Gece orman yangını havadan söndürülür mü?
Son orman yangınları ile birlikte “Gece Görüş Gözlüğü (GGG) kullanılarak neden uçaklarımız, helikopterlerimiz uçmuyor” sorusu yoğun olarak kamuoyunda tartışılmaya başlandı. Türkiye’nin GGG kullanan helikopteri veya uçağı var mı? Çalışmalar hangi boyutta? Sitemizde ve YouTube kanalımızda yıllardır yaptığımız gibi bu konuyu teknik bilgi olarak araştırdık. İşte sorulara cevaplar:
Havacılık gerçekten en zorlu operasyonlarının başında orman yangınlarına havadan müdahale geliyor. Bir taraftan yanan geleceğimiz, diğer taraftan çok sıcak bir ortamda yetersiz oksijen ve limitleri zorlayan şartlarda görev yapılıyor.
Gerek uçak, gerek helikopterler tüm bu söndürme operasyonunu VFR olarak adlandırılan görerek uçuş şartlarında gerçekleştiriyor. Gece ise altında bir kaç ton ağırlığında su taşıyan hava araçlarının görerek uçması mümkün değil.
Pilotlar bu tür operasyonlarda Gece Görüş Gözlüğü (GGG) kullanıyor. Sistem basit olarak ısı farklarını pilotun kaskına yansıyor. Örneğin bir arazi uçuşunda canlıların farklı ısısı bir anda pilot tarafından fark edilebiliyor.
Ancak altınızda yüzlerce derecede yanan orman olunca, her tarafı görebilmek çok da kolay değil. Durum böyle olunca, ‘bambi’ olarak taşınan sepetteki su ile tellere, yükseltilerek takılmadan uçmak, belirli bir irtifayı tutturup o suyu atmak gündüze göre riski artırıyor.
GGG ile uçuş yorucu
Örneğin Türk Kara Kuvvetleri’nin helikopterlerinde normal bir uçuş saati 1 birim yorgunluk oluştururken, öğretmen pilot için bu değer 1,5’a çıkıyor. GGG kullanımda yorgunluk birimi ise 2,4 olarak değerlendirilmiş.
Bunun bir de özel eğitimi, sıklıkla yapılması gereken eğitim gibi konuları da emniyetli GGG kullanımı için eklemek gerekiyor.
Yangın sezonunda yaz günlerinin uzun olmasıyla neredeyse sabah 05.00’te başlayan operasyon uzun saatler sürüyor. Neredeyse gündüz son inişler 21.00’e kadar çıkıyor. Helikopterin gece operasyonu için ek personele ihtiyaç var. Bir de gündüz uçuşun ardından helikopterler gece bakımdan geçiriliyor.
Kaç GGG sistemli helikopterimiz var
Halen Orman Genel Müdürlüğü bünyesinde TUSAŞ tarafından imal edilen 3 adet T-70’in hepsinde GGG kullanımı mümkün. Ayrıca Jandarma Havacılık’tan tahsis edilen iki adet Mi-17 de GGG kullanımı için alt yapısı tamamlanarak hizmete verildi. Böylelikle toplam GGG helikopter sayımız bu sezon için 5 adet.
Bu kabiliyete ulaşılmadan önce 2022’den itibaren GGG sistemine sahip helikopterler önce Kırgızistan sonra da ABD’den kiralanarak denenmişti.
Ne zaman kullanılıyor
Yüksek riskler nedeniyle GGG sistemli helikopter, yangının yerleşim birimlerine gelmesi, stratejik noktalara ulaşması durumunda devreye alınıyor.
Uçaklarda kullanılıyor mu
Operasyona zaman zaman Türk Hava Kuvvetleri’ni bağlı nakliye uçakları da katılıyor. Pilotlarımız GGG kulanım eğitimine sahip. Ancak arazi şartları nedeniyle uçuşlar planlanandan daha yüksek yapılmak durumunda. Belirli rotalar üzerinden gerçekleştirilen uçuşlarda yüksekten atılacak su veya söndürücü sıvı ise etkisini çok gösteremiyor.
Dünyada GGG’li helikopter ve uçak kullanımı ne durumda
Dünyada gece helikopter kullanımı yukarıdaki durumlarda yapılıyor. Ancak uçak için hizmete girmiş, sürekli bir alt yapı bulunmuyor. Bu arada bir çok şirket bu konuda uçuş emniyetini geliştirecek sistemler üzerinde çalışıyor. Orman Genel Müdürlüğü de teknoloji ve gelişmeleri yakından takip ediyor.
ORMAN YANGINLARI İLE İLGİLİ HABERLERİMİZ İÇİN TIKLAYIN
