IATA uyarıyor: Kârlılık yarıya düştü, Ortadoğu’daki havayolları zararda

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), küresel havayolu sektörüne ilişkin en güncel finansal görünüm raporunu yayımladı. Rapora göre, Orta Doğu’daki savaş kaynaklı aksaklıklar ve yüksek yakıt fiyatları nedeniyle sektörün kârlılığı yarıya indi. Hesaplar, havayollarının yolcu başına kârının 4,5 dolara düştüğünü ortaya koyuyor.

Brezilya’da Rio de Janeiro’da düzenlenen yıllık genel kurulda, IATA, sektörün fotoğrafını ortaya koydu. Rapora göre sektörün net kârlılığı, Orta Doğu’daki savaş kaynaklı aksaklıklar ve jet yakıtı fiyatlarındaki %70’lik olağanüstü artış nedeniyle geçen yıla göre neredeyse yarıya inecek.

IATA’nın tahminlerine göre havayolları 2026’da toplam 23 milyar dolar net kâr elde edecek. Geçen yıl İran Savaşı öncesinde IATA’nın tahmini 41 milyar dolar idi. Sektörün net kâr marjı da %4,2’den %2,0’e gerilemesi bekleniyor.

Küresel Rakamlar ve Performans Göstergeleri

Toplam Net Kâr: 23,0 milyar dolar (2025: 45 milyar dolar)

Net Kâr Marjı: %2,0 (2025: %4,2)

Yolcu Başına Net Kâr: 4,50 dolar (2025: 9,10 dolar)

Faaliyet Kârı: 48,0 milyar dolar (2025: 76,4 milyar dolar)

Faaliyet Marjı: %4,1 (2025: %7,2)

Yatırılan Sermayeye Getiri (ROIC): %4,3 (2025: %6,6) — Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti olan %8,5’in oldukça altında

Sektör cirosunun ise %9,4 artışla 1,165 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Yolcu sayısı 5,1 milyara çıkarken, doluluk oranı rekor seviyede %84,0 olacak. Kargo taşıması ise sadece %0,2 artışla 71,7 milyon tona yükselecek.

Yakıtta fiyat yüzde 70 arttı

IATA Genel Direktörü Willie Walsh, durumu şöyle özetledi:

“Orta Doğu’daki savaş kaynaklı aksaklıklar ve yükselen yakıt maliyetleri, havayolları için görünümü kötüleştirdi. Küresel olarak havayollarının kârlılığı 2025’e göre yarıya iniyor. Kârlar 45 milyar dolardan 23 milyar dolara, marjlar %4,2’den %2,0’e düşecek. Tüm havayolu bilançoları jet yakıtındaki %70’lik artıştan olumsuz etkileniyor. Ek maliyetlerin bir kısmı bilet fiyatları ve verimlilikle telafi ediliyor ancak bu, kârlılığı önceki seviyede tutmaya yetmiyor. Özellikle yıla zayıf bilançolarla başlayan küçük taşıyıcılar zorlanıyor.”

Bölgesel Ayrışma: Orta Doğu Kırmızıda

Savaşın merkezindeki Orta Doğu havayolları, zayıf talep ve operasyonel kesintiler nedeniyle toplu olarak zarara girecek. Özellikle Körfez taşıyıcıları, savaşın ilk günlerinde hava sahasının neredeyse tamamen kapanmasından ağır darbe aldı. Walsh, bu taşıyıcıların “bağlantıyı sürdürmek için olağanüstü çaba gösterdiğini” ancak “ciddi finansal etkilerin kaçınılmaz” olduğunu belirtti.

Diğer tüm bölgeler (Avrupa, Kuzey Amerika, Asya-Pasifik, Latin Amerika ve Afrika) kârlı kalmaya devam edecek ancak önceki tahminlere göre önemli ölçüde daha düşük kârlarla.

Bilet fiyatlarında artış var

Son raporlara göre, bilet fiyatlarındaki artışla birlikte yolcu bilet gelirleri %9,2 artarak 839 milyar dolara ulaşacak. Yardımcı (ancillary) gelirler %12,6 artışla 165 milyar dolar olacak ve ilk kez hava kargosunu geride bırakacak. Kargo gelirleri %7,2 artışla 162 milyar dolar seviyesinde gerçekleşecek.

Ancak maliyetler gelir artışından daha hızlı yükseliyor. Yakıt giderleri %40’a yakın artarak 350 milyar dolara çıkacak. Brent petrolün ortalama 95 dolar/varil, jet yakıtının ise 152 dolar/varil olması bekleniyor. Jet yakıtının toplam işletme giderleri içindeki payı %25,4’ten %31,4’e yükselecek.

