ABD ve Çin arasındaki gerginlik, kısa süreli bir sakinliğin ardından 10 Ekim’de yeniden tırmandı. ABD Başkanı Donald Trump, Kasım ayından itibaren Çin’e yüzde 100 gümrük vergisi tehdidinde bulunurken, ülkeye uçak parçası ihracatının kısıtlanabileceği ihtimaline de işaret etti.
Nadir element savaşı
Bu açıklamalar, Çin’in nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kontrollerini sıkılaştırmasından sadece bir gün sonra geldi. Trump bu kontrolleri “çok düşmanca” olarak nitelendirdi.
Nadir toprak elementleri, yarı iletken endüstrisi için kritik öneme sahip ve kişisel elektronik cihazlardan uçak motorları ve savunma sanayiine kadar çok çeşitli ürünlerde kullanılıyor.
Trump 10 Ekim’de Beyaz Saray’da düzenlenen bir brifingde, “Birçok ürünümüz var, bunlardan biri de uçak. Onların (Çin’in) çok sayıda Boeing uçağı var ve parçalara ve bunun gibi birçok şeye ihtiyaçları var,” dedi.
Boeing bu yıl şimdiye kadar Çinli operatörlere 54 uçak teslim etti, ancak Mayıs ayında ticaret gerginlikleri nedeniyle teslimatlar durduruldu. Çin havayollarının şu anda çoğunluğu 737 Max olmak üzere 180’den fazla uçağı var.
Çin, toplamda yaklaşık 1.850 Boeing uçağı işletiyor; buna karşılık 2.100 Airbus jeti ve 186 yerli imalatçı Comac üretimi yolcu ve kargo uçağı bulunuyor.
Bloomberg’in haberine göre Trump’ın son tehditleri, ihracat kısıtlamaları yürürlüğe girerse tehlikeye girebilecek potansiyel 500 jetlik Boeing siparişi üzerinde de gölge düşürüyor.
C919’un Leap 1 motorları
Bu durumun etkileri Boeing’in ötesine de uzanabilir. GE Aerospace ve Safran Aircraft Engines ortak girişimi olan CFM International Leap-1C motorlarının kullanıldığı Çin’in yerli üretimi Comac C919’ün alınacak yeni kararlardan etkilenebileceğine dikkat çekiliyor.
Mevcut tedarik zinciri sorunları, Çinli uçak üreticisinin üretimi artırma kabiliyetini halihazırda kısıtlamış durumda. Comac şirketi, bu yıl aldığı büyük siparişlere rağmen sadece 6 uçak teslim edebildi.
China Eastern ve Air China, filo planlarına göre 2025 yılında sırasıyla dokuz ve on adet uçak teslim almayı beklerken, China Southern bu konuda bir yönlendirme yapmadı.
Çin: “Ticaret savaşından korkmuyoruz”
Çin Dışişleri Bakanlığı ise buna cevaben, düzenlemelerin sıkılaştırılmasının ulusal çıkarlarını korumakla uyumlu olduğunu savunurken, Çin’in bir ticaret savaşından “korkmadığını” ekledi.
12 Ekim tarihli bir açıklamaya göre, “Çin’le sık sık yüksek tarifelerle tehdit etmek doğru bir yaklaşım değil. Çin’in tarife savaşı konusundaki tutumu tutarlı: Bir savaş istemiyoruz, ama bir savaştan da korkmuyoruz.”
Çin Devlet Başkanı Şi Jinping ve Trump, 31 Ekim – 1 Kasım tarihleri arasında Güney Kore’de gerçekleşecek APEC zirvesinde bir araya gelecekti. Toplantının iptali yönünde bir adım atılmazken, görüşmelere doğru ilerleyen gergin ateşkeste çatlaklar oluştu ve bu durum piyasaya daha fazla belirsizlik getirdi.
