Özgün tasarımların yanı sıra bir çok imalatçı için parça üreten ve mühendislik hizmeti veren Türk Havacılık ve Uzay Sanayii TUSAŞ, Airbus A220 programında 500’ncü sevkiyatını yaptığını duyurdu. Düzenlenen tören ile Fixed Trailing Edge (FTE) olarak adlandırılan parça, Airbus’a teslim edildi.
Airbus’ın seri imalat hattının en küçük yolcu uçağı olan A220, yoğun olarak bölgesel uçuşlarda kullanılıyor.
Konuya ilişkin TUSAŞ’tan yapılan açıklama şöyle:
“TUSAŞ olarak, Airbus A220 programı kapsamında ürettiğimiz Fixed Trailing Edge (FTE) komponentinde 500’üncü sevkiyatı başarıyla tamamladık. Bu başarı ileri mühendislik kabiliyetlerimizin, yüksek hassasiyetli üretim gücümüzün ve küresel ölçekte güvenilir bir çözüm ortağı olduğumuzun güçlü bir göstergesidir. TUSAŞ, havacılıkta entegre üretim ve tedarik çözümleriyle uluslararası arenadaki gücünü pekiştirmeye devam ediyor.”
Fixet Trailing Edge nedir
Arka kısım (Trailing Edge): Kanadın en arkadaki kenarı. İşte bu arka kenarın hareket etmeyen, sabit olan ana yapısal bölümü Fixed Trailing Edge olarak adlandırılır.
Bu kısım, kanadın ana gövdesine (wing box) bağlıdır ve genellikle flap (iniş-kalkış için aşağı inen kanatçıklar), aileron (dönüş için hareket eden küçük kanatçıklar) veya spoler gibi hareketli kontrol yüzeylerinin hemen önünde yer alır. Yani kanadın “iskeleti”nin arka tarafıdır.
Sisteme sabit denmesinin nedeni ise bu bölüm uçuş sırasında hareket etmez. Hareket eden parçalar (flap, aileron vb.) bu sabit parçaya menteşeyle bağlıdır.
Sabit olması, yapısal dayanıklılığı artırır, aerodinamik yükleri (hava basıncı, titreşim) daha iyi taşır ve üretim/ bakım açısından avantaj sağlar.
FTE’nin işlevleri ve önemi ise şöyle:
Yapısal destek: Kanadın arkasını güçlendirir, bükülme ve torsiyona karşı direnç sağlar.
Aerodinamik şekil: Kanadın arka profilini oluşturur, hava akışının düzgün ayrılmasını (airflow separation) etkiler.
Yüksek kaldırma cihazlarının montaj yeri: Flap rayları, menteşeleri ve aktüatörleri bu sabit kısma bağlanır.
Malzeme: Genellikle kompozit (karbon fiber) veya alüminyum alaşımlardan yapılır. Modern uçaklarda (Boeing 787, Airbus A350 gibi) ağırlığı azaltmak için büyük oranda kompozit kullanılır.
Üretim: Büyük bir parça olduğu için ayrı üretilir, sonra kanat kutusuna (wing box) monte edilir.
500’ler serisi
Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), Avrupalı uçak imalatçısı Airbus’a en çok satan yolcu uçağı modeli olan A320 ailesinin arka acil çıkış kapılarının bulunduğu gövde bölümünün 500’üncüsünü de geçen yıl Aralık ayında yapılan törenle teslim etmişti.
Ankara’da TUSAŞ tesislerinde yapılan törene TUSAŞ Genel Müdürü Dr. Mehmet Demiroğlu ev sahipliğinde Airbus Türkiye Genel Müdür Simon Ward da katıldı.
TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, “TUSAŞ’ın önemli iş ortaklarından Airbus’un A320 tek koridorlu uçak ailesi için üretilen S18/19 entegre SWIFT gövde bölümünün 500’üncü teslimatını gerçekleştirmenin gururunu yaşıyoruz” dedi.
S18/19 Entegre SWIFT Gövde Bölümü Nedir?
Airbus A320 ailesinin gövdesi, çeşitli “section” (bölüm) olarak numaralandırılır. Section 18 (S18), uçağın arka kısmında yer alır ve arka acil çıkış kapılarının bulunduğu kritik bölümünü oluşturur.
Sağ-sol yan paneller, üst ve alt panellerden oluşur (4 ana panel, toplamda yaklaşık 1200 detay parça içerir).
Section 19 (S19) ise hemen arkasında bulunan “barrel” (silindirik gövde) kısm. Bu bölüm, uçağın basınçlı (yolcu kabini) ve basınçsız (kuyruk) kısımlarını birbirinden ayıran basınç duvarını içerir. Ayrıca dikey ve yatay stabilizatörler (kuyruk kanatları), dümen ve asansör gibi kontrol yüzeylerinin bağlantı noktalarını barındırır.
S18/19 entegre SWIFT, bu iki bölümün birleştirilmiş ve mate (eşleştirilmiş) halidir. SWIFT (Single Wing Integrated Fuselage Tail), üretim sürecini optimize eden modern bir yöntemle üretilen entegre yapıdır. TUSAŞ, 2023’te ilk mate SWIFT teslimatını yaparak bu ileri seviye üretime geçti.
TUSAŞ 500’üncü A320 S18/19 entegre SWIFT parçasını Airbus’a teslim etti
Airbus A220, kısa ve orta mesafeli uçuşlar için tasarlanmış modern, dar gövdeli (single-aisle) bir yolcu uçağı ailesidir. Eskiden Bombardier C Series olarak bilinen uçak, 2018’den beri Airbus tarafından üretiliyor. Temiz sayfa (clean-sheet) tasarımı sayesinde sınıfının en verimli uçağı olarak öne çıkıyor.
Uçağın iki farklı modeli var:
A220-100: Daha küçük model
Yolcu kapasitesi: Tipik 100-120 (maks. 135)
Uzunluk: 35,0 metre
Menzil: Yaklaşık 3.600 deniz mili (6.670 km)
Maks. kalkış ağırlığı: 63,7 ton
A220-300: Daha uzun gövdeli, daha popüler model
Yolcu kapasitesi: Tipik 120-150 (maks. 160)
Uzunluk: 38,7 metre
Menzil: Yaklaşık 3.400-3.450 deniz mili (6.300-6.390 km)
Maks. kalkış ağırlığı: 70,9 ton
Her iki versiyon da aynı pilot tipi rating’ine sahip (aynı kokpit) ve %99+ parça ortaklığı var. Bu sayede havayolları esnek operasyon yapabiliyor.
Teknik Özellikler (Ortak)
- Motor: 2 × Pratt & Whitney PW1500G geared turbofan (GTF) motoru
- Maks. seyir hızı: Mach 0,82 (yaklaşık 871 km/sa)
- Kanat açıklığı: 35,1 metre
- Yükseklik: 11,5 metre
- Kabin genişliği: 3,28 metre (sınıfının en genişi)
- Malzeme: %46 kompozit + %24 alüminyum-lityum alaşımlı (toplam %70 ileri malzeme) → Daha hafif ve dayanıklı