Yakıt dışı maliyetler %4 artarak 767 milyar dolar olacak. Personel giderleri 271 milyar dolar seviyesinde. Yeni uçak teslimatlarındaki gecikmeler nedeniyle kiralama bedelleri rekor kırarken, eski filoların bakım maliyetleri de artıyor.

Riskler ve Yapısal Sorunlar

IATA raporu, sektörün kronik sorunlarını olarak şu maddeleri görüyor:

Uçak üretimindeki yetersizlik (18.100 uçaklık dev bir sipariş var)

Yeni uçak eksikliğinin yakıt verimliliği ve CO₂ azaltımındaki ilerlemeyi durdurması

2026’da 40’tan fazla ülkede yapılacak seçimlerin yaratacağı belirsizlik

Stagflasyon riski

Altyapı ve hava sahası kısıtları

“Yolcu başına net kâr 4,5 dolara düştü”

Walsh son değerlendirmesinde şunları söyledi:

“En iyi zamanlarda bile havayolu sektörü düşük marjlar ve sermaye maliyetinin altında getirilerle mücadele ediyor. Petrol fiyatı şoku bu dayanıklılığı test etti. Yolcu başına net kârın 4,50 dolara düşmesi, koşullara göre bir dayanıklılık gösteriyor. Ancak bu rakam çoğu FIFA Dünya Kupası mekanında bir hot dog bile almaya yetmiyor ve ek maliyetlere karşı çok az tampon bırakıyor.”

Sonuç olarak 2026, küresel havacılık için “hayatta kalma yılı” olarak şekilleniyor. Havayollar, yüksek yakıt maliyetlerini bilet fiyatlarına ve yan ürünlere yansıtarak ayakta kalmaya çalışırken, özellikle yeni uçak tedariki ve jeopolitik riskler önümüzdeki dönemin en kritik belirleyicileri olacak.

2027 Genel Kurulu Çin’de yapılacak

IATA’nın 2027 genel kurulu, Xiamen Havayolları’nın ev sahipliğinde 30 Mayıs – 1 Haziran 2027 tarihleri ​​arasında Çin’in Xiamen şehrinde gerçekleştirilecek.

IATA Genel Direktörü Willie Walsh, “83. IATA AGM’sini Xiamen Havayolları’nın ev sahipliğinde Çin’e getirmekten heyecan duyuyoruz. Çin, havacılık sektöründe önemli bir oyuncu. Çin havayolları, yolcu trafiği bakımından dünyanın en iyi havayolları arasında yer alıyor. Ve ülke, verimliliği artırmak için teknoloji ve dijitalleşmenin nasıl kullanılabileceği konusunda öncü konumda. AGM’nin Çin’de düzenlenmesi, küresel havacılık sektörünün liderlerinin Çin pazarının etkileyici gelişimine ilk elden tanık olmalarını sağlayacak” dedi.

“Xiamen Havayolları olarak IATA Genel Kurul Toplantısı’na ev sahipliği yapmaktan ve sektördeki meslektaşlarımızı ana üssümüz olan Xiamen’de ağırlamaktan gurur duyuyoruz. Çin, en bilinen giriş kapılarının ötesinde birçok dinamik şehir ve bölgeye sahip, geniş ve kültürel açıdan çeşitlilik gösteren bir ülkedir. Çin’in güneydoğu kıyısında yer alan Xiamen, Çin ile dünyanın geri kalanı arasında ticaret için tarihi bir liman ve arayüzdür,” dedi Xiamen Havayolları Yönetim Kurulu Başkanı Zhao Dong.

“Bu yılın sonlarında açılacak olan Xiang’an Uluslararası Havalimanı, Xiamen’in ulaşım ve iş merkezi olarak öneminin nasıl arttığını gösteriyor. Genel Kurul Toplantısı konukları, Xiamen’in kendine özgü ruhunu ve canlılığını yaratan zengin kültürü, sıcak misafirperverliği, kıyı güzelliğini ve rahat yaşam tarzını keşfetmeyi dört gözle bekleyebilirler,” dedi Xiamen Havayolları CEO’su ve Başkanı Xie Bing.

83. IATA Genel Kurul Toplantısı’nın Çin’de yapılması kararı, Rio de Janeiro’da düzenlenen 82. IATA Genel Kurul Toplantısı’nda alındı. Bu, Çin’in havacılık sektörünün önde gelen isimlerinin küresel buluşmasına üçüncü kez ev sahipliği yapacağı ve ilk kez Xiamen’de düzenleneceği anlamına geliyor. Genel Kurul daha önce Şanghay’da (2002) ve Pekin’de (2012) düzenlenmişti.