TUSAŞ, HÜRJET’te kullanılacak F404 motorları için GE Aerospace ile anlaşma imzaladı
Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TUSAŞ), jet motorlu eğitim uçağı HÜRJET’te kullanılacak F404 motorları için GE Aerospace ile anlaşmayı SAHA 2026’da attı. Böylelikle uzun süredir gündemde olan F404 motoru ile ilgili önemli aşama geride kalkış oldu.
F404 motorlarının entegrasyonuyla birlikte uçağın üretim takvimi ivme kazanırken, programın uzun vadeli sürdürülebilirliği de güçleniyor. Teknik olgunluk seviyesinin yanı sıra operasyonel güvenilirlik açısından da önemli bir ilerleme sağlıyor.
Projeye ivme kazandıracak
Türk Havacılık Uzay Sanayii Genel Müdürü Dr. Mehmet Demiroğlu yaptığı açıklamada şu bilgileri verdi:
“HÜRJET Jet Eğitim Uçağı, TUSAŞ’ın havacılık ve savunma kabiliyetleri açısından ileriye dönük önemli bir eşiği temsil ederken, bu anlaşma da program açısından kritik bir dönüm noktası niteliği taşımaktadır. GE Aerospace ile uzun yıllara dayanan iş birliğimiz, HÜRJET’in modern, güvenilir ve küresel ölçekte rekabetçi bir eğitim platformu olarak başarısını destekleyen kritik itki kabiliyetlerini sağlamaya devam etmektedir. Bu anlaşma, vizyonumuzu ve endüstriyel yetkinliklerimizi daha da pekiştirmektedir.”
Anlaşmanın stratejik önemine vurgu yapan GE Aerospace Savunma ve Sistemler Küresel Satış ve İş Geliştirme Başkan Yardımcısı Rita Flaherty, HÜRJET’in artan ivmesini dikkat çekti:
“Türk Havacılık Uzay Sanayii’nin gelişmiş askeri hava araçları için bir itki sistemi ortağı olarak GE Aerospace’e duyduğu güvenden ve HÜRJET programının kazandığı giderek artan ivmeden onur duyuyoruz. HÜRJET küresel sahnede yerini alırken Türk Havacılık Uzay Sanayii’ni desteklemekten ve Türkiye’nin savunma ve havacılık ekosisteminde kilit bir aktör olarak süregelen yükselişine katkıda bulunmaktan gurur duyuyoruz”
Uluslararası Boyut ve Rekabet Gücü
Motor tedarikindeki bu stratejik iş birliği, HÜRJET’in global pazardaki rekabet gücünü artırıyor. Hatırlanacağı üzere HÜRJET’in ilk ihracat müşterisi İspanya olacak. Bu gelişme, uçağın hem teknik hem de ticari anlamda uluslararası alanda daha güçlü bir konuma yerleşmesine katkı sağlayacak.
Anlaşmanın Temeli IDEF 2025’te Atılmıştı
TUSAŞ ve GE Aerospace arasındaki iş birliğinin temeli, 2025 yılında düzenlenen IDEF fuarında imzalanan mutabakat zaptıyla atılmıştı. O dönemde F404 motor tedariki, entegrasyonu, bakım-onarım ve revizyon süreçleri için ortak çalışma kararı alınmıştı. Şimdi imzalanan asıl sözleşme ise bu mutabakatı somut bir tedarik anlaşmasına dönüştürüyor.
Anlaşma kapsamında GE Aerospace’in, yeni prototiplerin uçuş testlerinde teknik destek sağlaması ve sertifikasyon süreçlerine katkı vermesi de planlanıyor. Böylece HÜRJET’in test ve geliştirme faaliyetleri daha hızlı ve verimli ilerleyecek.
F404 Motoru: Kullanılan Uçaklar ve Teknik Özellikleri
General Electric F404, düşük bypass oranlı (low-bypass) artyakıcılı turbofan motor ailesidir. 1978’de ilk çalıştırılmış olup, özellikle 4. nesil savaş uçakları ve eğitim/hafif taarruz platformlarında yaygın olarak kullanılır. 4.000’den fazla üretilmiş ve 13 milyondan fazla uçuş saati biriktirmiştir. Güvenilirliği, bakım kolaylığı ve modüler tasarımıyla öne çıkar.
Hangi Uçaklarda Kullanılıyor?
Boeing F/A-18C/D Hornet → F404-GE-400 / -402 (en ikonik kullanım, çift motorlu).
Saab JAS 39 Gripen → RM12 varyantı (Volvo ile ortak üretim, tek motorlu güvenilirlik özellikleri).
HAL Tejas Mk1 / Mk1A (Hindistan) → F404-GE-IN20 (en yüksek itkili varyant).
KAI T-50 Golden Eagle (Güney Kore) ve türevleri → F404-GE-102.
Boeing–Saab T-7A Red Hawk (ABD ileri jet eğitim uçağı) → F404-GE-103.
TUSAŞ HÜRJET (Türkiye) → F404-GE-102 (tek motorlu).
Diğerleri: Lockheed F-117 Nighthawk (artyakıcısız varyant), Singapore A-4SU Super Skyhawk, Northrop F-20 Tigershark (prototip), çeşitli İHA/UCAS platformları.
Teknik Özellikler
Motor ailesi genel olarak şu özelliklere sahip (deniz seviyesi, standart gün koşulları):
| Özellik | F404-GE-102/402 | F404-GE-IN20 | RM12 (Gripen) |
| İtki Sınıfı (Artyakıcı) | 17.700 lb (~78,7 kN) | 19.000 lb (~84,5 kN) | 18.100 lb (~80,5 kN) |
| Uzunluk | 154 inç (391 cm) | 154 inç (391 cm) | 154 inç (391 cm) |
| Maks. Çap | 35 inç (89 cm) | 35 inç (89 cm) | 35 inç (89 cm) |
| Giriş Çapı | 28 inç (71 cm) | 28 inç (71 cm) | 28 inç (71 cm) |
| Hava Akışı | 146 lb/sn (~66 kg/sn) | 153 lb/sn (~70 kg/sn) | 152 lb/sn (~69 kg/sn) |
| Basınç Oranı | 26:1 | 28:1 | 27:1 |
| Kuru Ağırlık | ~2.282 lb (1.035 kg) | ~2.365 lb (1.072 kg) | ~2.325 lb (1.054 kg) |
Genel Tasarım Özellikleri
Yapı: 3 kademeli fan + 7 kademeli yüksek basınç eksenel kompresör, halka tipi yanma odası, 1 LP + 1 HP türbin.
Bypass Oranı: 0.34:1
Askeri (Kuru) İtki: Yaklaşık 11.000 lbf (48,9 kN)
Yakıt Tüketimi: Kuru modda ~0.81 lb/(lbf·h), artyakıcıda ~1.74 lb/(lbf·h)
Kontrol Sistemi: FADEC (Full Authority Digital Engine Control) – modern varyantlarda.
