Hindistan’ın 5. nesil savaş uçağı projesi AMCA için motor konusunda bir aday daha ortaya çıktı. Hintli Reliance ile Rolls-Royce stratejik ortaklık yapacak. Yüzde 100 hakları ile verilecek motor çalışması, AMCA için alternatiflerden birini oluşturuyor.
İngiliz motor üreticisi Rolls-Royce ile Hindistan’ın en büyük özel sektör şirketi Reliance Industries Limited (RIL), 14 Ağustos 2026’da AMCA programı kapsamında yerli bir savaş uçağı motorunun tasarımı, geliştirilmesi, üretimi ve teslimi için stratejik niyetlerini açıkladı.
Ortaklığın detayları
İki şirket, ortak açıklamalarında Hindistan’da bir Aerospace Gas Turbine Complex (Havacılık Gaz Türbini Kompleksi) kurulmasını değerlendireceklerini duyurdu. Bu tesis, güç ve itki teknolojileri alanında bir mükemmeliyet merkezi olarak planlanıyor.
Kapsamı motorun tasarımından geliştirmeye, üretimden testlere, seri imalata ve ömür boyu destek hizmetlerine kadar uçtan uca yerli yetenek oluşturmayı planlıyor.
Ortaklık, Rolls-Royce’un yüzyıllık mühendislik mirası ve kanıtlanmış motor uzmanlığını, Reliance’ın Hindistan’daki teknoloji, üretim, ölçek ve uygulama kapasitesiyle birleştirmeyi amaçlıyor.
Şirketler, bunun sadece AMCA motoruyla sınırlı kalmayabileceğini; savunma, sivil havacılık ve yeni güç-itki sistemlerinde daha geniş iş birliklerine de kapı aralayabileceğini belirtti.
“Kritik teknolojiler”
Reliance Industries Yönetim Kurulu Üyesi Anant Ambani, “Hindistan’ın stratejik özerkliği, kritik teknolojilerde egemen yetenek gerektiriyor. Rolls-Royce ile niyetimiz, onların ileri itki alanındaki dünya lideri uzmanlığını Reliance’ın teknoloji, üretim, ölçek ve uygulama yetenekleriyle birleştirerek Hindistan’da yerli bir havacılık motor ekosistemi inşa etmek.
Bununla birlikte, Hindistan’ı kendi kendine yeterli ve zamanla ileri itki teknolojilerinde küresel olarak rekabetçi kılacak kalıcı bir ulusal yetenek oluşturmayı hedefliyoruz. Bu, Başbakan Narendra Modi’nin Atmanirbhar Viksit Bharat vizyonuna katkımızdır” dedi.
Erginbilgiç: “Güçleri birleştirme fırsatı”
Rolls-Royce CEO’su Tufan Erginbilgiç ise şunları kaydetti:
“Reliance Industries ile güçleri birleştirme fırsatını memnuniyetle karşılıyorum. Yüzyıllık ileri mühendislik mirasımızı ve kanıtlanmış motor uzmanlığımızı, onların Hindistan sanayisindeki yerli liderliğiyle bir araya getiriyoruz. Mevcut ortaklıklarımız ve Hindistan’daki yeteneklerimizle birlikte bu, ülkede sağlam ve kendi kendine yeten bir havacılık ekosistemi inşa etme yolunda önemli bir kilometre taşıdır.”
AMCA projesi ve motor ihtiyacı
AMCA, Hindistan’ın DRDO’ya bağlı Aeronautical Development Agency (ADA) tarafından yönetilen ilk yerli 5. nesil stealth savaş uçağı programı. Yaklaşık 15.000 crore rupi (yaklaşık 1,8 milyar dolar) bütçeli ilk aşamada beş prototip, ABD menşeli GE F414 motorlarıyla uçacak.
Bu prototipler uçuş testlerini yönetecek ve seri üretim 2030’ların ortalarına planlanıyor. Daha gelişmiş AMCA Mark 2 varyantı için ise 110-120 kN (bazı raporlarda 110-130 kN) sınıfında daha güçlü, tamamen yerli bir motor gerekiyor.
İlk AMCA’lar GE F414 ile uçarken, Mark 2’nin süpersonik seyir (supercruise), daha yüksek silah yükü ve tam performans potansiyelini gerçekleştirmesi için bu yerli motor kritik. ADA şu anda hem Rolls-Royce-RIL hem de Safran-Gas Turbine Research Establishment (GTRE) ortaklıklarını, Mark 2 için 110-120 kN’lik yerli motorun ortak geliştirilmesi kapsamında aktif olarak değerlendiriyor.
Savunma Bakanlığı ayrıca AMCA’nın ana gövde üretimi için Tata Advanced Systems, L&T-BEL-Dynamatic konsorsiyumu ve Bharat Forge-BEML-Data Patterns konsorsiyumunu kısa listeye almış durumda.
Rekabet ve teknoloji transferi
Rolls-Royce daha önce de Hindistan’a tam fikri mülkiyet (IP) hakları, yüzde 100 teknoloji transferi (know-how ve know-why dahil, özellikle sıcak bölüm metalurjisi ve tek kristal kanat tasarımı) ve motorun Hindistan’da geliştirilmesi teklifini sunmuştu.
Şirket, anlaşmanın 2026 sonuna kadar imzalanması halinde motor çekirdeğinin 2030’da test edilmesi, 2034’te ilk uçuş ve 2036’da seri üretim hazırlığını hedeflediğini açıklamıştı.
Fransız Safran da benzer şekilde tam teknoloji transferi ve IP sahipliği teklif ediyor. Bazı raporlarda Safran-GTRE ortaklığı için Kabine Güvenlik Komitesi (CCS) onayı süreci de devam ediyor. Bu durum, Hindistan’ın müzakere gücünü artırırken her iki teklifi de masada tutuyor.
Stratejik önemi
Bu adım, Hindistan’ın “Atmanirbhar Bharat” (Kendi Kendine Yeterli Hindistan) politikasının savunma sanayii ayağında kritik bir hamle olarak görülüyor. Ülke uzun yıllardır savaş uçağı motorlarında dışa bağımlılığını kırmaya çalışıyor. Bu konuda Kaveri programı deneyimi ciddi bir örnek.
Yerli motor ekosistemi, sadece AMCA’yı değil, gelecekteki platformlar, deniz uygulamaları ve sivil havacılık için de temel oluşturabilir. Ortaklık henüz nihai bir sözleşme veya ortak girişim değil; “stratejik niyet” aşamasında.
Ancak Reliance gibi güçlü bir yerli sanayi partnerinin devreye girmesi, Rolls-Royce’un teklifini güçlendirirken Hindistan’ın egemen yetenek hedefine somut bir ivme kazandırıyor. Gelişmeler, ADA ve Savunma Bakanlığı’nın değerlendirme sürecinde yakından izlenecek.
