Geçen hafta Ankara’da meydana gelen helikopter kazasının otorotasyon olarak adlandırılan motor kaybında mecburi iniş çalışmasında meydana geldiği öğrenildi. Kazanın raporuyla ilgili çalışmalar Ulaşım Emniyeti İnceleme Merkezi Başkanlığı tarafından oluşturulan uzman ekip tarafından devam ediyor.
Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TUSAŞ) tarafından işletilen ABD merkezli Robinson tarafından imal edilmiş tek motorlu, TC-HTE sivil tescilli R44 tipi hafif sınıftaki helikopter, eğitim amaçlı olarak Kahramankazan Tesisleri’nden havalanmıştı.
Helikopterde öğretmen pilot olarak görev yapan Emekli Jandarma Pilot Albay Yasa Özden Bakkal ile Türk Hava Kuvvetleri’nden bir pilot binbaşı yer alıyordu. Eğitim uçuşu gerçekleştiriliyordu.
R44 tipi helikopterler, iki kişilik olan R22 serisi ile birlikte dünyada yoğun olarak helikopter pilot eğitiminde kullanılıyor.
Otorotasyon eğitimi
Ankara-Eskişehir kara yolu Temelli mevkine gelen helikopter bölgede otorotasyon eğitimine başladı. Helikopter pilot eğitiminde önemli bir acil durum çalışması olan otorotasyonda, motor durması, yani helikopterin ana pervanesinin motor gücü olmadan, sadece aşağıdan yukarıya doğru gelen hava akımıyla dönmesi ve bu sayede aracın güvenle yere inmesini sağlayan bir uçuş durumu.
Bu durumda kaldırma gücü, helikopterin üzerinde bulunan ana rotorun alttan giren hava ile pilleri çevirmesi ile elde ediliyor. Bu kaldırma gücü helikopteri tam olarak havada tutmasa da pilota mecburi iniş için planlama imkanı sunuyor.
Otorotasyon inişi
Ulaşım Emniyeti İnceleme Merkezi Başkanlığı tarafından elde edilen ilk bulgulara göre, otorotasyonda belirli bir yükseklikte devreye alınması gereken motor gücü şu anlık belirlenemeyen bir nedenle tam olarak devreye alınamadı.
Öğretmen pilot kumandaları almasına rağmen helikopter bölgede bulunan bir tarlaya vurarak yan yattı. Vuruşla birlikte iki pilot da yaralandı. Hastaneye kaldırılan Öğretmen Pilot Yasa Özden Bakkal, yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayarak şehit oldu. Diğer pilotun ise tedavisinin ardından taburcu edildiği öğrenildi.
Halen kaza kırım ekibi, motor başta olmak üzere teknik incelemelerini sürdürüyor. Önümüzdeki haftalarda kaza ile ilgili ön raporun tamamlanması, ardından da nihai kaza raporunun bitirilmesi planlanıyor.
Kazalarda, inceleme ekibi imalatçı ABD merkezli Robinson ile motor üreticisi Lycoming ile ortak çalışıyor. R-44’lerde Lycoming’in O-540 tipi motoru kullanılıyor.
Helikopter ABD şirketi üretimi
Kaza sonrasında hemen akıllara TUSAŞ imalatı yerli helikopterler gelmişti. Halen TUSAŞ, T129 ATAK taarruz helikopteri ile yerli ve milli tasarlanmış T625 GÖKBEY helikopterlerinin üreticisi. Halen Sikorsky lisansı ile T70 helikopterlerinin de imalatı gerçekleştiriliyor. Ancak kazanın yerli ve milli helikopter projeleri ile alakası bulunmuyor. Envanterdeki Robinson R44 eğitim helikopteri, ABD merkezli şirketin tasarımı ve üreimi.
Askeri ve devlet görev amaçlı bu helikopter projelerinin yanı sıra TUSAŞ’ın tamamen sivil havacılık kurallarına göre eğitim veren Uçuş Akademisi de bulunuyor. R44 tipi helikopterler ile Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma, Emniyet Genel Müdürlüğü için de çok sayıda pilot yetiştiren TUSAŞ aynı zamanda isteyen kişilere özel pilot lisansı eğitimi de veriyor.
