Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından tasarlanan ilk uçak olan HÜRKUŞ-II, 28 Eylül’de yapılacak tören ile envanterine girecek. HÜRKUŞ-II, Türk Hava Kuvvetleri’nin pilotaj eğitiminde orta aşamada kullanılacak.
TUSAŞ, HÜRKUŞ-II’den sonra jet motorlu eğitim uçağı HÜRJET’i 2027’de, Milli Muharip Uçak (MMU) KAAN’ı da 2028’den itibaren teslim etmeye başlayacak. Bu açıdan HÜRKUŞ-II, önemli bir adım olacak.
Savunma Sanayi Başkanlığı tarafından 2006’da başlatılan proje, TUSAŞ’ın kendi tasarımını yapıp sertifikalı bir uçak imal etmesinin yolunu açması açısından önemli bir role sahip. Tasarım çalışmalarının tamamlanması ve sonrasında imalatla birlikte HÜRKUŞ’ın ilk modeli HÜRKUŞ-A, 29 Ağustos 2013’te yaptı. Sonrasında üç temel varyant çıktı:
-
- HÜRKUŞ-A: Sivil sertifikalı temel eğitim
- HÜRKUŞ-B: Askeri eğitim (cam kokpit, modern aviyonik)
- HÜRKUŞ-C: Silahlı keşif / hafif taarruz
HÜRKUŞ, EASA tip sertifikası alan ilk Türk uçağı oldu.
2017’de teslimat çalışmaları başladı. Ancak Türk Hava Kuvvetleri, bazı ek değişiklikler talep etti. İlk modelden 15 uçak üretildi. Bu aklar aralarında Nijer ve Çad’ın olduğu Afrika ülkelerine ihraç edildi. Uçaklar eğitimin yanı sıra yakın hava desteğinde kullanıldı.
HÜRKUŞ-II aşaması
3 Mayıs 2021’de SSB–TUSAŞ sözleşmesi değiştirildi; “Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı” programı başladı. Neler değiştirildi?
- Ağırlık. İlk nesilde azami kalkış ağırlığı yaklaşık 3.750 kg civarındaydı. HÜRKUŞ-II’de bu 3.300 kg’a indi; yapısal olarak 450–500 kg hafifletildi. Eğitim uçağında bu fark ciddi performans artışı demektir.
- Aerodinamik ve çeviklik. Burun, hava alığı, egzoz, dorsal fin, wingtip, kuyruk ve gövde genişliği yenilendi. Amaç daha yüksek yuvarlanma hızı (roll rate), daha iyi G performansı ve daha az sürükleme.
- Yerlilik ve ihracat serbestliği. Kanopi, soğutma, hidrolik pompa, telsiz, IFF, flap eyleyicileri gibi parçalar yerlileştirildi. Böylece üçüncü ülke lisansına takılma riski azaldı.
- Eğitim zinciri. Pilotlar Hava Harp Okulu’nda Super Mushshak ile başladığı eğitimlerini SF260D’de devam ettirecek. Bu aşamayı geçenler, HÜRKUŞ-II’de orta kademe eğitimini tamamlayacak. Ardından HÜRJET ile uçuşlarını gerçekleştirip pilot brövesi takmaya hak kazanacak. Sonraki adım ise muharip uçaklar olacak.
HÜRKUŞ-II ilk uçuşunu 30 Aralık 2024’te yaptı. Uçak, yaklaşık 6.500 feet irtifaya yükseldi. 140 knot hızla birlikte 20 dakika havada kaldı. 2025 ve 26 yıllarındaki yoğun test programı, teslimat uçuşlarıyla birlikte HÜRKUŞ-II Askeri Tip Sertifikası alan ilk uçak oldu.
Halen, Türk Hava Kuvvetleri siparişi olan 55 uçak uçak var. Planlanan takvim başlangıçta 15 (2025) + 20 (2026) + 20 (2027) teslim edilecekti.
İlk ihracat için Azerbaycan bekleniyor
İhracatta Azerbaycan HÜRKUŞ-2 görüşmeleri imza aşamasına yakın. Körfez, Afrika ve Güney Amerika’dan hem eğitim hem silahlı versiyona ilgi olduğu belirtiliyor. Silahlı HÜRKUŞ-II için farklı model çalışmalarının ortaya çıkması bekleniyor.
HÜRKUŞ-II’nin rakipleri
Rakipler: Pilatus PC21, T-6 KAI KT-1, HAL HTT-40, Embraer Super Tucano. Bu konuda hem eğitim uçağı hem de yakın hava desteği için önemli bir pazar bulunuyor.
Teknik özellikler
| Özellik  | Değer |
| Tip | Tandem iki koltuklu, alçak kanat, tek motorlu turboprop |
| Kanat açıklığı | 10,86 m |
| Uzunluk | 11,35 m |
| Yükseklik | 3,66 m |
| Kanat alanı | 16,71 m² |
| Azami kalkış ağırlığı | 3.300 kg |
| Yakıt | 494 kg |
| Motor | Pratt & Whitney Canada PT6A-68T, 1.600 shp |
| Azami seyir hızı | 288 knot / 533 km/sa |
| Tırmanma | 3.960 ft/dk |
| Servis tavanı | 39.270 ft / 11.970 m |
| Azami menzil | 589 NM / 1.190 km |
| G limiti | +7 / −3 |
| Fırlatma koltuğu | Martin-Baker MK T16N, 0/0 |
| Diğer | 30 sn ters uçuş, OBOGS, anti-G, simüle muharebe eğitimi |
