TUSAŞ, Boeing’e ilk 737 MAX 10 gövde parçasını teslim etti

Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TUSAŞ), Boeing’in çok sayıda sipariş alan ve sertifikasyonu süren 737 MAX 10 serisi için ‘seçtin 48’ olarak adlandırılan ilk gövde parçası teslim edildi. Dünyanın önde gelen imalatçılarına parça teslim eden TUSAŞ, 737 MAX 10 serisi için özel bir tören gerçekleştirdi.

Section 48 nedir

Boeing 737 MAX ailesinde Section 48, uçağın arka (kuyruk) kısmını oluşturan kritik bir gövde bölümü. Genellikle “Tail Feather” (kuyruk tüyü) olarak anılıyor. Bu parça, üç ana parçadan oluşuyor. Bu parçalar, arka gövde konisi (tail cone), dikey ve yatay stabilizatör bağlantıları ve kuyruk yapısal bileşenleri.

Section 48, uçağın aerodinamik performansını, ağırlık dağılımını ve genel yapısal bütünlüğünü doğrudan etkiliyor.

Özellikle 737 MAX 10 gibi en uzun ve en gelişmiş varyantta, daha fazla yolcu kapasitesi ve verimlilik hedeflendiği için bu parçanın yüksek hassasiyetle üretilmesi hayati önem taşıyor. r. TUSAŞ’ın bu bölümü tam sorumluluk alarak üretip teslim etmesi, Spirit AeroSystems üzerinden

Boeing’in küresel tedarik zincirinde stratejik bir rol üstlendiğini gösteriyor.

TUSAŞ’tan paylaşım

Teslimat ile ilgili TUSAŞ’tan şu bilgi verildi:

”TUSAŞ olarak havacılık yapısal üretimindeki yetkinliğimizi bir adım daha ileriye taşıdık.

Boeing 737 MAX ailesinin en yeni ve en gelişmiş varyantlarından 737 MAX10 Section 48 ilk ürün teslimatını başarıyla gerçekleştirdik.

Küresel havacılık ekosisteminde üstlendiğimiz sorumlulukları her geçen gün daha ileriye taşırken, yüksek kalite, güvenilirlik ve sürdürülebilirlik anlayışımızla değer üretmeye devam ediyoruz.”

Parça imalatının önemi

TUSAŞ, özgün imal ettiği projelerinin yanı sıra iş gücü açısından bu tür parça imalatı büyük önem taşıyor. Bu tür iş paketleri, yerli havacılık ekosistemini güçlendirirken ihracat getirisi de oluşturuyor. Bu açıdan TUSAŞ, Boeing’in ana tedarikçilerinden biri.

Halen TUSAŞ, Boeing için 737 MAX ailesi için Section 48’in haricinde irtifa dümeni (elevator), motor kapakları (fan cowls) dahil 400’den fazla parça imalatı gerçekleştiriyor. Geniş gövdeli 787 Dreamliner’da irtifa dümeni, kargo paneli, kuyruk yatay hücum kenarı gibi kompozit yapısal parçalar yapıyor. TUSAŞ daha önce de 777 ve 747 için de parça üretimi yapmıştı.

Airbus için TUSAŞ A320 ailesi (A319/A320/A321): Bölüm-18 gövde panelleri (TUSAŞ Airbus’un tek kaynak tedarikçisi konumunda bazı panellerde).

Pegasus’un 200 adet Boeing 737 MAX 10 siparaşi

Boeing’in 737 ailesinin en büyük modeli olan MAX 10 için en büyük sipariş veren havayollarının başında Pegasus geliyor. Aralık 2024’te duyurulan tarihi anlaşmayla 100 adet kesin + 100 adet opsiyon olmak üzere toplam 200 adet Boeing 737 MAX 10 siparişi verdi. Bu siparişler 2028’den itibaren teslim edilecek. MAX 10’un 230 yolcu kapasitesi ve %20’ye varan yakıt tasarrufu, Pegasus’un düşük maliyetli büyüme stratejisine uyuyor. Bu siparişle Pegasus, Boeing’e döndü (önceki yıllarda ağırlıklı olarak Airbus A321neo siparişleri vermişti).

SunExpress 17 adet sipariş verdi

Kasım 2023’te Boeing ile yaptığı anlaşmada 17 adet 737 MAX 10 (ve 28 adet 737 MAX 8) kesin sipariş verdi. Ayrıca toplamda 45 opsiyon hakkı var.

SunExpress, Türk Hava Yolları ve Lufthansa’nın ortak kuruluşu ve özellikle turizm/leisure uçuşlarında güçlü. MAX 10’lar, filosunu büyütmek ve daha verimli uçaklarla uzun menzilli turistik rotaları desteklemek için tercih edildi.

Teslimatlar birkaç yıl önce başlamış olsa da MAX 10’lar için hedef 2028 ve sonrası.

THY ve AJet

THY, Eylül 2025’te Boeing ile 150 adet 737 MAX (737-8 ve 737-10 karışımı) için niyet beyanında bulundu (100 kesin + 50 opsiyon).

Bu sipariş henüz tam olarak kesinleşmedi; motor üreticisi CFM International ile görüşmeler devam ediyor. THY’nin mevcut filosunda 737 MAX 8 ve MAX 9 var, ancak MAX 10 için somut kesin sipariş  sayıları henüz kamuoyuna yansımadı.

AJet (THY’nin düşük maliyetli iştiraki) ise ağırlıklı olarak 737 MAX 8 kiralama ve teslimatları alıyor; MAX 10 siparişi bulunmuyor.

Boeing 737 MAX 10 ailesinin en büyüğü

Boeing 737 MAX ailesinin en büyük ve en kapasiteli üyesi olan 737 MAX 10, dar gövdeli (single-aisle) uçak segmentinde yüksek yoğunluklu hatlar için tasarlandı. Airbus A321neo’ya doğrudan rakip olarak konumlandırılıyor. Uçağın ilk uçuşu 2021’de yapıldı, ancak sertifikasyon süreci teknik ve düzenleyici nedenlerle gecikti.

Boeing, MAX 7 ve MAX 10’un FAA sertifikasyonunun 2026’nın ikinci yarısında tamamlanmasını, ilk teslimatların ise 2027’de başlamasını hedefliyor.