Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TUSAŞ) tarafından tasarlanıp üretilen T625 GÖKBEY, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafıdan verilen CS-29 Büyük Helikopter Tip Sertifikası ile sivil sertifikasyon sürecini başarıyla tamamladı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, GÖKBEY Helikopteri’nin uçuşa elverişlilik sertifikasını düzenlenen törenle Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün’e teslim etti.
TUSAŞ tarafından 23 Mart 2016 tarihinde SHGM’ye GÖKBEY için tip sertifikasyon başvurusu yapmasıyla süreç başladı. Bu açıdan SHGM’nin gözetimi ve denetiminde yürütülen proje, ülkemizde bir döner kanatlı hava aracına verilen ilk tip sertifikası olma özelliği taşıyor.
Bu kapsamda, süreç boyunca 600’ün üzerinde teknik toplantı gerçekleştirilmiş, 186 adet test icra edilmiş ve yaklaşık 18.000 uçuş test noktası tamamlanmıştır. Ayrıca, 800’ün üzerinde uyum dokümanı incelenerek onaylandı.
Bakan Uraloğlu,”Türk havacılığının gurur projelerinden biri olan T625 Gökbey Genel Maksat Helikopteri için önemli bir eşiği daha geride bıraktık. Hava Aracı, Motor ve Pervane Tasarımının ve Performansının Uçuşa Elverişlilik Sertifikasını Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Sayın Prof. Dr. Haluk Görgün’e takdim ettik. Bu belge; yerli ve millî havacılık kabiliyetlerimizin ulaştığı seviyenin güçlü bir göstergesidir. Türkiye, kendi göklerinde kendi mühendisliğiyle yükselmeye devam ediyor” dedi.
Savunma Sanayi Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün de törende şunları söyledi:
“Ulaştırma ve Altyapı Bakanımız Sayın Abdülkadir Uraloğlu’nun teşrifleriyle, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğümüz ve TUSAŞ’ın katkılarıyla geliştirilen GÖKBEY Helikopterimizin Tip Sertifikası Töreni’ne katılım sağladık.
Millî imkân ve kabiliyetlerle geliştirilen GÖKBEY; tasarım, üretim, test ve sertifikasyon süreçlerinde ulaştığımız mühendislik seviyesini ve kurumsal yetkinliğimizi ortaya koyan önemli bir eşiktir. Ülkemizde ilk kez döner kanatlı bir hava aracının sertifikasyonu başarıyla gerçekleştirildi Uluslararası standartlara uygun sertifikasyon ile GÖKBEY’in küresel pazarlardaki rekabet gücü artırıldı. GÖKBEY ile elde edilen birikim, gelecekteki platformlar için güçlü bir referans altyapısı oluşturdu.
Tip sertifikasyonu, Türkiye’nin havacılıkta ulaştığı yeni eşiği temsil etmektedir. Mevcut durumda askerî kullanıcılarımıza teslimatlar gerçekleştirilmiş olup farklı kullanıcılar için süreç devam etmektedir.
Sivil tip sertifikasıyla birlikte başta sağlık alanı olmak üzere farklı sivil kullanım alanlarının önü açılmıştır. Yerli motorumuz TS1400 entegrasyonu ile kabiliyetlerin daha da ileri taşınması hedeflenmektedir.
Bu başarı; başta Sivil Havacılık Genel Müdürlüğümüz ve TUSAŞ olmak üzere kamu, sanayi ve akademinin eşgüdüm içinde yürüttüğü kararlı çalışmaların somut bir neticesidir. Başta Sayın Bakanımız Abdülkadir Uraloğlu olmak üzere sürece katkı sunan tüm kurumlarımıza, mühendislerimize ve emeği geçen tüm paydaşlarımıza teşekkür ediyorum. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın ortaya koyduğu vizyon doğrultusunda; millî havacılık kabiliyetlerimizi daha ileri taşımaya kararlılıkla devam edeceğiz.”
