Avrupa havalimanları ve havayolları, Schengen Giriş/Çıkış Sistemi (EES) nedeniyle yaşanan gecikmelerin yaz aylarında ciddi kaosa dönüşebileceğini uyararak, Avrupa Komisyonu’ndan acil müdahale talep etti.
ACI EUROPE (Uluslararası Havaalanları Konseyi), A4E (Avrupa Havayolları) ve IATA (Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği), sistemin mevcut aşamasında bile yolcuların 2 saate varan beklemelerle karşılaştığını belirterek, Temmuz ve Ağustos aylarında kuyrukların 4 saati aşabileceğine dikkat çekti.
Kuyruklar uzuyor
Kuruluşlar, AB İçişleri ve Göç Komiseri Magnus Brunner’a gönderdikleri ortak mektupta, EES’nin aşamalı geçiş sürecinde %35 oranında üçüncü ülke vatandaşlarının kaydedilmesinin zorunlu tutulduğunu ve bu durumun sınır kontrollerinde aşırı beklemelere neden olduğunu ifade etti.
Üç kritik konu
Sınır kontrolünde kronik personel yetersizliği, özellikle otomasyon sistemlerindeki çözülmemiş teknik sorunlar ve Frontex ön kayıt uygulamasının Schengen ülkeleri tarafından düşük oranda benimsenmesi. Bu sorunlar çözülmezse, yaz zirvesinde tüm sınır geçişlerinde zorunlu EES kaydının uygulanmasıyla bekleme sürelerinin 4 saati aşabileceği uyarısında bulunuldu.
ACI EUROPE Genel Direktörü Olivier Jankovec, A4E Yönetici Direktörü Ourania Georgoutsakou ve IATA Dış İlişkiler Kıdemli Başkan Yardımcısı Thomas Reynaert’in ortak açıklamasında, şu noktalara dikkat çeki:
“AB kurumlarının EES’nin iyi çalıştığı algısı ile gerçeklik arasında tam bir kopukluk var. AB dışı yolcular büyük gecikmeler ve rahatsızlık yaşıyor. Bu durum derhal sona ermeli. Yaz aylarında havaalanı trafiğinin ikiye katlanacağı dönemde gerçekçi olmalıyız. EES rollout’u operasyonel gerçeklere göre esnek olmalı. Bu, başarısı için mutlak bir ön koşul ve AB’nin verimli, davetkar ve çekici bir destinasyon olarak itibarını korumak için zorunlu”.
EES Sistemi nedir ve neden sorunlu
Schengen Giriş/Çıkış Sistemi (EES), Ekim 2025’te aşamalı olarak devreye giren bir biyometrik sınır kontrol mekanizması. Sistem, AB dışı vatandaşların (örneğin İngiltere, Türkiye gibi üçüncü ülke vatandaşlarının) giriş-çıkışlarını otomatik olarak kaydetmek için parmak izi ve yüz taraması gibi biyometrik verileri kullanıyor.
Burada amaç, yasadışı göçü önlemek ve vize ihlallerini takip etmek olsa da, geçiş sürecinde ciddi aksaklıklar yaşanıyor.
Aralık 2025’te ACI EUROPE’un raporuna göre, %10 kayıt oranında bile işlem süreleri %70 artmış ve bazı havaalanlarında 3 saate varan kuyruklar oluşmuştu. Özellikle İspanya, Fransa, İtalya ve Portekiz’deki büyük hub’lar (Madrid, Paris, Roma gibi) en çok etkilenenler arasında.
10 Nisan tarihi
Tam uygulama tarihi 10 Nisan 2026 olarak belirlenmiş olsa da, kuruluşlar bu tarihten sonra bile esneklik talep ediyor. Mevcut düzenlemeye göre (2025/1534 sayılı Yönetmelik), askıya alma mekanizmaları Temmuz başında sona eriyor. Ancak mektupta, Schengen Sınır Kontrol Kodu uyarınca üye ülkelerin Ekim 2026 sonuna kadar kısmi veya tam askıya alma yetkisini korumasının sağlanması isteniyor. AB Komisyonu, rollout sonrası 90 gün artı 60 gün uzatma ile kısmi askıya almaya izin verdiğini belirtse de, sektör temsilcileri bunun yetersiz olduğunu savunuyor.
Havayolları ve yolcular ne yapacak?
Uyarılar, yaz sezonunda milyonlarca turisti etkileyebilir. Avrupa havaalanlarında trafik yazın iki katına çıkıyor ve gecikmeler bağlantılı uçuşları kaçırma, güvenlik riskleri ve yolcu memnuniyetsizliği yaratabilir.
Havayolları, kuyruklar nedeniyle yolcuları uçağa kabul etmeyebileceklerini ve bunu “olağanüstü durum” olarak değerlendirerek tazminat ödemelerini reddedebileceklerini belirtiyor. Örneğin, Prag Havaalanı, Haziran-Ağustos döneminde AB dışı yolcuların kalkıştan en az 4 saat önce gelmelerini tavsiye ediyor – mevcut sürenin iki katı.
Sektör uzmanları, sistemin başarısı için Frontex uygulamasının daha yaygın kullanımını ve ek personel istihdamını öneriyor. Ancak Lizbon Havaalanı’nda Aralık 2025’te yaşanan 7 saatlik kuyruklar gibi olaylar, sorunun derinliğini gösteriyor.
AB’nin bu uyarılara nasıl yanıt vereceği, 2026 yaz tatillerinin kaderini belirleyecek. Yolculara, seyahat planlarını gözden geçirmeleri ve havaalanlarına erken gelmeleri tavsiye ediliyor.
