Pentagon, Avrupa’daki askeri varlığına ilişkin yürüttüğü geniş kapsamlı inceleme sonucunda Savunma Bakanı Pete Hegseth’e sunulmak üzere en az dört farklı seçenek hazırlıyor. Reuters’ın haberine göre 6 Kasım’a kadar tamamlanması beklenen seçenekler, aralık ayı sonu olarak belirlenen takvimden oldukça önce masaya gelmiş olacak.
Gazete Oksijen’in haberine göre NATO müttefikleri, haziran ayında duyurulan bu altı aylık incelemenin, Avrupa genelindeki yaklaşık 80 bin kişilik ABD gücünde büyük çaplı kesintilere yol açmasından endişe ediyor.
Ayrıca kararın, Başkan Donald Trump’ın ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşa yeterli desteği vermediğine inandığı ülkeleri cezalandırma amacını taşıdığı belirtiliyor.
Karar için kritik tarih
Pentagon’un daha önce detaylandırılmayan “Görev Esasları” (Terms of Reference) belgesi, iç inceleme sürecinde atılacak adımları ve ABD’nin Avrupa genelindeki üslenme kararlarını değerlendirirken kullanacağı kriterleri ortaya koyuyor.
Belgede yer alan en önemli unsurlardan biri, ABD’nin Avrupa’daki en üst düzey komutanının 18 Eylül’e kadar Pentagon’un politika başkanı Elbridge Colby ile karar bilgilendirme toplantısına katılacak olması. Söz konusu toplantının, Hegseth’e sunulacak seçeneklerin netleştirilmesinde kritik rol oynayacağı ifade ediliyor.
Colby’nin perşembe günü NATO’nun Brüksel’deki karargahında ittifak büyükelçileriyle bir araya gelerek inceleme hakkında konuşması bekleniyor.
Müttefiklerin İran savaşındaki tutumu hedefte
Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan üst düzey bir Pentagon yetkilisi, detaylı seçeneklerin oluşturulmasının sürecin ciddiyetini gösterdiğini belirtti. İsminin açıklanmaması kaydıyla konuşan yetkili, “Başkan Trump, son aylarda bazı müttefiklerin tutumundan haklı ve açık bir şekilde rahatsız oldu. Dolayısıyla Avrupa’daki kuvvet seviyelerimizi düşürecek seçeneklerin sunulması yönünde net bir talep var” ifadelerini kullandı.
Trump yönetimi, NATO müttefiklerinin tarihsel olarak taşıdıklarından daha fazla yük üstlenmesini beklediğini ve Avrupa’ya ayırdığı askeri kaynakları azaltma niyetinde olduğunu uzun süredir dile getiriyordu.
Trump, Avrupa ülkelerinin ABD güvenlik garantilerine dayanırken İran savaşına yetersiz destek vermesinden rahatsızlığını gizlemiyor. Suçlamalar arasında bazı müttefiklerin ABD savaş uçaklarına üs kullanma ve hava sahası geçiş izni vermemesi veya bu izinleri çok yavaş sağlaması yer alıyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Trump’ın hayal kırıklığını anladığını ancak Avrupalıların büyük çoğunluğunun yardımcı olduğunu savundu.
‘Bedavacı’ müttefiklere muhtıra
İncelemeyi haziran ayında duyuran Savunma Bakanı Hegseth, “bedavacılık yapan” bazı NATO üyelerini eleştirerek, yeni süreçle ABD askeri “erişim, üslenme ve hava sahası haklarının” net sınırlarla çizileceğini belirtmişti.
Hazırlanan “Görev Esasları” belgesi ise bunun da ötesine geçiyor. Belge, Müttefik ülkelerdeki güvenilir erişim, üslenme ve hava sahası haklarının (ABO) yanı sıra uzay, siber ve ABD’nin küresel güç projeksiyonunu sağlayan istihbarat altyapılarını da incelemeye alıyor.
Öte yandan Washington, sürece yön vermesi amacıyla müttefik ülkelere bir soru anketi gönderdi. Cuma gününe kadar yanıtlanması istenen ankette şu sert sorular öne çıkıyor:
“Ülkeniz ABD’nin erişim, üslenme ve hava sahası geçişlerine (ABO) ne tür kısıtlamalar getirmiştir? Getirildiyse nedeni nedir? Bu kısıtlamaları azaltmaya veya kaldırmaya hazır mısınız?”
“Ülkeniz, transatlantik savunma sanayii işbirliğini engellemeye veya azaltmaya yönelik düzenlemelere ya da önlemlere kamuoyu önünde karşı çıkmış mıdır? Çıkmadıysa, bunu yapmaya hazır mısınız?”
Pentagon, müttefiklerin NATO harcama taahhütlerini karşılayıp karşılamadığını ve ABD’nin bu yılın başlarında duyurduğu kuvvet azaltımlarının ardından NATO Kriz Kuvvetleri Modelindeki boşlukları doldurup dolduramayacağını da detaylıca inceleyecek.
