İngiltere’nin batısındaki Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne (RAF) ait Fairford hava üssünde “büyük çaplı olay” ilan edilmesinin ardından, patlayıcı madde ve terör suçları şüphesiyle beş kişi gözaltına alındı. Pazar sabahı RAF Fairford yakınlarında üç minibüsün görülmesi üzerine polise haber verildi.
Gloucestershire bölgesinde geniş çaplı bir operasyon başlatılırken, hava üssünün çevresindeki bölge güvenlik kordonuna alındı.
Terörle Mücadele Polisi pazartesi günü yaptığı açıklamada, gözaltına alınan beş şüphelinin de 20’li yaşlarda ve Birleşik Krallık vatandaşı olduğunu bildirdi.
Polis, olayın tüm ayrıntılarını ve şüphelilerin olası motivasyonunu belirlemek için soruşturmanın sürdüğünü açıkladı. BBC’nin derlemesiyle olaya dair şimdiye kadar bilinenler şöyle:
Ne oldu?
İngiltere’nin batısındaki Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne (RAF) ait Fairford Hava Üssü yakınlarında üç şüpheli aracın görülmesinin ardından başlatılan operasyonda, patlayıcı madde ve terör suçları şüphesiyle beş kişi gözaltına alındı.
Gloucestershire Polisi, pazar günü yerel saatle 00.45’te RAF Fairford’a doğru ilerleyen “üç şüpheli araç” ihbarı aldığını açıkladı. Polis ekipleri daha sonra üssün yaklaşık 3,2 kilometre güneydoğusundaki Whelford köyü yakınlarında beş erkeği gözaltına aldı.
Terörle Mücadele Polisi pazartesi günü yaptığı açıklamada, beş şüphelinin de 20’li yaşlarda ve Birleşik Krallık vatandaşı olduğunu bildirdi. Yetkililer olayın tüm koşullarını ve şüphelilerin olası motivasyonunu belirlemeye çalışıyor.
Operasyon kapsamında Whelford’a bomba imha ekibi de gönderildi. Polis, ekiplerin bölgedeki bazı araçları incelediğini ve araçların çevresinde 400 metrelik güvenlik kordonu oluşturulduğunu açıkladı.
Havadan çekilen görüntülerde, uzaktan kumandalı bir robotun ormanlık alanda duran iki beyaz minibüse yaklaştığı görüldü. Ancak polis, robotun operasyonda kullanılıp kullanılmadığını doğrulamadı.
Soruşturmanın liderliğini Terörle Mücadele Polisi (CTP) üstlendi. BBC’nin edindiği bilgiye göre operasyon, önceden elde edilmiş bir istihbarata dayanılarak başlatılmadı.
Pazar gününün erken saatlerinden itibaren bölgede yoğun polis ve acil durum ekibi varlığı sürerken, Gloucestershire Polisi Geçici Emniyet Müdürü Maggie Blyth, ekiplerin önümüzdeki birkaç gün boyunca bölgede kalacağını söyledi.
Blyth, pazar akşamı düzenlediği basın toplantısında yerel polisin CTP’ye destek vermeye ve diğer ulusal kurumlarla koordinasyon içinde çalışmaya devam edeceğini belirtti. Olayın resmen bir “terör olayı” olarak tanımlanıp tanımlanmayacağına ise CTP’nin karar vereceğini söyledi.
Cotswolds bölgesinde bulunan RAF Fairford, Fairford kasabasının yaklaşık 6,4 kilometre güneyinde yer alıyor. Üssün ABD ordusuyla uzun süredir devam eden bir bağlantısı bulunuyor.
RAF Fairford son dönemde ABD savaş uçakları tarafından İran’a yönelik savunma amaçlı saldırılarda geçiş ve konuşlanma noktası olarak kullanıldı.
ABD ordusu, İngiliz yetkililerle “yakın işbirliği içinde” çalıştığını belirterek, gelişmeleri takip ettiklerini, olası etkileri en aza indirmeye ve ABD personeli, aileleri ile bölge halkının güvenliğini sağlamaya çalıştıklarını açıkladı.
Şüpheliler kim?
Şüpheliler ilk olarak Patlayıcı Maddeler Yasası kapsamındaki suçları işledikleri şüphesiyle gözaltına alındı. Beş kişi daha sonra “terör eylemine hazırlık” şüphesiyle de gözaltına alındı.
Terörle Mücadele Polisi’nin pazartesi günü yaptığı açıklamaya göre şüphelilerin tamamı Birleşik Krallık vatandaşı. Yaşları 23 ile 25 arasında değişen beş kişinin de Londra’da yaşadığı belirtildi. Şüphelilerin isimleri açıklanmadı.
