İtalyan savunma ve havacılık devi Leonardo, Yeni Nesil Sivil Tiltrotor Teknoloji Göstericisi (NGCTR-TD) olarak adlandırdığı hava aracının ilk uçuşunu başarıyla yaptı. AW609 platformu üzerine geliştirilen araç, 19 Aralık 2025 tarihinde Leonardo’nun İtalya’nın Varese kentindeki Cascina Costa tesislerinde gerçekleştirildi. Bu uçuş, Avrupa’nın en ileri sivil rotorcraft araştırma programlarından biri için önemli bir dönüm noktası oldu.
Leonardo’s Next Generation Civil Tiltrotor Demonstrator Makes First Flight in Italy
theaviationist.com sitesinin haberine göre, ilk uçuş, Leonardo’nun deneyimli test pilotu Gianfranco Cito tarafından yönetildi. Araç, kısa süreli bir hover (havada sabit kalma) testi şeklinde gerçekleşti. Bu testin amacı, uçağın stabilitesini ve genel sistem işlevselliğini doğrulamaktı.
Leonardo’dan yapılan açıklamaya göre, bu uçuş ilerleyen uçuş test kampanyasının başlangıcı niteliğinde. Kampanya kapsamında uçuş zarfı kademeli olarak genişletilecek, alt sistemler doğrulanacak ve tiltrotorlar için kritik öneme sahip helikopter-modundan uçak moduna geçiş gibi karmaşık profiller test edilecek.
NGCTR-TD, Leonardo’nun mevcut AW609 tiltrotor platformu üzerine inşa edilmiş bir teknoloji göstericisi. AW609’un gövdesini temel alarak maliyet ve teknik riskleri azaltan demonstrator, yeni teknolojilerin olgunlaştırılmasına odaklanıyor. Araç, GE Aerospace CT7 turboshaft motorlarla güçlendiriliyor.
Neler eklendi
NGCTR-TD, gelişmiş kanat mimarisi, yenilikçi kuyruk düzeni (V-tail benzeri optimizasyon), sabit motor kurulumu (non-tilting engine) ile yüksek verimli nacelle mimarisi ve bölünmüş şanzıman sistemi ve modüler, dağıtık ve ölçeklenebilir Uçuş Kontrol Sistemi (FCS) gibi beş ana yenilikçi teknolojiyi test etmek üzere tasarlandı.
Bu yenilikler, aerodinamik sürüklemeyi azaltmayı, motor kurulumunu optimize etmeyi, yerdeki sıcak gaz etkisini ve emisyonları en aza indirmeyi hedefliyor. Program, teknolojileri tam araç seviyesinde Technology Readiness Level (TRL) 5-6 seviyesine çıkarmayı öngörüyor.
Saatte 520 km hıza çıkacak
Gelecek nesil sivil tiltrotor konseptinin hedef performansında aracın saatte 520 kilometre (yaklaşık 280 knot) hıza çıkması ön görülüyor. Normalde bu sürat, helikopterlerin ortalama hızının yaklaşık iki katı. Sürat aynı zamanda turboprop uçaklara da yakın.
Aracın menzili ise yaklaşık 1.000 deniz mili (1.850 km) olacak. Hava aracının dikey kalkış ve iniş (VTOL) kabiliyeti korunurken, altyapı ihtiyacı minimum seviyede.
Leonardo, bu özelliklerle aracı yolcu taşımacılığı, arama-kurtarma, enerji sektörü (offshore) ve kargo operasyonlarında devrim yaratma potansiyeli taşıyor.
Ayrıca, benzer büyüklükteki helikopterlere kıyasla CO₂, NOx emisyonlarında ve gürültüde önemli azalma sağlanması hedefleniyor.
Clean Sky 2 ve Avrupa iş birliği
NGCTR programı, 2015 yılında başlatılan Clean Sky 2 (Horizon 2020 çerçevesinde) kapsamında geliştirildi. Program, havacılığın emisyonlarını, gürültüsünü ve işletme maliyetlerini azaltmayı amaçlayan Avrupa Birliği’nin büyük ölçekli araştırma girişimi. Clean Sky 2’nin devamı niteliğindeki Clean Aviation programı da bu teknolojilerden faydalanacak.
Proje, 15 ülkeden 85’in üzerinde kuruluşu (sanayi, araştırma merkezleri ve üniversiteler) bir araya getirdi ve 116 milyon Euro’yu aşan AB fonu ile desteklendi.
Bu iş birliği sayesinde 20’den fazla patent üretildi ve Avrupa’nın sürdürülebilir hava taşımacılığındaki liderliği güçlendirildi.
Leonardo Helikopterleri Genel Müdürü Gian Piero Cutillo, uçuş sonrası şu açıklamayı yaptı:
“Tiltrotor alanındaki köklü deneyimimize dayanarak, bu teknoloji göstericisini ilk kez havalandırmak, Avrupa’da helikopter teknolojilerini daha ileri, etkili ve sürdürülebilir seviyeye taşımak için önemli bir kilometre taşıdır. Dikey kalkış yetenekleri, dünya genelinde operatörler ve toplumlar için paha biçilmez faydalar sağlamaya devam ediyor.”
Clean Aviation Joint Undertaking İcra Direktörü Axel Krein ise:
“NGCTR, Avrupa’nın vizyonu ve kararlılığını somut etkiye dönüştürdüğünü gösteriyor. 15 ülkeden 85’in üzerinde kuruluşu bir araya getiren program, daha hızlı ve sürdürülebilir tiltrotor tabanlı rotorcraft geliştirdi.”
Neler yapılacak
Programın ilk uçuşu başlangıçta 2020 için planlanmıştı ancak teknik zorluklar ve yeniden yapılandırma nedeniyle gecikti. Haziran 2024’te montaj tamamlandı, Temmuz 2024’te ilk yer testleri başarıyla geçti. Toplamda 200 saate kadar uçuş testi planlanıyor.
NGCTR-TD, Leonardo’nun AW609’un ötesinde daha büyük ve verimli sivil tiltrotorlar geliştirme yolundaki önemli bir adım. AW609 halihazırda sivil sertifikasyon sürecinde ilerlerken, NGCTR’nin olgunlaştırdığı teknolojiler gelecek nesil ürünlere temel oluşturacak.
Leonardo’nun tiltrotor alanındaki liderliği, Avrupa’nın sürdürülebilir havacılık hedefleriyle uyumlu olarak yeni operasyonel imkanlar yaratmaya devam ediyor. Bu gelişme, sivil havacılıkta yüksek hızlı, uzun menzilli ve çevre dostu dikey kalkış araçlarının yakın gelecekte yaygınlaşabileceğinin güçlü bir işareti.
