ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), Pratt & Whitney imalatı, Airbus A320neo serisine güç veren PW1100G motorlarında yaşanan yangın olaylarının ardından zorunlu modifikasyon kararı aldı. Henüz Avrupalı otorite EASA’dan ise bir adım gelmedi.
Konuyla ilgili olarak FAA, 12 Ocak 2026 tarihinde yayınladığı bir airworthiness directive (uçuşa elverişlilik direktifi) ile, Airbus A320neo ailesi uçaklarında kullanılan PW1100G motorlarının yakıt sistemi bileşenlerinde değişiklik yapılmasını zorunlu kıldı. Bu karar, fan kanatlarında kırılma olayları sonucu meydana gelen ve üçü motor altında yangına yol açan birden fazla olaydan kaynaklanıyor.
Direktifin amacı, fan kanadı kırılması durumunda yakıt sızıntısını önleyerek kontrolsüz motor yangını ve uçak hasarını engellemek.
586 motor etkileniyor
ABD tescilli uçaklarda 586 adet PW1100G motoru bu direktiften etkileniyor. Konuyla ilgili olarak FAA tarafından yapılan açıklamada şu işlemlerin yapılması istendi:
- 17 Şubat 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecek direktifin ardından 30 gün içinde, yakıt tüpü montajıyla ilişkili bir “loop cushion clamp” (döngü yastık kelepçesi) çıkarılacak. Bu, tüpün esnekliğini artırarak geçici olarak çatlak oluşumunu önleyecek.
- Sonraki motor bakımlarında”thermal management system clevis mounts” (termal yönetim sistemi menteşe montajları) yeniden tasarlanmış olanlarla değiştirilecek ve kelepçe tekrar takılacak.
- Motor başına 125 saatlik çalışma yapılacak.
FAA, her motor için bu bakım işlemlerinin yaklaşık 125 iş saati süreceğini tahmin ediyor. Pratt & Whitney, bu direktifin şirketin daha önce operatörlere yayınladığı servis bültenleriyle uyumlu olduğunu ve filonun büyük kısmında bu işlemlerin neredeyse tamamlandığını belirtti.
PW1100G serisi motorların (özellikle PW1100G-JM) en büyük sorunu, yüksek basınç türbini ve kompresör disklerinde kullanılan toz metal (powder metal) üretim sürecindeki kontaminasyon (kirlenme) kaynaklı malzeme kusuru.
Yaşanan bu sorun, disklerde çatlak oluşumuna yol açabiliyor. Sonrasında ise motorda ciddi sorun yaşanabiliyor. Pratt & Whitney (RTX grubu), 2023’te bu sorunu tüm PW1100G filosuna genişleterek yaklaşık 3 bin motorun tamamını kapsayan hızlandırılmış inceleme ve onarım programı başlatmıştı.
Gerçekleştirilecek modifikasyonda tek bir motor 250-300 gün gibi uzun süre boyunca bakımdan geçiriliyor. Çok sayıda uçağın yere inmesi aynı zamanda havayolları için de filo planlamasını olumsuz etkiliyor.
Pratt & Whitney’nin tahminlerine göre, 2024-2026 döneminde ortalama 350 uçak yerde kalacak (en yüksek seviye 2024 başlarında, bazı tahminlerde pik 650’ye kadar çıkmıştı).
2023-2026 arasında 600-700 motor sökülüp incelenecek/onarılanacak.
2025 ortalarında global GTF (PW1000G ailesi) filosunun yaklaşık %28-30’u (700 civarı uçak) depolama veya bakımdaydı. Bunun büyük kısmı PW1100G’li A320neo ailesiydi. 2026’da da ortalama 150 uçak/gün civarında grounding devam etmesi bekleniyor, ancak süreç yavaş yavaş azalıyor.
THY’nin durumu
Türk Hava Yolları (THY), A320neo ailesinde PW1100G motorlu yaklaşık 58 uçak işletiyor (çoğunluk A321neo, birkaç A320neo). Bu sorun nedeniyle THY de ciddi etkilendi.
2023-2024 döneminde 20’ye yakın uçak yerde kaldı (örneğin 2024 Temmuz’da 20 civarı rapor edildi)
Kriz sonrasında Pratt & Whitney ile tazminat anlaşması yapıldı. THY’nin halen yerde bekleyen uçakları bulunuyor. Benzer durumdan, aynı motorlu uçakları kullanan AJet de olumsuz etkilendi.
Ülkemizde bir başka A320neo serisi kullanıcısı da Pegasus. Ancak Pegasus, rakip CFMI imalatı Leap 1 serisi ile anlaştığı için bu krizden etkilenmedi.
