Kargo pazarı için bir süre yolcu taşıyan ancak daha sonra yapılacak dönüşüm ile kargo görevleri için hazırlanan uçak konusunda sıkıntı yaşanmaya başlandı. Son dönemde artan yolcu talebinin yanı sıra ana imalatçıların beklenen sayıda uçak imal edememeleri nedeniyle havayolu şirketleri kargoya çevirmek uçak bulamıyor.
Havacılık sektöründe kargo uçaklarına dönüşüm P2F – Passenger-to-Freighter (Yolcudan Kargoya) olarak adlandırılıyor. Konuyla ilgili olarak geçtiğimiz günlerde İrlanda’nın başkenti Dublin’de yapılan Airline Economics Growth Frontiers konferansında konuşan Aircraft Finance Germany yatırım sorumlusu Jorg Andriof, durumu “büyük bir meydan okuma” olarak nitelendirdi.
Andriof, “Sorun sadece çevrilecek uçakların nereden geleceği değil, aynı zamanda mevcut çevrim için bulunacak uçaklara ne kadar ödeyeceğiz” diyerek, orta yaşlı Boeing 777 gövdelerinin şu anda en az 50 milyon dolar seviyesinde satıldığını belirtti. Pandemi öncesi bu rakamın yarısı olduğunu vurgulayan Andriof, özellikle motor fiyatlarının hızla arttığını ifade etti.
En büyük sorun 777’lerde
Dr Peters Group yönetici direktörü Christian Mailly ise 777 değerlerinin yüksek olduğunu kabul etmekle birlikte, Boeing 777X teslimatlarının başlamasıyla fiyatların düşeceğine inandığını söyledi. Boeing, 777-9 için sertifikasyonu 2027, 777-8 Freighter için ise 2028 olarak hedefliyor. Ancak program birden fazla kez ertelenmişti. Hatta 777X projesi 2013’te başladığında 777-9 için teslimat hedefi 2020 yılıydı.
Havayolları, yeni uçak üretiminin pandemi öncesi seviyelere ulaşamaması nedeniyle mevcut uçakları daha uzun süre kullanmak zorunda kalıyor. Bu da dönüşüm için uygun uçak (özellikle Boeing 777) bulunmasını zorlaştırıyor.
Mailly, mevcut nesil 777 dönüştürülmüş kargo uçaklarına “devasa talep” öngördüğünü belirterek, hem 777-8F hem de Airbus A350F gibi yeni üretim kargo uçak programlarındaki gecikmeleri ve eski 747 kargo filosunun yenilenme ihtiyacını işaret etti. Halen Cirium verilerine göre hizmetteki ve uçmak için bekleyen 747 kargo uçağı sayısı 344 adet. Bu filonun önemli bölümü, 26-30 yıl ortalamaya sahip. Eski 747-200’ler arasında 48 yaşında bile olanlar var.
Dr Peters, Kansas Modification Centre (KMC) ile birlikte 777-300ER dönüşüm programında yer alıyor. Merkez dönüşümlerle birlikte uçakları 2027’de teslim etmeye başlayacak.
Diğer modifikasyon merkezi olan Israel Aerospace Industries (IAI) 8 adet 777-300ERSF’yi hizmete verdi. Mammoth Freighters şirketi ise modifikasyon merkezi olarak onay sürecinde.
Gelecek yıl biraz daha toparlanacak
Ancak Andriof, önümüzdeki yıllarda kargoya çevrilecek uçak durumunda önemli bir iyileşme beklemediğini belirterek, “Tek çözüm, uçakları beklenenden daha fazla uçurmak. Görünen o ki, daha uzun yıllar uçak bulmakta zorlanacağız” uyarısında bulundu.
Bu durumun havayollarının işletme maliyetlerini artıracağını ve sürdürülebilirlik hedeflerini zorlaştıracağını ekledi.
Gelecek yıl biraz daha toparlanma var
World Star Aviation ortağı Marc Iarchy özellikle 777’lerde Emirates gibi büyük operatörlerin uçaklarını değişim için elinde tuttuğunu, bu on yılın geri kalanında önemli miktarda 777’nin dönüşüm için pazara gireceğine dikkat çekti. Motor bulmanın da ayrı bir sorun olduğunu söyledi.
Transport Research Advisory yönetici direktörü Tom Crabtree, büyük geniş gövdeli kargo sektörünün “kapasite artışı açısından bir uçurumla” karşı karşıya olduğunu ifade etti. Boeing ve Airbus’un geçen yıl toplam 197 geniş gövdeli yolcu uçağı teslim ettiğini, 2019’daki 350 seviyesine dönülmesi gerektiğini vurguladı.
Panelde daha iyimser bir ses Titan Aviation Ticaretten Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Eamonn Forbes’tan geldi. 2025’in kargo pazarı için beklenmedik şekilde çalkantılı geçtiğini, ancak sektörün direnç gösterdiğini belirten Forbes, 2026’nın daha az çalkantılı olacağını, ancak geniş gövdeli alanda uzun yılların en büyük değişimlerinin yaşanacağını öngördü.
Sonuç olarak, kargo talebi artarken yeni freighter üretimindeki gecikmeler ve yolcu uçaklarının uzun süreli kullanımı, özellikle 777 gibi popüler platformlarda dönüşüm feedstock’ini pahalı ve sınırlı hale getiriyor. Bu durum, hava kargo kapasitesini ve maliyetleri önümüzdeki yıllarda etkilemeye devam edecek gibi görünüyor.
Kaynak: Cirium