Beş kişi, Polis ve Ceza Delilleri Yasası (PACE) kapsamında gözaltında tutuluyor. Polis, gözaltı süresinin pazartesi gününün ilerleyen saatlerine kadar uzatılması için izin aldı.
Terörizm Yasası kapsamında gözaltına alınan şüpheliler, haklarında suçlama yöneltilmeden 14 güne kadar gözaltında tutulabiliyor. Standart gözaltılarda ise süre uzatımı talep edilmediği takdirde bu süre 24 saatle sınırlı.
Gloucestershire Polisi Geçici Emniyet Müdürü Maggie Blyth’e olayla bağlantılı başka kişilerin aranıp aranmadığı da soruldu. Blyth, olayın “kontrol altına alındığına” inandığını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump ise gözaltına alınan kişilerin “büyük zarar vermek istediğini” öne sürdü. Trump, “Onları uzun süredir izliyorduk ve yakaladık” dedi.
BBC Your Voice’a, beş kişinin gözaltına alındığı anı gösterdiği öne sürülen bir fotoğraf ulaştı. Görüntüde Whelford’da gözaltında tutulan beş erkek görülüyor. Fotoğrafın, RAF Fairford’un 6A numaralı acil durum kapısındaki pist girişine yaklaşık 350 metre mesafede çekildiği belirlendi.
BBC görüntünün asıl kaynağını doğrulayamadı. Ancak BBC Verify, fotoğrafın çekildiği yeri tespit etti ve görüntünün gerçek olduğuna işaret eden bulgulara ulaştı. BBC Verify ayrıca RAF Fairford yakınında bulunan üç beyaz minibüsün üzerindeki işaretleri de inceledi. Doğrulanan bir fotoğrafta araçlardan birinin üzerinde kırmızı renkte “Fuel 2You” logosu ve bir cep telefonu numarası bulunduğu görüldü.
BBC’nin söz konusu numarayı araması üzerine çağrı doğrudan otomatik Lycamobile sesli mesaj sistemine yönlendirildi. BBC Verify, “Fuel 2You” adıyla Birleşik Krallık’ta faaliyet gösteren meşru bir şirket veya gerçek bir markaya ilişkin kanıt bulamadığını bildirdi.
BBC, bunun üzerine benzer isimle Birleşik Krallık genelinde dizel yakıt teslimatı yapan Fuel2U şirketiyle iletişime geçti. Şirket sözcüsü, araçların kendileriyle “hiçbir ilgisinin bulunmadığını” söyledi.
Sözcü, “Bizim açımızdan son derece talihsiz bir tesadüf. İsmin yazılışı farklı, telefon numarası farklı ve marka tasarımı tamamen farklı. Dolayısıyla bu, markamızın geçmişte kullandığı bir tasarım da değil” dedi.
Şirket ayrıca tüm araçlarının kendilerinde olduğunu, araçlarından biri çalınmış olsa dahi üzerinde kendi logolarının bulunacağını belirtti. Yeni kurulan şirket, daha önce hiçbir dönemde “Fuel 2You” adını kullanmadığını da açıkladı.
Operasyon nasıl başladı?
Operasyonun başlamasına, Whelford köyünde yaşayan bir kadının üç beyaz minibüsü fark ederek acil yardım hattını araması yol açtı. İsminin açıklanmasını istemeyen kadın, araçları görmesinin “tamamen şans eseri” olduğunu söyledi.
BBC Radio 4’ün Today programına konuşan kadın, eve geldiğinde araç girişinin ve yolun kapatıldığını, çevrede “kapüşonlu ve maskeli büyük bir erkek grubu” gördüğünü anlattı.
Kadın, “Beni gördüklerinde önümden koşmaya başladılar. Bazıları tarlaya, bazıları da yakındaki Kempsford köyüne doğru gitti. O zaman son derece sıra dışı bir şeylerin yaşandığını fark ettim” dedi.
İlk olarak RAF Fairford’daki Savunma Bakanlığı polisini aradığını ancak yanıt alamadığını belirten kadın, daha sonra saat 01.36’da 999 acil yardım hattını aradı. İhbarından yaklaşık 10 dakika sonra köyün silahlı polislerle dolduğunu söyledi.
Kadın, “999’u aramamın, planları her neyse onu engellediğine inanıyorum” ifadelerini kullandı.
Olayı bir vatandaş olarak kendisinin fark edip ihbar etmek zorunda kalmasına şaşırdığını belirten kadın, “Birileri gerçekten görevini aksattı” dedi.
