Excalibur Boeing 757 test uçağı 6. Nesil Savaş Uçağı’nın teknolojilerini deniyor
Son günlerde ilginç anten ve sistem taşıyan bir yolcu uçağının İngiltere’de uçuşu dikkat çekiyor. Havacılık fotoğrafçıları “spotter”lar tarafından görüntülenen uçak bir Boeing 757. Ancak görevi çok farklı.
İngiltere, İtalya ve Japonya’nın ortak geliştirdiği Global Combat Air Programme (GCAP-Küresil Savaş Uçağı Programı) için “uçan laboratuvar” olarak uçuyor. Boeing 757-200 tipi tek koridorlu uçak, MoD Boscombe Down üssünde (Wiltshire, İngiltere) 2Excel Aviation tarafından işletiliyor. Tescili ise G-FTAI.
Test uçuşlarının temel amacı, radar, sensörler, iletişim sistemleri ve elektronik harp kabiliyetlerini risksiz bir şekilde doğrulamak ve olgunlaştırmak.
Hangi sistemleri taşıyor
Savaş uçağı gibi radoma sahip: Uçağın burnuna entegre edilen savaş uçağı tipi radome, gelişmiş radar sensör demonstratörlerini barındırıyor. Bu, GCAP’ın düşük radar izi ve entegre sensör mimarisini test etmek için kritik.
Gövde yanı özel podlar: 2024’e uçağa uygulanan modifikasyon ile gövde yanında ve altında elektronik harp, elektro optik sensör ve entegre iletişim sistemlerinin kullandığı podlar yer alıyor.
Kabinde test üniteleri: Uçakta, yolcu koltukları kaldırılarak operatör istasyonları, güçlü hesaplama sistemleri ve veri kayıt ekipmanları yerleştirildi.
Neden Boeing 757: Performansı, yüksek irtifa ve yük kapasitesi sayesinde stabil bir test platformu sunuyor. Benzer şekilde, F-22 Raptor’un geliştirilmesinde de ilk 757 test uçağı olarak kullanılmıştı.
2000 yılında imalat hattında çıktı
Uçak, MSN 29308 numarası ile Boeing imalat hattından 2000 yılında çıktı. 2 adet Rolls Royce imalatı RB211-535E4-37 tipi motora sahip. İlk olarak İspanyol havayolu Iberia’ya teslim edildi, ardından çeşitli havayollarında (Jet2 dahil) yolcu taşımacılığı yaptı. 2023’te Titan Airways’ten 2Excel Aviation’a geçti. Son tescili G-FTAI oldu.
GCAP için çok önemli
Excalibur, GCAP’ın 2035’te operasyonel hale gelecek 6. nesil savaş uçağının sensör ve aviyonik teknolojilerini uçarak test ediyor. Gelecek nesil uçaklarda radar ve sensör teknolojisi çok önemli. Hedef bu aşamaların testlerini tamamlamak, limitlerini görmek ve sonra uçağa koyarak uçuşların doğrulanması hedefleniyor.
İngiltere, İtalya ve Japonya’nın ortak savaş uçağı
Global Combat Air Programme (GCAP), İngiltere, İtalya ve Japonya’nın ortaklaşa yürüttüğü 6. nesil savaş uçağı geliştirme programı. Genellikle Tempest (İngiltere’de) veya GCAP fighter olarak anılan bu proje, Eurofighter Typhoon’un (İngiltere ve İtalya) ve Mitsubishi F-2’nin (Japonya) yerini alacak yeni nesil bir platformu hedefliyor.
Program, Aralık 2022’de üç ülkenin daha önce ayrı ayrı yürüttüğü projeleri (BAE Systems Tempest ve Mitsubishi F-X) birleştirerek başladı.
Temel amacı, 2035’te hizmete girecek pilota sahip bir 6. nesil stealth savaş uçağı geliştirmek; bu uçak, yapay zeka destekli sensör füzyonu, ağ merkezli harp, sürü insansız hava araçları entegrasyonu, ultra hızlı veri bağlantıları ve adaptif aviyonik sistemlerle donatılacak.
Temel Özellikleri
- Düşük radar izi, yüksek irtifa performansı, AI tabanlı karar destek, “sistemler sistemi” mimarisi (uçak + insansız platformlar + yer sistemleri).
- Çok rollü görev kabiliyeti: Hava üstünlüğü, elektronik harp, uzun menzilli vuruş ve istihbarat toplama.
- İşbirliği modeli: Eşit ortaklık (her ülke eşit hak ve yatırım), “Freedom of Action” ve “Freedom of Modification” ilkeleriyle ulusal operasyonel/teknolojik egemenlik korunuyor – F-35’teki gibi “kara kutu” kısıtlamaları yok.
- Ana yükleniciler: BAE Systems (İngiltere), Leonardo (İtalya), Mitsubishi Heavy Industries (Japonya). 2025’te kurulan Edgewing ortak girişim şirketi programı yönetiyor.
- İlk uçuş demonstratörü 2027 civarında bekleniyor.
- İtalya, Şubat 2026’da 8,8 milyar euro ek fon onayladı; toplam geliştirme maliyeti 18,6 milyar euro’ya ulaştı (İtalya’nın F-35 harcamasını geçti).
- Program, Avrupa’daki rakip FCAS (Fransa-Almanya-İspanya) projesinin gecikmeleri karşısında ivme kazanıyor; bazı kaynaklar Almanya’nın GCAP’a katılma olasılığını tartışıyor.
