Erdoğan-Trump görüşmesinde elde THY siparişi, LNG alımı ve nükleer iş birliği var
Washington’da gerçekleştirilen Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump arasındaki 2 saati aşkın görüşmede ilk etapta THY’nin Boeing anlaşması imzalanırken aynı zamanda ABD’den yaklaşık 40 milyar dolarlın LNG gaz alım anlaşması ile nükleer için anlaşmalar yapıldı. Görüşmelerde F-35 ve F-16 konusu da gündeme gelirken Trump’ın Patriot sözleri de önemliydi.
Trump’ın rozeti
Erdoğan ve Trump’ın Beyaz Saray’daki görüşmesi oldukça samimi bir ortamda gerçekleşirken, Amerikan Başkanı yakasına taktığı rozet dikkat çekti. Önce bu rozetin F-35 olduğu konuşulurken (hatta bu konuda bir tweet de paylaştık) sonrasında çekilen yakın fotoğraflarda pek benzemese de rozetteki çift motorla birlikte uçak F-22’ye benzetildi.
Bu adım “Acaba Trump Türkiye’ye F-22 mi satacak” soruları sosyal medyada sıklıkla soruldu.
Toplantı öncesinde gazetecilerin soruları yanıtlanırken Cumhurbaşkanı Erdoğan Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alımı, yeni F-16’ların tedariki ve mevcut Türk savaş uçağı filosunun modernizasyonu nedeniyle Türkiye’nin programdan çıkarıldığı F-35’e değinerek, şunları söyledi:
“Bugün F-35 ve F-16’lar konusunu ve İran’a yönelik yaptırımları ihlal ettiği gerekçesiyle ABD Adalet Bakanlığı’nda dava süreci devam eden Türk devlet bankası Halk Bank konusunu ayrıntılı olarak görüşme fırsatı bulacağımıza inanıyorum”.
CAATSA yaptırımları
Trump, konuyla ilgili bir soruya yanıt verirken, Erdoğan ile görüşmenin olumlu geçmesi halinde, Ankara’ya S-400 alımı nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımlarını hemen kaldırabileceklerini ifade etti.
Trump ayrıca Türkiye’nin Rus petrolü satın alması konusuna da değinirken, bir gazetecinin Türkiye’ye F-35 satmaya istekli olup olmadığı sorusuna, “Erdoğan’ın (bizden) ne almak isterse onu almayı başaracağını düşünüyorum” yanıtını verdi.
Trump ayrıca “F-35 ve Patriot hava savunma sistemini konuşacağız. Ama Türkiye’nin F-35 istediğini biliyorum” sözleri de önemliydi. Daha öncesinde S-400, ardından Çelik Kubbe’nin geliştirilmesi gibi adımlarla birlikte masaya gelen Patriot’un “Acaba balistik füze vurma kabiliyetiyle Türkiye’ye satılması mı gündeme gelecek” soruları akla geldi.
Hava savunma sistemi alımı için uzun yıllar önce başlatılan projede Patriot ABD’nin verdiği çok yüksek fiyat ve ortak üretime soğuk bakması nedeniyle iptal olmuş, Türkiye önce Çin’e ardından da Rusya’ya dönerek S-400’leri almıştı.
Suriye için teşekkür
Trump ayrıca Erdoğan’ı “Suriye sorununu çözdüğü” için övdü ve “Bunun için ona teşekkür etmek istiyorum” derken, ABD tarafının Suriye’ye yönelik yaptırımları kaldıracağını ve bunun da Türkiye’nin sorumluluğunda olduğunu açıkladı. Ayrıca Erdoğan’ı “Hem Rusya hem de Ukrayna liderleri tarafından saygı duyulan” biri olarak nitelendiren Trump, kendisinin de ona “net görüşlere sahip, sert bir lider” olarak saygı duyduğunu belirtti.
Ruhban Okulu
Erdoğan, Heybeliada Ruhban Okulu’nun yeniden açılması konusunda Türkiye’nin üzerine düşeni yapacağına söz verirken “Üzerimize düşeni yapacağız, döndüğümde konuyu Patrik Bartholomeos ile görüşeceğim” dedi.Donald Trump’ın bu açıklamaya yanıtı ise şu oldu: “Rum Ortodoks Kilisesi buradaydı (Beyaz Saray’da) ve gerçekten yardıma ihtiyaç duyuyorlar.”
İki liderin görüşmesi çalışma yemeğiyle devam ederken, her iki lider de ABD-Türkiye ilişkilerinin düzeldiğini belirtti.
Gazze ve Suriye
Türkiye ile Gazze konusunda görüş ayrılıkları sorulan Trump, Hamas’ın elinde kalan 20 canlı rehine ve 38 cansız bedenin tamamının tek seferde İsrail’e verilmesini öne çıkardı. Erdoğan’ın “bölgede müthiş etkisi” olduğunu söyleyen Trump, Gazze’deki savaşın bitmesini herkesin istediğini, bölgedeki liderlerle konuştuğunu ve anlaşmanın yakın olduğunu söyledi.
Gazetecilerin sorularında Gazze konusu bu sözler dışında değinilmezken Trump Suriye için SDG konularına da değinmedi.
THY’den Boeing’e 150’si kesin toplam 225 uçaklık sipariş
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD Başkanı Trump ile görüşmesiyle birlikte Türk Hava Yolları’nın da uzun süre beklenen Boeing siparişi tamamlandı. THY 150’si kesin, 75’i de opsiyon yani kesin siparişe çevrilebilir 225 uçak için Boeing ile anlaştı. THY tek koridorda 737-8 ve 10, uzun menzilde de 787-9 ve 10 serilerine imza attı.
Teslimatları 2029’da başlayıp 2035’e kadar tamamlanacak anlaşmada çift koridordu uzun menzilli 75 adet B787-9 ile B787-10 modeline 50 adet sipariş verildi. Bu uçaklar için ayrıca 25 adet de opsiyon sağlandı.
Halen THY filosunda 787-9 serisi kullanılıyor. Buna ek olarak daha uzun gövdeli 787-10 serisi de THY filosuna katılacak.
Tek koridorda ise 150 adet Boeing 737-8 ve 10 serisi alınacak. Halen 737-8’ler THY’de görev yapıyor. Sertifikasyon için çalışmaları devam eden uzun gövdeli 737-10’lar da THY’ye katılacak. Pegasus da 200 adet 737-10 için geçen yıl Boeing’e sipariş vermişti.
Tek koridorlu 737 MAX serisinde THY’nin kesin 150 adetlik siparişinde ayrıca 50 adet de opsiyon bulunuyor.
LNG ve nükleer enerji
Türkiye, Rusya’dan en fazla petrol alan üçüncü ülke. Kullanılan doğal gazın yarıya yakını da Rusya’dan geliyor. Trump ise Rusya’dan enerji ithalinin Ukrayna’ya savaşında Moskova’ya güç vermek anlamına geldiğini öne sürüyor.
Bu açıdan Türkiye ve ABD arasında yapılan 20 yıllın LNG anlaşması da büyük önem taşıyor. Yaklaşım 40 milyar dolarlık anlaşma Türkiye ve Rusya arasındaki doğalgaz ticaretinin nasıl devam edeceği konusunda önemli bir ipucu veriyor.
Nükleerde ise iki ülke arasında sivil nükleer iş birliği anlaşması imzalandı. Enerji Bakanı Bayraktar, X paylaşımında “Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki köklü ve çok boyutlu ortaklığı nükleer enerji alanında daha da derinleştirecek yeni bir süreci başlattık” dedi.
