Türkiye ve Brezilya arasında masada savunma sanayii var

Brezilya ve Türkiye, Tulpar zırhlı araçlarının ortak üretimi, Bayraktar TB3 insansız hava araçlarının tedariki ve ortak uzay teknolojisi programlarının geliştirilmesi konularına odaklanarak savunma sanayi iş birliğini genişletmeyi hedefliyor.
Antalya’da yapılan COP31 Zirvesi’nde bir araya gelen Cumhurbaşkanı Erdoğan ile geçtiğimiz günlerde yeniden seçilen Brezilya Cumhurbaşkanı Lula, masaya savunma sanayi ortak alımlarını yatırdı.
Brezilya merkezli DefesaNet’e göre, iki ülkenin yaklaşımı sadece askeri teçhizat alımıyla sınırlı değil; bilgi birikimi transferi, yerel üretim ve Brezilya şirketlerinin katılımıyla uzun vadeli endüstriyel ortaklıklar kurmayı hedefliyor.
Bu perspektif, kara silah sistemleri, insansız hava araçları ve uzay uygulamalarına odaklanmış durumda.
İki hükümet arasında Mart 2022’de imzalanan ve Brezilya Kongresi tarafından 2025’te onaylanan savunma sanayi iş birliği anlaşmasıyla iş birliğinin siyasi temeli atılmıştı. Geçtiğimiz Ağustos ayında iki cumhurbaşkanı, ikili ilişkileri derinleştirmeyi amaçlayan bir Stratejik Konsey oluşturma konusunda da anlaştılar.
Antalya’da yapılan görüşmede Cumhurbaşkanı Lula, Brezilya’nın savunma sektöründe daha yakın iş birliğine olan ilgisini yineledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise bir iş heyetiyle birlikte ülkeyi ziyaret edeceğine söz verdi.

Tulpar ve Brezilya’da üretim olasılığı
Kara sistemleri alanında, Türkiye’nin Otokar firmasının ürettiği TULPAR paletli zırhlı araç ailesi ilgi odağı haline gelmişti. Otokar, TULPAR’ın üzerine İtalyan Leonardo şirketinin HITFACT MkII taretli versiyonu dikkat çekti. Aynı taret ailesi Brezilya Ordusu tarafından seçilen Centauro II tekerlekli zırhlı araçta da kullanılmakta. Yapılan bu seçim, iki platformun mutlaka aynı ekipmanı kullanacağı anlamına gelmeden, silahlanma, eğitim ve teknik destek açısından ortaklık avantajları sunabilir.
Potansiyel anlaşmanın en önemli unsuru, yerli şirketlerin katılımıyla ve yerel bir tedarik zincirinin geliştirilmesiyle TULPAR’ın Brezilya’da üretilmesi olasılığı. Brezilya, büyük ekipman alımlarını kendi sanayi tabanının güçlendirilmesiyle ilişkilendirmeyi ve komple sistem ithalatına olan bağımlılığı sınırlamayı amaçlamakta.
Ancak şu an için Brezilya ordusu TULPAR için nihai seçimi, araç sayısı veya bağlayıcı bir üretim sözleşmesi henüz açıklanmadı.

