Milli Muharip Uçak (MMU) KAAN’ın motoru yerli mi? Değil mi? Neden ABD ile pazarlıklarda masada?
Önceki gün, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için New York’ta bulunan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin yerli uçağının motorlarının ABD Kongresi’ne takıldığını söyleyerek “Onların lisansını da hayatta geçip motorların gelmesi lazım ki KAAN’ların üretimi başlayabilsin” dedi.
Bu sözler yeni bir tartışmayı ateşledi.
Henüz Erdoğan-Trump tam ne konuştu bilmiyoruz. Öncesindeki basın toplantısı, sonrasında ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack’ın açıklamaları neredeyse 10 yıldır ilerleme sağlanamayan konular için yeni bir adım atıldığını gösteriyor.
Ancak özellikle ABD Kongresi konusunda tıkanıklık yaşanıyor. Elimizde şu anlık THY Boeing siparişi, LNG ve nükleer anlaşma dışında kesin bir anlaşma yok.
Bakan Fidan’ın sözleri
Bakan Fidan, ABD Kongresi’nde, F-35 ve KAAN Milli Muharip Uçağı’nın motorları gibi teknik konuların beklediğini dile getiren Fidan, “Şu anda diyelim F-35 vesaire işte almayı beklediğimiz işte KAAN’ın motorları var şu anda bekliyor mecliste. Onların lisansı durmuş durumda. Yani onların lisansını da hayatta geçip motorların gelmesi lazım ki KAAN’ların üretimi başlayabilsin.
Aslında sistemik olarak bizim Amerika ile ilişkimizde sınırlamaların olması, bizi ister istemez daha farklı arayışlar içine itecek uluslararası sistemde. Kendi yeteneklerimizi zaten geliştiriyoruz, onda bir problem yok ama hiçbir ülke kendi geliştirdiği yeteneğiyle kendi kendine yeterli olmuyor. Muhakkak hem bir ittifak kültürü hem bir savunma sanayi ekosistemi içinde olmanız gerekiyor. Bir teknoloji transferi, daha gelişmiş bir silah, daha gelişmiş bir şeyi alma ihtiyacınız oluyor veya bizden alınıyor, biz satıyoruz.”
Burada Türkiye ve ABD arasında bir pazarlık söz konusu. ABD Kongresi için izin zorluğunu Başkan Trump’ın aşması gerekiyor. Aksi halde KAAN için elde uçacak prototipler için F110 motorları ile testler başlar. İlk 40 adet Blok 1 için Türkiye alternatif bir yol bulur veya proje TF35000’e kadar bekler.
HÜRJET motoru ne olacak
İkinci konu, jet eğitim uçağı HÜRJET. Normalde ‘eğitim’ uçağı için motor konusunda iznin çıkması, KAAN’a göre daha kolay. Keza İspanya’ya yapılan ihracat için de iznin çıkmasında sorun olacağını zannetmiyorum. Ancak cümlenin sonuna da bir ‘ama’ eklemek lazım. Çünkü neyin ne olacağı hiç belli olmuyor…
Havacılık-savunma işlerinde bir günde karar alınmıyor. Çok uzun vadeli bakmak, alternatif oluşturmak gerekiyor… Keza bir çok teknoloji de dünyada sadece bir kaç ülkenin geliştirebileceği kadar büyük ve zorlu. Bir günde, bir ayda hatta bir yılda olmuyor.
Gelelim bizim tarafa
Savunma ve havacılık konularında uzun yıllardır haber hazırlayan, videolar çeken bir gazeteci olarak okurlarımla, izleyicilerimle her zaman doğru bilgileri vermeye çalıştım. MMU KAAN ilk uçuşunu yaptığında bunun bir teknoloji gösterim uçağı olduğunu, ilk prototibinin daha sonra uçacağını anlattım.
TUSAŞ’ın eski genel müdürü olan Prof. Dr. Temel Kotil, halen genel müdürlüğünü yürüten Dr. Mehmet Demiroğlu, TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Akşit ile yaptığım tüm röportajlarda doğru soruları sordum, gelişmeleri aktardım. Aynı durum Savunma Sanayi Başkanları için de geçerli. Eski başkan Prof. Dr. İsmail Demir, halen başkanlık görevini sürdüren Prof. Dr. Haluk Görgün’e sorularımızı açıklıkla sorduk ve cevaplar aldık.
Hatta bu röportajlardan çıkan bir çok detay, haber haline geldi ve projelerin kamuoyu nezninde daha iyi kavranmasına imkan sağladı.
Motor konusunda da her zaman ilk testlerin General Electric imalatı, bizim F-16 uçaklarında da kullanılan F110’larla yapıldığını, MMU KAAN’ın ilk Blok 1 olarak adlandırılan 40 adetlik teslim edilecek modelinde de Amerikan motorlarının kullanılacağını tekrarladım.
Sonraki adım yani Blok 2’de ise TRMotor ana yükleniciliğinde tasarlanan yerli TF35000 moturunun kullanılacağını belirttim. Tekrar hatırlatmakta fayda var, Endonezya ile yapılan önce Jakarta, ardından da İDEF 2025’te imzalanan anlaşmalar (ki İstanbul’daki boş bir imza değildir, gerçek bir anlaşmadır) TF35000 ile KAAN’ların teslim edileceğini defalarca yazdım ve paylaştım.
Geçen hafta, Erdoğan-Trump görüşme öncesi ve sonrasında iki video hazırladım. F-16, F-35 değil asıl konunun MMU KAAN ve HÜRJET motorları olduğunun altını çizdim.
Gazeteciliğe, doğru bilgiyi araştırmaya devam…
