Klasik hava muharebesi uzun süre insanlı jetler ve yerden atılan füzeler etrafında döndü. Son yıllarda ucuz, yavaş, piston motorlu kamikaze İHA’lar (Shahed/Geran tipi) ve orta irtifa uzun dayanıklılık (MALE) silahlı İHA’lar bu dengeyi bozdu.
Hedef artık her zaman bir F-16 veya bir hava savunma bataryası değil; gökyüzünde saatlerce dolaşan, radar kesiti küçük, maliyeti düşük bir hava aracı.
Avlanma zinciri nasıl işliyor
Tespit: AESA radar (AKINCI ve KIZILELMA’da ASELSAN MURAD ailesi), elektro-optik/kızılötesi sensörler, sinyal istihbaratı ve diğer platformlardan gelen veri bağı.
Takip ve sınıflandırma: Yavaş kamikaze İHA ile daha hızlı veya jet motorlu hedef farklı profil çizer. Yapay zekâ destekli arayıcı başlıklar ve operatör teyidi devreye girer.
Angajman: Hedefin hızına, irtifasına ve maliyetine göre farklı mühimmat. Pahalı bir AMRAAM sınıfı füze her Shahed’e atılmaz; daha ucuz, loitering veya kısa menzilli çözümler tercih edilir.
Bu, “hava üstünlüğü” kavramını da değiştiriyor: Artık sadece jetleri düşürmek değil, rakibin keşif ve taarruz İHA’sını sistematik olarak avlamak da görev tanımına giriyor.
Sudan’da yaşananlar: AKINCI ve Çin menşeli İHA’lar
Sudan’daki çatışma (ordu SAF ile RSF) 2023’ten beri sürüyor. Açık kaynak haberlere göre Sudan ordusu Türk yapımı AKINCI kullanırken, RSF tarafında Çin üretimi CH-95 / FH-95 sınıfı keşif-taarruz İHA’ları ve FK-2000 gibi hava savunma sistemleri kullanıyor. Bu sistemlerin tedarik rotası olarak sıkça Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) iddiaları geçiyor.
AKINCI’nın CH-95/FH-95’leri havada vurduğu hava-hava angajmanları (özellikle Kuzey Kordofan, Beyaz Nil hattı) dikkat çekici. İlk olarak Mayıs ayında gerçekleştirilen bu vuruş, geçtiğimiz günlerde tekrarlandı.
Hangi mühimmatlar kullanılıyor, farkları nedir?
AKINCI’nın Sudan’da ve testlerde öne çıkan hava hedefi çözümleri farklı sınıflarda:
ROKETSAN EREN
Yüksek hızlı, turbojetli çok amaçlı dolanan mühimmat. Yaklaşık 35 kg, 2 metre, 100+ km sınıfı menzil, hedef bölgesinde 15 dakikadan fazla loitering. IIR (görüntüleyici kızılötesi) arayıcı + yapay zekâ destekli hedef tanıma. Hem yavaş hava hedeflerine (kamikaze İHA) hem kara/deniz hedeflerine karşı tasarlandı. Sudan iddialarında CH-95 tipi İHA’lara karşı kullanılan ana aday olarak geçiyor; daha önce testte de hava hedefini vurduğu açıklandı. Maliyet-etkin “İHA avcısı” rolüne yakın.
AKINCI’dan İHA avı: EREN ile Sudan’da İHA vurdu
ROKETSAN SUNGUR
Aslında omuzdan atılan hava savunma füzesi türevi. AKINCI’dan atılınca irtifa ve ilk hız avantajıyla menzil artıyor (açıklamalarda 8+ km sınıfı). Yakın/orta mesafede, daha yüksek süratli hedef İHA’lara karşı test edildi (Eylül 2026, Sinop açıkları). Reaksiyon süresi ve doğrudan vuruş profili EREN’den farklı; loitering değil, klasik kısa menzilli füze mantığı.
KEMANKEŞ 1
Yapay zekâ tabanlı mini seyir füzesi. AKINCI daha önce bununla da hava-hava test atışı yaptı. Daha küçük, farklı görev profili.
GÖKDOĞAN ve BOZDOĞAN
İlk olarak KIZILELMA tarafından kullanılan füzeler, TÜBİTAK SAGE tarafından geliştirildi.
Gökdoğan: Görüş ötesi (BVR), aktif radar arayıcı, 65+ km sınıfı, ateşle-unut, veri bağı ile güncelleme. AMRAAM sınıfı yerli karşılık.
Bozdoğan: Görüş içi (WVR), IIR arayıcı, itki vektör kontrolü, 25+ km, yüksek manevra. Sidewinder/AIM-9X sınıfı.
