ABD’nin İran ambargosunu delip uçak parçası satan 36 şirkete yasak, aralarında 3 Türk şirketi de var
ABD, İran’ı özellikle sivil havacılık açısından ‘izole’ etmek üzere yeni ambargo kararı aldı. ABD Hazine Bakanlığı, 8 Eylül 2026 tarihli bilgilendirme notuyla 27 İranlı havayolu şirketini yaptırıma alırken, 9 uluslararası şirketi de verdiği destek nedeniyle listiye ekledi. 9 uluslararası şirket arasında 3 Türk şirketi de bulunuyor. Bu şirketler Sky Phoenix, MES Cargo ve S Sistem Logistics (S Sistem Lojistik).
Uluslararası şirketler, İran’ın yaptırım uygulanan havacılık ağlarının uçak, uçak parçaları ve diğer teknolojileri tedarik etmesine yardımcı olmakla suçlanıyor.
Atılan bu adım, Washington’ın İran’ın havacılık sektörünü hedef alan 24 Ağustos tarihli yeni kararını ülkenin kalan havayollarına yaptırım uygulamak için ilk kez kullanması anlamına geliyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, “Bugün yaptırım uyguladığımız İran’ın kalan tüm havayolu şirketleriyle iş yapan herkese bir uyarı olsun: Küresel finans sisteminden dışlanma riskiyle karşı karşıyasınız. Havacılık sektörü de dahil olmak üzere İran rejiminin finansal can damarlarını kapatma kampanyamızdan vazgeçmeyeceğiz” dedi.
Yaptırımlar, Başkan Donald Trump’ın 24 Ağustos’ta Bessent tarafından duyurulan ve Washington’ın İran rejiminin kalan ekonomik can damarlarını koparmayı amaçlayan “Ekonomik Dışlama Operasyonu” kapsamında geliyor.
Hangi İranlı şirketler listede
Belirlenen havayolları arasında Iran Aseman Airlines, Iran Airtour, Kish Airlines, Qeshm Air, Karun Airlines, Sepehran Airlines, Taban Airlines, Varesh Airlines, Zagros Airlines, Chabahar Airlines, Fly Persia ve eski adıyla Silahlı Kuvvetler Hava Taşımacılığı Hizmeti olan Saha Airlines bulunuyor.
Yaptırım uygulanan diğer havayolu şirketleri arasında Air Shiraz, Ava Airlines, Fly Kish, Mehr Airways, Raimon Airways ve Soroush Air yer alıyor.
ABD Hazine Bakanlığı’nın bu adımı, İranlı havayolu şirketlerinin ötesine geçerek, Washington’ın yaptırım uygulanan Mahan Air’in uçak edinmesine ve uluslararası uçuşlar gerçekleştirmesine yardımcı olduğunu söylediği bir yabancı şirketler ağını hedef alıyor.
Mahan Air, 2011’den beri ABD’nin terörle mücadele yaptırımları altında bulunuyor. Washington, havayolu şirketini İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu’na (IRGC) personel, silah ve askeri teçhizat taşıyarak lojistik destek sağlamakla suçluyor.
Boeing 777 alımı
ABD Hazine Bakanlığı, Mahan Air’in bu yaz Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman’ı içeren bir rota üzerinden en az üç Boeing 777 uçağı aldığını açıkladı. Washington’ın ABD menşeli uçakların Mahan Air’e transferini amaçlayan bir plan olarak tanımladığı bu süreçte, Birleşik Arap Emirlikleri merkezli ECT Aviation Support ve Türkiye merkezli Sky Phoenix’in aracı olduğu belirlendi.
ECT Aviation Support şirketinin sahibi ve CEO’su, Mısırlı Mahran İbrahim Ali Mohamed Mahran da yaptırımlara tabi tutuldu.
Hedef alınan diğer yabancı şirketler arasında Malezya merkezli iCargo, Kazakistan merkezli Tour Invest ve Türk firmaları MES Cargo ve S Sistem Logistics yer alıyor. Hazine Bakanlığı, bu şirketlerin Mahan Air’e genel satış, kargo, lojistik veya diğer hizmetler sağladığını belirtti.
Örneğin, S Sistem’in İran’a gönderilecek insansız hava aracı parçaları ve endüstriyel ekipman sevkiyatlarını koordine ettiği iddia edildi. Hazine Bakanlığı, iCargo’nun Mahan Air adına ABD menşeli parçaların İran’a sevkiyatını koordine ettiğini belirtti.
ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi’nde eski üst düzey yetkili olan Kerri Bitsoff, RFE/RL’ye verdiği demeçte, uluslararası havacılığın ABD menşeli ekipman ve teknolojiye ne kadar bağımlı olduğu göz önüne alındığında, bu önlemlerin geniş bir etkiye sahip olabileceğini söyledi.
Bitsoff, “Hazine Bakanlığı’nın bugünkü eylemi, kalan tüm İran havayollarını hedef aldı ve yabancı havayollarının ABD menşeli uçakları İran’a uçurmasına izin veren yetkilendirmeleri iptal etti” dedi.
“Dünyadaki neredeyse her ticari uçak ABD menşeli veya ABD kontrolündeki motorlar ve aviyonik sistemlerle uçuyor, bu da neredeyse tüm küresel filoyu kapsıyor,” diye ekledi.
ABD finans sistemine erişim kısıtlanabilecek
ABD Hazine Bakanlığı, yaptırım uygulanan İran havayollarıyla ilgili işlemleri kolaylaştıran yabancı şirketlerin ve bireylerin, ABD finans sistemine erişimlerini kısıtlayabilecek ikincil yaptırımlar da dahil olmak üzere ciddi sonuçlarla karşılaşabileceğini belirtti.
ABD vatandaşlarının genellikle yaptırım uygulanan kuruluşlarla işlem yapması yasaktır; yabancı finans kuruluşları ise yaptırım uygulanan taraflarla yapılan bazı önemli işlemler nedeniyle ABD’deki muhabir veya ödeme aracı hesaplarında kısıtlamalarla karşılaşabilir.
Yaptırımların yanı sıra, Hazine Bakanlığı’na bağlı Mali Suçlarla Mücadele Ağı (FinCEN), finans kuruluşlarını İran’ın üçüncü ülkelerdeki paravan şirketler ve aracı kuruluşlar aracılığıyla uçak ve uçak parçaları tedarik etmeye çalışan ağlarına karşı dikkatli olmaları konusunda uyardı.
Bakanlık, İran havayollarının, nihai İranlı kullanıcıyı gizleyerek Batı menşeli uçakları, bileşenleri ve çift kullanımlı malları temin etmek için Avrupa, Orta Doğu, Afrika ve Asya’daki havacılık, teknoloji veya lojistik şirketleri gibi görünen şirketleri kullandığını belirtti.
Yeni önlemler, Washington’ın kampanyasını bireysel havayolları ve destek şirketlerinden İran’a hizmet veren neredeyse tüm ticari havacılık altyapısına genişletiyor ve Tahran’a uçak, parça, kargo hizmetleri, satış temsilciliği veya mali destek sağlamaya devam eden yabancı işletmeler için riskleri artırıyor.
