ABD uçtan uça otonom uçuşla kat edildi
Joby Aviation, otonomi teknolojisiyle donatılmış dönüştürülmüş bir Cessna Caravan ile Amerika Birleşik Devletleri’ni uçtan uca geçen ilk tam otonom sivil uçuşu gerçekleştirdiğini duyurdu. J208 olarak adlandırılan uçak, kokpitteki güvenlik pilotundan hiçbir kontrol girdisi almadan 3.199 mil (yaklaşık 5.148 kilometre) yol katetti.
Uçuş, şirketin bir aylık “Electric Skies” (Elektrikli Gökyüzü) turunun doğu yönlü etabını oluşturdu. Kalkış, 7 Eylül 2026’da Kaliforniya’daki Concord Buchanan Field Havalimanı’ndan yapıldı. Rota Phoenix Deer Valley (Arizona), Fort Worth Alliance (Texas) ve Güney Karolina’daki Shaw Hava Üssü duraklarını kapsadı.
Doğu etabı 14 Eylül’de Kuzey Karolina Outer Banks’teki Dare County Bölgesel Havalimanı’nda otonom inişle tamamlandı. Varış noktası özellikle sembolikti. Uçak, Wright kardeşlerin 1903’teki ilk motorlu uçuşunun gerçekleştiği Kitty Hawk yakınındaki First Flight Anıtı üzerinde alçak geçiş yaptıktan sonra Manteo’ya indi. Böylece havacılığın doğduğu coğrafyada, uçuşun yeni bir evresine işaret eden bir gösteri gerçekleşmiş oldu.
Tüm uçuş aşamalarını kontrol ediyor
Sistem taksi, kalkış, seyir, rota değişikliği ve iniş dahil uçuşun tüm evrelerini otonom yönetti. FAA kuralları gereği kokpitte bir emniyet pilotu tüm uçuş boyunca bulundu. Ancak Joby’ye göre bu pilot kontrol yüzeylerine hiç müdahale etmedi.
Görev, Kaliforniya’daki Joby Otonomi Merkezi ile Shaw Hava Üssü’nden, en uzak noktada 2.323 mil mesafeden gerçek zamanlı uzaktan denetim altında yürütüldü. Tur sırasında uçak, ABD’nin en yoğun genel havacılık meydanlarından biri olan Phoenix Deer Valley’de canlı trafik içine entegre olabildiğini gösterdi. Ayrıca daha önce tanımadığı bir havalimanında şiddetli hava ve fırtınalardan gerçek zamanlı saparak kaçınma yeteneğini de sergiledi.
“Havacılığın yeni çağı”
Joby Aviation Kurucusu ve CEO’su JoeBen Bevirt açıklamasında şunları söyledi: “Amerika genelindeki bu yolculuk, havacılığın yeni bir çağına dair bir bakış sunuyor. Otonomi, uçuşun geleceğinde önemli bir rol oynayacak; uzak toplulukları birbirine bağlamamıza, kritik malzemeleri teslim etmemize, afetlere daha hızlı müdahale etmemize, askeri operasyonları desteklememize ve pilotları tehlikeden uzak tutmamıza olanak tanıyacak.”
Şirket, bu teknolojinin yalnızca eVTOL hava taksileri için değil, mevcut sertifikalı uçaklara sonradan entegre edilebilecek ölçeklenebilir bir otonom lojistik yolu açtığını vurguluyor. Sistem, 2024’te Xwing’den devralınan otonomi yığını üzerine kurulu. Joby’ye göre 400’den fazla uçuş ve 800 saatten fazla otomatik uçuş saati birikmiş durumda. Teknoloji üç ABD askeri tatbikatında da kullanıldı.
Tur henüz bitmedi. Batı yönlü dönüş etabında Raleigh-Durham, Washington D.C. çevresi, Louisville, Wichita, Oklahoma City, Salt Lake City ve Portland gibi duraklar planlanıyor.
Gerçekleştirilen bu uçuş, ticari insansız kargo, acil yardım ve savunma lojistiği için otonom hava operasyonlarının gerçek hava sahasında, yoğun trafik ve değişken hava koşulları altında nasıl işleyebileceğine dair somut bir kanıt olarak görülüyor.
Emniyet pilotunun hâlâ uçakta olması, yasal olarak tam insansız ticari operasyona henüz geçilmediğini de hatırlatıyor.
