Yılan hikâyesine dönen Boeing 777X projesinde giderek sona yaklaşıyoruz. Seri üretim kapsamında üretilen ilk uçağın, önümüzdeki nisan ayında deneme uçuşu yapacağı belirtiliyor.
777X’in lansman müşterisi ise Lufthansa. Lufthansa için üretilen ilk uçak halihazırda, Boeing’in Everett tesislerinde akaryakıt testlerinden geçiyor.
Bu ayın sonuna doğru deneme sırası motorlara gelecek. Herhangi bir sorun yaşanmaması durumunda nisan ayında ilk uçuş yapılacak.
Hedef 2027 yılı
İlk resmî teslimat için hedef, 2027 yılı. Lufthansa’nın 27 adet 777X siparişi bulunuyor. Bunların 20 adedi 777-9 tipi yolcu, 7 tanesiyse 777-8F tipi kargo uçağı.
Boeing tarafından ilk olarak 2013 yılında tanıtılan 777X, ilk deneme uçuşunu 25 Ocak 2020’de gerçekleştirmişti. Normal şartlarda ilk uçağın 2017 yılında göklerle buluşması ve yapılacak testlerin ardından 2020 yılında resmen hizmete girmesi hedefleniyordu.
Fakat evdeki hesap çarşıya uymamış; 737 MAX konusunda ağzı yanan FAA kılı kırk yarmış ve 777X projesini üfleyerek sürdürmüştü. Bu yüzden günümüz itibarıyla 777X’in henüz sertifikasyon süreci henüz tamamlanmış değil.
Gecikmenin maliyeti 4 milyar dolara kadar çıkacak
Boeing’in yeni nesil uzun menzilli yolcu uçağı 777X için teslim tarihi 2026’dan 2027’nin başına kaydı. Gecikmenin maliyeti Boeing’e 2,5 ila 4 milyar dolara mal olacak.
Bloomberg’in haberine göre 777-8 ve 9 yolcu ile kargodan oluşan 777X ailesi bu gecikme ile birlikte 6 yıl geriden geriden geliyor. Uçağın ilk kullanıcısı ise Alman Lufthansa Havayolları olacak. Şirket geçtiğimiz günlerde gecikme nedeniyle 2027 yılı uzun menzilli filo planını yeniden gözden geçirmek zorunda kalmıştı.
FAA denetimleri
Bu geri adım, yeni teknik sorunlardan ziyade, Federal Havacılık İdaresi (FAA) pilotları ve denetçileriyle yapılan sertifikasyon uçuşlarındaki beklenenden yavaş ilerlemeden kaynaklanıyor.
Geçen ay Boeing CEO’su Kelly Ortberg, Morgan Stanley konferansında sertifikasyonun “büyük bir iş yükü” nedeniyle gecikmelerle karşılaştığını söylemişti.
Ortberg”Bildiğiniz gibi, 777 programında küçük bir program gecikmesi bile, ileriye dönük zarar durumunda olduğumuz için oldukça büyük bir finansal etkiye sahip. Bu yüzden buna gerçekten sıkı bakıyoruz.”
777X programı halihazırda 11 milyar doların üzerinde maliyet aşımı yaşadı. Boeing’e özellikle arka arkaya meydana gelen 737 Max kazalarının ardından FAA’nın denetimi yoğunlaştı.
Maliyet ilk 500 uçakta çıkacak
Bloomberg’in haberine göre, program ileriye dönük zarar pozisyonunda, yani üretilen ilk 500 uçak boyunca geliştirme maliyetlerini karşılayamayacak durumda. Herhangi bir ek maliyet, kazançlara anında zarar olarak kaydedilmek zorunda.
Emirates, Cathay Pacific ve Katar Havayolları dahil olmak üzere müşteriler, Boeing’in emekli edilen 747 Jumbo Jetin halefi olarak tasarlanan jetin teslimatlarını hala bekliyor.
Boeing yöneticilerinin, 29 Ekim’de kazançları raporlarken en son program kaymasını ve bunun finansal etkilerini ele almaları bekleniyor.
THY 777X siparişi vermedi
Geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Washington’da ABD Başkanı Trump ile buluşmasında Türk Hava Yolları da uçak sipariş anlaşması yapmıştı. THY Boeing’e dar gövdede 737 Max ile uzun menzilde de 787-9 ve 10 serisi için toplam 225 adetlik sipariş vermişti.
Bu siparişte, 777X ailesine yer verilmemişti. THY genellikle yeni nesil uçakların önce hizmete girmesini bekliyor, ardından da teknik sorunların çözülmesi ve uçakların verimli çalışması sonrasında alım konusunda adım atıyor.
Koltuk kapasitesi 425’e kadar çıkıyor
Boeing 777X için yolcu sayısı üç sınıflı 400 ile 425 arasında değişecek. Katlanır kanadı ile sivil havacılığa yeni bir boyut getirecek uçak, 351 ton kalkış ağırlığına sahip olacak.
Genel Özellikler (777X ailesi ortak)
Fan çapı: ~134 inç (3.4 m)
Maksimum itki: ~105,000–134,300 lbf (model ve rating’e göre)
Bypass oranı: ~10:1
Yakıt verimliliği: GE90’a göre ~10% daha iyi
Kanat: Kompozit malzeme, katlanabilir wingtip (folding wingtips)
Kanat açıklığı (uçlar açık): 71.8 m (235 ft 5 in)
Kanat açıklığı (uçlar katlı, yerde): 64.8–64.9 m (212 ft 8–9 in) → ICAO Code E uyumlu
Kanat alanı: ~516.7 m²
Aspect ratio: ~9.96–10:1
Yükseklik: 19.5 m (64 ft 1 in)
Kabin: 787’den alınan teknolojilerle daha geniş (daha geniş gövde kesiti), daha büyük pencereler, daha iyi kabin basıncı
Avantajlar: %20’ye varan yakıt/emisyon tasarrufu ve %40 daha küçük gürültü alanı (yerine geçtiği uçaklara göre)
777-9 (ana yolcu modeli – en uzun ve en büyük kapasiteli)
Yolcu kapasitesi (tipik): 2-sınıf: 426 yolcu
3-sınıf: ~384–414 (konfigürasyona göre 349–414 arası değişir)
Menzil: 7,285 nmi (13,500 km)
Uzunluk: 76.7 m (251 ft 9 in) – dünyanın en uzun çift motorlu yolcu uçağı
Maks. Kalkış Ağırlığı (MTOW): 351,534 kg (775,000 lb)
Maks. İniş Ağırlığı (MLW): ~266,258 kg (587,000 lb)
Maks. Yakıtsız Ağırlık (MZFW): ~254,918 kg (562,000 lb)
Kargo hacmi (alt kat): ~221–230 m³ (konfigürasyona göre)
Yakıt kapasitesi: 197,977 litre / 158,976 kg (350,410 lb)
777-8 (daha uzun menzilli, biraz daha küçük gövde)
Yolcu kapasitesi (tipik):
2-sınıf: 395 yolcu
3-sınıf: ~350–365
Menzil: 8,745 nmi (16,190 km)
Uzunluk: 70.9 m (232 ft 6 in)
Wingspan: 777-9 ile aynı (71.8 m / 64.9 m katlı)
MTOW: Genellikle 365,150 kg civarı (bazı kaynaklarda 775,000 lb’ye yakın değerler de var, varyantlara göre değişiyor)
Not: 777-8F kargo versiyonu da geliştiriliyor (payload ~112–118 ton)
