Flydubai’nin Airbus’a geçmesinin nedeni Boeing MAX 10’daki belirsizlik
Dubai Havacılık Fuarı’nın sürpriz anlaşmalarından biri de Birleşik Arap Emirlikleri’nin en büyük düşük maliyetli havayolu olan Flydubai’nin verdiği Airbus A321neo siparişi oldu. Şirket operasyonuna Boeing 737’lerle başlamıştı. Bunun nedenini Flydubai’nin CEO’su Ghaith Al Ghaith, MAX 10’lardaki teslimat tarihinin belirsizliğe başladı.
Flight Global dergisine konuşan Ghaith Al Ghaith, şirketin 2030’lu yılların başında Dubai International’dan Al Maktoum International Havalimanı’na (Dubai World Central) geçişiyle birlikte hızlı bir ağ genişlemesi planladığını ve bu süreçte daha yüksek kapasiteli uçaklara zamanında sahip olma garantisi istediğini belirtti.
Al Ghaith, “A321neo bize en büyük MAX modeline göre 50 koltuk fazla ve iki saat daha menzil veriyor. Asıl karar faktörü teslimat zamanlaması oldu. MAX 10 konusunda net bir takvim yok, bu da A321neo’ya avantaj sağladı” dedi.
150 adet A321neo siparişi
Flydubai, 18 Kasım’da Dubai Airshow’da Airbus’ın en büyük dar gövde modeli A321neo’dan 150 adet için anlaşma imzalamıştı. Teslimatlar 2031’den başlayarak 2043’e kadar sürecek.
Bir taraftan Airbus ile anlaşmasına rağmen Flydubai, ertesi gün de riskleri dengelemek amacıyla ek 150 adede kadar Boeing 737 MAX için de ön sipariş açıkladı.
Hangi tip alınacak belli değil
Şirket henüz A321neo’nun standart versiyonu mu yoksa daha uzun menzilli A321LR veya A321XLR varyantlarından hangisini seçeceğini doğrulamadı. A321LR yaklaşık 7.400 km, A321XLR ise 8.700 km menzile sahipken, Flydubai filosundaki en büyük Boeing olan 737 MAX 9’un menzili yaklaşık 7.130 km civarında.
Boeing, MAX 10’un sertifikasyonunu başlangıçta 2023’te planlamıştı ancak motor buzlanma önleme sistemi gibi teknik sorunlar programı geciktirdi.
Boeing Ticari Uçaklar CEO’su Stephanie Pope, fuar öncesinde MAX 10 ve MAX 7’nin 2026’da onay almasının “yolunda” olduğunu belirtmişti.
SunExpress, Pegasus ve THY’den sipariş
Boeing 737 MAX ailesinin en büyük modeli olan 10 serisi için Türkiye’den ilk siparişi SunExress Havayolları vermişti. SunExpress toplam 45 adet kesin Boeing 737 MAX siparişinin 17 adetini MAX 10, kalan 28 adetini de MAX 8 serisi oluşturuyor. Ayrıca 45 adet de opsiyon hakkı var.
MAX 10 için ikinci büyük sipariş Pegasus’tan gelmişti. Pegasus Havayolları geçen yıl yaptığı anlaşma ile 100 adeti kesin, 100 adeti de opsiyon toplam 200 adet MAX 10 serisi alacak. Teslimat hedefi 2028.
THY’nin 100 adeti kesin ve 50 adeti de opsiyon 737 MAX anlaşması, 8 ve 10 modelinden oluşuyor. Sayılar netleşmezken THY motor konusundaki görüşmeleri ise tamamladı.
Sertifikasyon için çalışmalar sürüyor
737 MAX 10 için motor buzlanma konusunda bazı tespitler yapılmıştı. Şirket, motor buzlanma önleme (engine anti-ice) sistemindeki teknik sorunun çözümü için yaptığı revizyonların tamamlanamadığını belirterek sertifikasyon ve ilk teslimatların 2026 yılına kaydığını doğrulamıştı.
Bunun için uçakta kullanılan CFMI imalatı LEAP-1B motorlarının inlet kısmındaki anti-ice sisteminin kuru havada uzun süre çalıştırılması halinde aşırı ısınarak dış yapıyı parçalarının kopma riski taşıması.
Boeing başlangıçta geçici bir çözüm (exemption) istemiş, ancak 2024 başında bunu geri çekerek kalıcı bir mühendislik çözümü geliştireceğini açıklamıştı. 2025 boyunca yapılan testlerde önerilen çözüm başka bir güvenlik sorunu ortaya çıkarınca tasarım tekrar gözden geçirildi.
FAA, 2018-2019 MAX kazalarından sonra sertifikasyon süreçlerinde çok daha sıkı denetim uyguluyor; bu da her değişikliğin uzun test ve onay süreçlerini zorunlu kılıyor.
İlk uçakları WestJet alacak
Proje için ilk siparişi veren WestJet, ilk MAX 10’unu 2026 dördüncü çeyrekte almayı planlıyor. MAX 10 serisi için toplam sipariş sayısı ise 1200’e ulaşmış durumda.