Bayraktar TB 3: Üç Sektör İçin Tek İHA
İkinci eksen ise Baykar’ın Bayraktar TB3. Brezilya, uçak gemi operasyonuna uygun olarak tasarlanan TB3, silahlı MALE sınıfı İHA ile ‘yakından ilgileniyor. Bu özelliğiyle özellikle Brezilya Donanması için ilgi çekici olan bu İHA, Türk teklifiyle daha geniş bir perspektiften, Kara Kuvvetleri ve Hava Kuvvetlerinin ihtiyaçları bağlamında değerlendirilmekte.
TB3, katlanır kanatlara sahip olup gözetleme, keşif, istihbarat toplama ve güdümlü mühimmat görevlerini yerine getirebilir. Deniz platformlarından operasyon yapabilme yeteneği, Brezilya’nın yetki alanındaki geniş deniz bölgelerinin gözetimini artırabilir.
Son aylarda imalatçı Baykar, TB3’ün denizaltı harbi için geliştirdiği sistemleri deniyor. Bu da Brezilya için önemli bir nokta.
Ortak kullanım
Üç kuvvetin ortak bir İHA tipini benimsemesi, tedarik, eğitim ve bakım maliyetlerini de azaltabilir. Aynı zamanda, Brezilya tarafı teknoloji transferi, yerel montaj veya üretim ile yerli sensör ve sistemlerin entegrasyonuyla ilgilenmekte.
Brezilya, Embraer ile yakaladığı havacılık konusundaki etkinliği, TB3 üzerinden İHA pazarına da taşımak istiyor. Henüz TB3’ün Brezilya’da üretimi veya operasyonel kullanımı henüz araştırma aşamasındadır ve kesinleşmiş bir program değil.
Fergani ile Uzayda İşbirliği
Üçüncü alan ise Türk uzay şirketi Fergani ile işbirliğini ilgilendiriyor. Uzay Baykar’ın iş ekosistemiyle bağlantılı ve küçük uydular, yörünge taşıma araçları ve uydu navigasyon teknolojilerinin geliştirilmesinde aktif olan bir teknoloji şirketi.
Programları arasında, otonom uydu konumlandırma ve navigasyon yetenekleri geliştirmeyi amaçlayan Uluğ Bey de yer alıyor. Brezilya için bu alandaki iş birliği, sınır gözetimi, deniz gözetimi, güvenli iletişim ve istihbarat toplama uygulamalarını destekleyebilir.
Bu tür yeteneklerin önemi, geniş coğrafi alana, kapsamlı kara sınırlarına ve önemli deniz enerji altyapısına sahip bir ülke için özellikle büyüktür. Uydu verilerine erişim ve yerli navigasyon teknolojilerinin geliştirilmesi de stratejik özerkliğin unsurlarıdır, özellikle askeri operasyonların uzay altyapısına giderek daha fazla bağımlı olduğu bir ortamda.

Embraer, Brezilya’nın olası bir alternatifi olarak
Bu iş birliği yalnızca Türk sistemlerinin tedariki olarak değerlendirilmiyor. Daha önceki bilgilere göre, görüşmelerde Brezilya tarafından KC -390 Millennium nakliye uçağının Türkiye’ye olası satışı ve Embraer E2 ailesi uçaklarının üretiminde endüstriyel iş birliği teklifleri de yer alıyor.
Yapılan öneriler, Türk askeri teçhizatının ihracatına yönelik tek taraflı bir anlaşmadan ziyade, karşılıklı endüstriyel faydaların daha geniş bir çerçevesini oluşturabilir. Bununla birlikte, Türkiye’de teyit edilmiş bir KC-390 siparişi veya E2 üretim anlaşması bulunmamakta.
Siyasi yaklaşımdan fiili sözleşmelere
Brezilya-Türkiye yaklaşımı, her iki ülkenin de savunma ihracatını genişletme ve geleneksel pazarlarının dışında ortaklıklar geliştirme çabalarının bir parçası. Türkiye, İHA’lar, zırhlı araçlar ve elektronik sistemler üretiminde giderek artan bir deneyime sahipken, Brezilya önemli bir havacılık ve uzay endüstrisine ve karmaşık savunma sistemleri geliştirme ve üretme yeteneklerine sahip.
Oluşabilecek ortaklık Ankara’ya geniş Latin Amerika pazarına erişim, Brezilya’ya ise ek teknolojik yetenekler sağlayabilir. Ancak gerçek değeri, sözleşmelerin içeriğine, yerli üretim haklarına, bilgi transferine ve en önemlisi, sistemlerin bağımsız olarak desteklenmesi ve gelecekte yükseltilmesi olasılığına bağlı olacaktır.
Ancak, siyasi ivmeye rağmen, Tulpar, Bayraktar TB3 ve Fergani uzay programlarının henüz kesinleşmiş tedarikler değil, potansiyel iş birliği yönleri olarak kaldığı vurgulanmaktadır.
Lula-Erdoğan görüşmesi bunların ilerlemesi için koşullar yaratmaktadır, ancak bir sonraki belirleyici adım, görüşmeleri finansman, zaman çizelgesi ve bağlayıcı endüstriyel katılım şartları içeren somut anlaşmalara dönüştürmek olacaktır.
Kaynak: DefesaNet