Whelford’da yaşayan başka bir kişi de şüphelilerin polis tarafından yakalandığı anlara tanık olduğunu söyledi. Yalnızca Jeff adını veren bölge sakini, evinin önünden bağırış sesleri duyduğunu ancak seslerin tam olarak nereden geldiğini belirleyemediğini anlattı.
Jeff, daha sonra pencereden dışarı baktığında polisin bazı kişileri gözaltında tuttuğunu gördüğünü söyledi.
85 hane tahliye edildi
RAF Fairford yakınındaki operasyon nedeniyle Whelford ve çevresinde 85 hane tahliye edildi. Evlerinden çıkarılan bölge sakinlerinden yakındaki bir spor merkezine gitmeleri istendi.
Gloucestershire Polisi, tahliye edilenlerin pazar gecesi evlerine dönemeyeceğini açıkladı. Cotswold Bölge Konseyi Başkan Yardımcısı David Stanley, ailesi veya arkadaşlarının yanında kalma imkanı bulunmayan kişiler için geceyi geçirebilecekleri yerlerin ayarlanacağını söyledi.
Bölge sakinlerinden bazıları, pazar sabahının erken saatlerinde polis tarafından uyandırıldıklarını ve evlerini terk etmelerinin istendiğini anlattı.
Yalnızca Jo adını veren bir bölge sakini, “Üzerimize kıyafetlerimizi geçirip gelmek zorunda kaldık. Hiçbir şey bilmiyorduk” dedi.
Jason adlı başka bir bölge sakini ise tahliyenin çok hızlı gerçekleştiğini belirterek, “Her şey çok hızlı oldu. Eşyalarımızı toplayıp buraya geldik” ifadelerini kullandı.
BBC’nin spor merkezindeki muhabiri, tahliyenin ani yapılması nedeniyle bazı kişilerin hâlâ pijamalarıyla beklediğini aktardı.
Hükümetten ilk tepkiler
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, RAF Fairford yakınındaki olayı “son derece endişe verici” olarak nitelendirdi. Hükümetin halkı korumak için “gereken her adımı her zaman atacağını” söyleyen Burnham, yetkililer olayın tüm ayrıntılarını ortaya çıkarana kadar kamuoyuna “spekülasyon yapmama” çağrısında bulundu.
Savunma Bakanı Wes Streeting ise pazartesi günü BBC Breakfast’a yaptığı açıklamada, şüpheli durumu fark ederek acil servislere haber veren bölge sakinlerine dikkatleri ve hızlı müdahaleleri nedeniyle teşekkür etti.
Streeting, üç beyaz minibüsü ve maskeli kişileri görmesinin ardından 999’u arayan kadının “doğru olanı yaptığını” söyledi. Ancak kadının olayın yalnızca “bir bölümünü gördüğünü” belirten Streeting, bununla neyi kastettiğine ilişkin ayrıntı vermedi.
Olayın arkasında İran’ın bulunup bulunmadığı sorulan Streeting, bu konuda “spekülasyon yapmanın zamanı olmadığını” söyledi.
İran’dan İngiltere’ye yönelik tehditlere ilişkin daha genel bir değerlendirmede bulunan Streeting, “İran ve vekillerinin bize zarar vermek istediğini biliyoruz” dedi.
Streeting, “İçinde bulunduğumuz tehlikeli ve çalkantılı dünyada savunmaya yatırım, ödenmeye değer bir bedel” ifadelerini kullandı.
RAF Fairford ne için kullanılıyor?
RAF Fairford, onlarca yıldır ABD Hava Kuvvetleri tarafından ileri harekât üssü olarak kullanılıyor.
Üs, Soğuk Savaş döneminde ABD Hava Kuvvetleri Stratejik Hava Komutanlığı tarafından kullanıldı. 1991’deki Birinci Körfez Savaşı sırasında da ABD’nin askeri operasyonlarında görev aldı.
ABD Hava Kuvvetleri, 2003’te Irak’a yönelik hava saldırılarında B-52 bombardıman uçaklarını RAF Fairford’dan havalandırdı.
Üs son olarak 1 Mart’ta, eski İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın ABD’nin RAF Fairford dahil İngiltere’deki üsleri İran’ın askeri kapasitesine yönelik “savunma amaçlı” saldırılarda kullanmasına izin vermesinin ardından operasyonlarda kullanıldı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik geniş çaplı saldırılar başlatması, Orta Doğu’daki çatışmaların tırmanmasına yol açmıştı. İran ise İsrail’in yanı sıra Körfez’deki ABD müttefiki ülkelere saldırılar düzenleyerek karşılık vermişti. (Gazete Oksijen)
