Uzay

DELTVAV’den ilk ihracat

Uzay çalışmalarında farklı teknolojiler sunan DELTAV şirketi, ilk ihracatını yaptığını açıkladı. DELTAV, uzayda hassas manevralar gerçekleştirilmesini sağlayacak yönelim kontrol sistemini adı açıklanmayan yabancı bir müşterisi için geliştirerek entegre edecek.

Konuyla ilgili olarak yapılan paylaşımında, “… müşterimiz için uzayda hassas manevralar gerçekleştirecek bir yönelim kontrol sistemi geliştireceğiz.Bu projenin, mühendislik kabiliyetlerimizin uluslararası pazara taşındığının ve Türkiye’nin uzay teknolojilerindeki iddiasının somut göstergelerinden olduğunu değerlendirmekteyiz” denildi.

Kimyasal itki sistemi

DELTAV Uzay Teknolojileri’nin yönelim kontrol sistemi hidrojen peroksit (H₂O₂) tabanlı monopropellant (tek yakıtlı) kimyasal itki sistemlerine dayanıyor. Bu sistemler uyduların ve uzay araçlarının yörüngede hassas yönelim kontrolü, manevra, konum koruma yörünge düzeltmesi ve benzeri görevler için kullanılıyor.

Hidrojen peroksit katalizör üzerinde ayrışarak sıcak gaz üretir ve nozuldan çıkarak itki sağlar. Birden fazla itici (genellikle 3 eksende – pitch, yaw, roll – dağıtılmış) ile uydu/aracın yönelimini hassas şekilde kontrol eder, istenen tutumu (attitude) korur veya değiştirir.

Geleneksel hidrazin sistemlerine göre daha güvenli ve sürdürülebilir bir çözüm sunar.DeltaV’nin resmi sitesinde (deltav.com.tr) HPİS ve 10 N sınıfı itki motoru sayfalarında ek bilgiler bulunur.

Daha spesifik teknik veriler (Isp, minimum impulse bit, tank kapasitesi, detaylı performans eğrileri vb.) genellikle müşteri/proje bazlıdır ve kamuya açık detaylı dokümanlarda sınırlı yer alır. Şirket hibrit, monopropellant ve bipropellant sistemlerde uzmanlaşmıştır; yönelim kontrolü özellikle monopropellant H₂O₂ iticileri üzerinden yürütülmektedir.

Sistemin temel bileşenleri ve teknolojisi ise şöyle:

  • İticiler (thrusters): Özellikle 1 N ve 10 N sınıfı hidrojen peroksitli kontrol iticileri. Bunlar yönelim kontrolü (Lageregelung / attitude control) için tasarlanmıştır. Daha büyük manevralar için 250 N sınıfı hibrit yörünge transfer motorları da aynı platformlarda kullanılabilir.
  • Yakıt: Yüksek saflıkta hidrojen peroksit (monopropellant). Klasik hidrazine göre toksik olmayan, çevre dostu (green propellant) bir alternatiftir. Depolama, entegrasyon, yer operasyonları ve maliyet açısından avantajlıdır; kontrollü ayrışma (decomposition) ile itki üretir.
  • Sistem adı / platform: HPİS (Hidrojen Peroksit İtki Sistemi). LEO (Alçak Dünya Yörüngesi) uydularının manevra, konumlandırma ve görev esnekliği ihtiyaçlarına yönelik geliştirilmiş komple bir kimyasal itki modülüdür. Yörünge değişimi, çarpışma önleme, yörünge düzeltme ve görev sonu deorbit (yörüngeden çıkarma) gibi kritik manevraları destekler.

Yetenekler ve Özellikler

  • Yönelim kontrolü, çoklu ateşleme, itki sonlandırma ve yörünge manevraları.
  • Modüler ve kompakt tasarım farklı uydu platformlarına (mikro/küçük uydular dahil) kolay entegrasyon ve ölçeklenebilirlik.
  • Güvenilirlik, yüksek performans, operasyonel basitlik ve düşük risk odaklı tasarım.
  • Pulse (darbeli) çalışma modu yönelim kontrolü için kritik önem taşır (kısa, hassas itki darbeleri).
  • Ticari ve savunma amaçlı uydulara uygun.

Uçuş Tarihçesi ve Projeler

  • FGN–TUG–S01 (Fergani Uzay’ın yörünge transfer aracı): DELTAV’nin 1 N ve 10 N hidrojen peroksitli kontrol iticileri + 250 N hibrit yörünge transfer motoru başarıyla ateşlenmiş, yörünge transfer manevrasını tamamlamış ve uzay tarihçesi (flight heritage) kazanmıştır. Bu, uzayda ateşlenen ilk hibrit uzay motoru olarak da kayda geçmiştir.
  • HPİS, mikro uydu sınıfında yörüngede ateşlenen, Avrupa’da hidrojen peroksit kullanan ilk tek yakıtlı komple itki modülü ve Türkiye’de geliştirilip uzayda başarıyla ateşlenen ilk kimyasal itki sistemi olarak tanımlanır. Teknoloji Hazırlık Seviyesi (TRL) 9’dur.
  • 10 N sınıfı motor kapsamlı ateşleme, çevresel ve malzeme uyumluluk testlerinden geçmiş; 2025 itibarıyla uzay görevlerinde tarihçe kazanmaya başlamıştır.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu