ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’nın Gulfstream iş jetlerini sertifikalandırmayı reddetmesine misilleme olarak, Bombardier Global Express serisi iş jetleri başta olmak üzere Kanada’da üretilen tüm uçakların tip sertifikalarını iptal edeceğini duyurdu.
Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda Başkan Trump, bu kararın Gulfstream G500, G600, G700 ve G800 modellerinin Transport Canada tarafından “haksız ve yasadışı” bir şekilde onaylanmamasına yanıt olduğunu belirtti.
Ayrıca, Kanada’da üretilip ABD’ye satılan uçaklara yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulundu.
İş jetleri etkilenecek
Karar, özellikle iş jeti pazarını doğrudan etkiliyor. Bombardier Global Express ailesi (Global 5000, 6000, 7500 ve 8000 gibi varyantlar), uzun menzilli iş jetleri kategorisinde yer alıyor ve Trump’ın açıklamasında açıkça hedef gösteriliyor.
Global iş jeti ailesi, Kanada’nın Montreal yakınlarındaki tesislerinde üretiliyor ve küresel pazarda yoğun talep görüyor.
Bu gelişmeler üzerine Beyaz Saray Sözcüsü, kararın “mevcut operasyonel ve hizmetteki uçakları etkilemeyeceğini” vurguladı. Yani, halihazırda uçan iş jetleri için acil bir risk bulunmuyor; iptal, yeni üretim ve satışlara odaklanıyor.
ABD Ordusu’nun elindeki Bombardier tabanlı uçaklara gelince, kararın askeri filoyu doğrudan etkilemesi beklenmiyor. ABD Hava Kuvvetleri, Bombardier Global Express bazlı E-11A Battlefield Airborne Communications Node (BACN) uçaklarını kullanıyor. Bu uçaklar, kritik iletişim görevlerinde aktif rol alıyor ve mevcut sertifikasyonları korunacak.
Beyaz Saray’ın açıklamasına göre, operasyonel uçaklar kapsam dışı tutulduğu için ordunun mevcut varlıkları güvende kalacak. Ancak yeni alımlar veya Kanada’dan ithalat durumunda gecikmeler yaşanabilir.
Sivil havayolları açısından ise potansiyel riskler söz konusu. Bombardier’ın CRJ serisi bölgesel jetleri ve Q400 turboprop uçakları gibi sivil modeller ise bir süre önce Japonya’da Mitsubishi’ye satılmıştı. Bombardier ayrıca C-Series olarak adlandırılan bölgesel yolcu uçağı ailesini de Airbus’a satmıştı. Halen uçağın adı A220. Karar, yeni uçak satışlarını ve ithalatını zorlaştırabilir, bu da havayollarının filo genişletme planlarını etkileyebilir.
Bombardier’dan açıklama
Bombardier, yaptığı açıklamada “Binlerce özel ve sivil jetin her gün ABD’de uçtuğunu” hatırlatarak, kararın hava trafiği ve yolcular üzerinde “önemli etki” yaratabileceğini belirtti. Şirket, Kanada hükümetiyle görüşmelerde bulunduğunu ve sorunun hızlı çözülmesini umduğunu ifade etti. Ayrıca, Bombardier’ın ABD’de 3.000’den fazla kişiyi istihdam ettiği ve ABD merkezli 2 bin 800 tedarikçiyle binlerce iş yarattığına dikkat çekti.
Federal Havacılık İdaresi (FAA), henüz resmi bir adım atılmadığını ve yorum yapmaktan kaçındığını bildirdi. Gulfstream Aerospace ise Trump’ın paylaşımına yanıt vermedi. Uzmanlar, bu tür bir iptalin uluslararası havacılık anlaşmalarını (örneğin ICAO standartları) ihlal edebileceğini ve yasal zorluklar doğurabileceğini belirtiyor. Karar, ABD-Kanada ticaret ilişkilerinde yeni bir gerilim noktası olarak görülüyor ve önümüzdeki günlerde diplomatik müzakerelerle çözülmesi bekleniyor.
