Avrupa Birliği finansmanlı bir çalışma, kıtanın ağır ve iri hacimli stratejik hava nakliye kapasitesini sürdürmek için iki yol belirledi. Bunlardan ilki, Ukrayna imalatı An-124’ün kapsamlı modernizasyonu ya da sıfırdan Amerikan C-17’ye rakip bir askeri nakliye uçağı geliştirilmesi.
European Defence Agency (EDA), European System for Outsized Cargo Airlift (ESOCA) çalışmasının sonuçlarını paylaştı. AB üyesi ülkeler sonuçları ve operasyonel ihtiyaçlara ilişkin açık soruları, 21-22 Ekim 2026’da Brüksel’de düzenlenecek Strategic Transport Days’de ele alacak.
Airbus liderliğindeki çalışma
ESOCA, Avrupa Savunma Fonu 2023 çağrısı kapsamında seçildi. 18 aylık çalışma için AB, 20 milyon Euro destek verdi. Koordinatör Airbus Defence and Space GmbH şirketi ile birlikte konsorsiyumda Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İtalya, Hollanda, Polonya ve İspanya’dan 14 kuruluş yer aldı. Leonardo, Safran Aircraft Engines ve ITP Aero da ortaklar arasında.
SATOC, 2030’larda 100 ton sınıfında stratejik hava nakliye açığı doğabileceği uyarısını yapıyor. Gerekçe, kiralanan An-124’lerin yaşlanması ve bu sınıfta alternatif bir uçak bulunmaması.
Daha büyük uçak olarak halen tek alternatif ise ABD yapımı C-17’ler. Ancak Boeing, 2015 yılında C-17 üretim hattını kapatmıştı. ABD Hava Kuvvetleri’nin elindeki ilk teslim edilmiş C-17’ler 2040’tan itibaren ömrünü tamamlamaya başlayacak.
BelugaST alternatif değil
Airbus, iri hacimli kargo açığına geçici cevap olarak BelugaST charter operasyonu yürütmüştü. Ancak BelugaST’nin 40 tonluk yük taşıma kabiliyeti sahip. An-124’ün 120 tonunun yalnızca üçte biri. Şirket, dış müşteri yetersizliğini gerekçe göstererek Airbus Beluga Transport’u Ocak 2025’te kapattı.
An-124 filosunun riskleriAvrupa’nın An-124’e erişimi halen NATO’nun SALIS (Strategic Airlift International Solution) programı üzerinden sağlanıyor. Dokuz ülkelik ortaklık, Antonov Logistics SALIS’ten her biri 120 tona kadar yük taşıyabilen en fazla beş An-124-100 kiralıyor. NATO Destek ve Tedarik Ajansı şirkette beş yıllık sözleşmeyi Ekim 2021’de imzaladı.
SATOC, bu düzenlemenin 2030’ların başında sona ereceğini öngörüyor. Ukrayna kaynaklı ağır nakliye kapasitesi Şubat 2022’de ciddi darbe aldı. Dünyanın tamamlanmış tek An-225 Mriya’sı, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sırasında Hostomel Havalimanı’nda imha edildi. Toplam 250 ton yük kapasiteli uçak, An-124’ün de üstünde benzersiz bir yetenek sunuyordu.
Risk 4 Ağustos 2026’da yeniden gündeme geldi. SALIS üssü Leipzig/Halle Havalimanı’nda park halindeki bir Antonov Airlines An-124’e patlayıcı yüklü bir İHA çarptı. Ateşleyici sistem çalışmadı. Almanya saldırıyı Rusya’ya bağladı.
NATO filosu yeterli değil
On iki NATO müttefiki, Macaristan’daki Pápa Üssü’nde Strategic Airlift Capability kapsamında üç C-17 işletiyor. Yedi müttefik de 7 Temmuz 2026’da ortak Airbus A400M filosu kurma girişimi başlattı.
A400M, en ağır kargo kategorisinde An-124’ün yerini tam dolduramıyor. SATOC da Avrupa nakliye uçağının açığı kısmen azaltabileceğini, ancak boyut ve yük sınırlarının devam edeceğini kabul ediyor.
Sıradaki karar
Çalışma masada. AB üyesi ülkelerin önünde iki seçenek var: Mevcut Antonov’ların ömrünü uzatmak mı, yoksa bu yeteneği uzun vadede güvenceye almak için yeni bir Avrupa uçağı geliştirmek mi? Karar, Ekim’deki Brüksel toplantısında şekillenmeye başlayacak.
