Norveç’in 24 yıllık NH90 fiyaskosu 432 milyon dolarlık tazminat anlaşmasıyla sonuçlandı
Avrupa’nın büyük umutla başlayan ortak helikopter programı yaşanan onca aksaklığın ardından Norveç’in kazandığı tazminat ile yeni bir boyuta taşındı. Norveç ile imalatçı NH Industries (NHI) arasındaki uzun soluklu dava süreci 432 milyon dolarlık (375 milyon euro) uzlaşma ile sonuçlandı. Norveç 14 adet NH90 siparişi vermiş ancak çok ciddi sorunlar yaşamıştı.
NATO’nun ortak helikopteri olacaktı
NH90 helikopter programı, 1990’ların başında NATO üyeleri için tasarlandı. Programın üyeleri Fransa, Almanya, İtalya ve Hollanda’ydı. Konsorsiyuma Norveç, 2001’de dahil oldu. Norveç’in hedefi, NH90’ın deniz kuvvetleri versiyonunu envanterine almaktı. Helikopter, konulacak sistem ve sensörler ile denizaltıları tespit edecek, deniz karakol görevi yapacaktı.
Toplam 14 adetlik Norveç siparişinin 2005-2008 arasında teslim edilmesi planlanıyordu. Ancak proje, gecikmeler, teknik arızalar ve aşırı bakım maliyetleri nedeniyle sekteye uğradı.
İlk teslimat, 6 yıl gecikme ile 2011’de yapılabildi. Tam kapasite operasyonel olması için üzerinden tam 12 yıl geçecekti. Norveç Savunma Bakanlığı’na göre, helikopterler yıllık hedef 400 uçuş saati yerine ortalama 100 saatlik uçuş yapabildi.
Kuzey Denizlerinin sert hava koşullarında güvenilirlik sorunları, motor arızaları ve yedek parça kıtlığı, programı “askeri ekipman üretimi tarihindeki neredeyse benzersiz sorunlar” olarak nitelendirdi.
2022’de Norveç Savunma Bakanı Bjørn Arild Gram, “Ne kadar saat çalışsak ve parça sipariş etsek de, NH90’ı Norveç Silahlı Kuvvetleri’nin gereksinimlerini karşılayacak hale getiremeyeceğimizi gördük” diyerek sözleşmeyi feshetti.
Norveç, NHI’den 5 milyar Norveç Kronu (yaklaşık 525 milyon ABD Doları) tazminat talep etti konu yargıya intikal etti. Yaklaşık iki yıl süren davada mahkeme uzlaşma ile tamamlandı.
Anlaşmaya göre Norveç elindeki tüm helikopterleri ve yedek parçaları NHI’ye teslim edecek. Ayrıca 432 milyon dolarlık tazminat ödenecek.
NH90 ne olacak
NH90, 600’den fazla teslimatla Avrupa’nın en büyük askeri helikopter programı. İki ana modeli bulunuyor. Bunlar NFH olarak adlandırılan donanma modeli ve TTH olarak adlandırılan kara görevi yapan versiyonu.
Fransa: 63 TTH Standard 1 teslimatı tamamlandı (2025 ortası). Özel Kuvvetler için 18 adet Standard 2 varyantı sipariş edildi; ilk 5’i 2025 sonu, kalanlar 2026’da gelecek. Caiman Standard 2, hızlı müdahale kapısı, makinalı tüfekler ve gelişmiş sensörlerle donatıldı.
Almanya: Deniz Kuvvetleri için Sea Tiger (NH90 NFH) varyantı, 2025 sonu ilk teslimat. ASW ve gemi savaşı için optimize edildi; 2023’te ilk uçuşu yaptı.
İspanya: 14 TTH aktif, 10’u yolda. Ek 32 adet sipariş görüşmede (silahlı konfigürasyonlu).
Güney Kore ve Vietnam: Yeni adaylar; Vietnam, 2025 Macron ziyareti sırasında Airbus ile anlaşma imzaladı.
Hangi ülkeler emekli etti
Norveç: Tüm 14 NH90 iade edildi; yerine 6 adet Sikorsky MH-60R Seahawk sipariş edildi (1,1 milyar Dolar, 2023). İlk teslimatlar 2025’te başladı, 2027’de tamamlanacak.
Belçika: 4 TTH, Eylül 2025’te emekliye ayrıldı (yüksek maliyet ve düşük kullanılabilirlik nedeniyle). Deniz NH90’lar devam ediyor; yerine 15 H145M sipariş edildi.
Avustralya ve İsveç: Emeklilik planları onaylandı. Kısa süre içinde helikopterler hizmetten çıkartılacak.
Yunanistan: Toplam 9 helikopter yedek parça için
NH90 Block 2 ile yeniden doğabilecek mi
Airbus ve Leonardo, Haziran 2025’te Airbus ve Leonardo, Block 2 adı verilen bir çalışma başlattı. Helikopter için ortaya konular hedefler arasında genişletilmiş menzil ve yakıt verimliliği, bakım karmaşıklığını azaltma hedefleniyor. Ayrıca elektronik harp yeteneklerini artırma (yeni sensörler, drone entegrasyonu) ön görülüyor.
Block 2 içinde ayrıca mevcut helikopterlerin elden geçirilerek sorunların giderilmesi planlanıyor.
