Ancak detaylı teknik inceleme ve analiz için kara kutular, Libya’nın talebi üzerine İngiltere’ye gönderildi.

Libya’nın talebi

Kaza alanında bulunan karakutuların ilk etapta Almanya’da inceleneceği duyurulmuştu. Ancak Libya Ulusal Birlik Hükümeti Ulaştırma Bakanı Muhammed el-Şahubi, Trablus’ta düzenlenen basın toplantısında sürecin değiştiğini açıkladı.

Şahubi, yaptığı açıklamada, “Kara kutunun analizi için Birleşik Krallık ile doğrudan koordinasyon sağladık” ifadelerini kullandı.

Alınan karar doğrultusunda karakutular İngiltere’ye gönderilecek. Yapılacak teknik incelemelerle birlikte kazanın kesin nedenine ilişkin soru işaretlerinin giderilmesi ve resmi raporun hazırlanması hedefleniyor.

CVR ve FDR nasıl çalışıyor

Kazaların çözülmesi ve analiz edilerek raporların hazırlanması için CVR ve FDR kritik öneme sahip. Halk arasında genellikle “kara kutu” olarak anılsalar da aslında turuncu veya kırmızı gibi dikkat çekici renklere sahiptir. Bu renklerin tercih edilmesinin nedeni, kaza sonrasında kolay bulunmalarını sağlamaktır.

CVR – Cockpit Voice Recorder (Kokpit Ses Kaydedici)

Kokpitteki tüm sesleri kaydeder. Bunlar arasında pilotlar arasındaki konuşmalar, pilotlarla hava trafik kontrolü arasındaki telsiz konuşmaları yer alır. Ayrıca kokpitteki uyarı seslerini, motor gürültüsünü, alarm sinyallerini gibi uyarı sistemlerinden gelen sesler de CVR içinde kaydedilir.

Amaç kazadan önceki son dakikalarda (veya saatlerde) kokpitte neler yaşandığını, pilotların ne konuştuğunu ve kararlarını anlamaktır.

Modern CVR’lerde kayıt süresi: Genellikle son 2 saat (bazı yeni modellerde 25 saate kadar çıkabiliyor). Kayıt sürekli döngü şeklinde çalışır; eski kayıtlar üstüne yazılır.

FDR – Flight Data Recorder (Uçuş Veri Kaydedici)

Uçağın uçuş sırasında ürettiği yüzlerce (hatta modern uçaklarda binlerce) parametreyi saniyede birden fazla kez kaydeder.

Bunlar arasında irtifa, hız, yön, motor performansı, uçağın durumu, flap, iniş takımı kullanımı, Basınç, sıcaklık, yakıt miktarı, otopilot ayarları gibi veriler yer alır.

FDR’dan alınan bilgiler uçağın son anlardaki durumunu ortaya koyar.  Modern FDR’larda kayıt süresi 25 saate kadar çıkartılmış durumda.

Hem FDR hem de CVR kayıtları dijital olarak kayda alınıyor. Geçmişi bunla manyetik bantlar üzerine kaydediliyordu.

Patlamaya dayanıklılık

Hem FDR, hem de CVR, çok yüksek darbe, yangın (1100°C’ye kadar), su basıncı ve derin su dayanır. Özellikle denize düşen uçaklarda sistem, 30 ila 90 gün sinyal vermeye devam eder.

CVR ve FDR genellikle uçağın kuyruk bölümünde bulunur. Kuyruğun seçilme nedeni, darbelere karşı burna göre daha az riskli olması.