SHGM’de neler yapıldı
Sivil Havacılık Genel Müdürü Prof. Dr. Kemal Yüksek, SHGM sayfasında şu bilgilere yer verdi:
“Hava Aracı Sertifikasyonu Uzman Desteği Sağlanması Genelgesi” kapsamında, devlet üniversitelerinde görev yapan 8 akademisyen sürece doğrudan dâhil edilmiştir.
GÖKBEY projesi, Genel Müdürlüğümüz tarafından geliştirilen KDM-ERP Sertifikasyon Modülü üzerinden yürütülmüş ve bu sistem üzerinden tamamlanmıştır. Bu modül sayesinde tüm uyum dokümanları, test sonuçları ve teknik değerlendirmeler dijital ortamda yönetilmiş, süreç baştan sona kanıt bazlı (evidence-based) olarak izlenebilir hâle getirilmiş ve alınan tüm otorite kararları sistematik ve şeffaf şekilde kayıt altına alınmıştır.
Bu yönüyle GÖKBEY, yalnızca bir hava aracı sertifikasyonu değil, aynı zamanda Türkiye’nin uçtan uca dijital sertifikasyon kabiliyeti kazandığı ilk proje olmuştur.
Bu gelişme ile ülkemiz, sivil helikopter tasarlayıp sertifikalandırabilen birkaç ülke arasına girmiş, aynı zamanda sertifikasyon süreçlerini tamamen dijital ortamda yönetebilen sınırlı sayıda ülke arasındaki yerini almıştır.
İlerleyen dönemde Gökbey helikopterlerinde hem çeşitli modifikasyonlar yapılarak ülkemizin ihtiyacı olan hava araçlarının tasarım ve üretiminin artarak devam edeceği hem de söz konusu helikopterlerin alt sistemlerinin yerli başka firmalarca tasarım ve üretiminin yapılarak ülkemize havacılık alanında ciddi bir ekosistem ve istihdam sağlayacağı değerlendirilmektedir”
İlk sivil kullanıcı Sağlık Bakanlığı olacak
Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TUSAŞ) tarafından tasarlanan T625 GÖKBEY’in yeni kullanıcısı Sağlık Bakanlığı olacak. Bu yıl sonunda helikopter Sağlık Bakanlığı envanterine girecek. Bakanlık için ilk etapta toplam 3 adet GÖKBEY’in alınması planlanıyor.
Geçen yıl yapılan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Sağlık Bakanlığının 2026 yılı bütçesinin görüşmeleri sırasında bilgi veren Bakan Memişoğlu, GÖKBEY ile ilgili şunları söylemişti:
“2026 yıl sonu itibarıyla, yerli ve milli Gökbey helikopter ambulanslarımız da görev başında olacak. Bu hava ambulanslarımız; Türkiye’nin kendi mühendisliğiyle, kendi gücüyle ürettiği, hayat taşıyan birer gurur kaynağıdır.”
Halen Sağlık Bakanlığı’nın bünyesinde 13 adet ambulans helikopter bulunuyor. Bu helikopterler, 13 bölgede (Ankara, İstanbul, İzmir, Van, Diyarbakır, Antalya, Trabzon vb.) 7/24 görev yapıyor. Her biri yoğun bakım donanımlı, 2 sedye kapasiteli helikopterde 2 pilot, 1 doktor ve 1 sağlık personeli görev yapıyor.
Helikopterlerin işletmesi, 2022’den bu yana TUSAŞ’ta.
6 ton maksimum kalkış ağırlığına sahip
GÖKBEY, TUSAŞ’ın ilk yerli helikopter projesi. Toplam kalkış ağılığı 6 ton olan helikopter çift motorlu. 14 yolcu taşıyabiliyor. Ambulans uçuşları için kabinde ise 6 sedye taşıyabilecek.
Helikopterin ilk kullanıcısı Jandarma Genel Komutanlığı olmuştu. Erken Duhul olarak adlandırılan ilk 3 helikopter, TUSAŞ tarafından üretilerek Jandarma’ya teslim edildi. Sonraki adım ise 20 adetlik seri imalat oldu. Halen seri imalatta teslimatlar sürüyor.
