Bir dönemin en fazla konuluşan “uçak taksi-evtol” tasarımı Lilium’dan geriye bunlar kaldı… Toplam 1,5 milyar dolar harcanan, elektrikli dikine kalkıp inebilen hava aracı Lilium Projesi, 2024’te yaşanan iflasla son bulmuştu.
Çok sayıda Türk mühendis ve çalışana da sahip olan Almanya merkezli Lilium, ekonomik krizi aşamamış ve 2024 sonunda iflas başvurusunda bulunmuştu. Yapılan kurtarma girişimleri başarısız oldu ve şirketin yaklaşık 300 patenti rakibi Archer Aviation tarafından sadece 18 milyon Euro’ya satın alındı. Yolcu uçuşu yapamadan tarihe karışan Lilium, sektör için acı bir ders oldu.
Lilium, 2015’te kurulduktan sonra “Lilium Jet” adını verdiği 7 yolcu kapasiteli, 30 adet elektrikli ducted fan’lı (kanal içinde pervaneli) uçağıyla büyük ses getirmişti.
Şirket, Tencent, Atomico ve Suudi yatırımcılar başta olmak üzere toplam 1,5 milyar dolardan fazla kaynak toplamıştı. 2023’te FAA ile G-1 sertifikasyon temelini tamamlamasına rağmen, sertifikasyon süreçlerinin uzaması ve yeni finansman bulamaması şirketi bitirdi.
Tüm iyi niyetli girişimlere rağmen Ekim 2024’te ilk iflas başvurusunu Aralık 2024’te geçici bir kurtarma anlaşması izledi. Ancak beklenen fonlar gelmeyince Şubat 2025’te ikinci ve kesin iflas sürecine geçildi. Şirket varlıklarını 18 milyon Euro değer biçtikten sona 2025 sonbaharında patent satışı ile tasfiye tamamlandı.
Archer Aviation, Ekim 2025’te kazandığı ihalede Lilium’un yüksek voltaj sistemleri, batarya yönetimi, uçuş kontrolü, elektrik motorları ve ducted fan teknolojilerini içeren patentlerini 18 milyon Euro’ya (yaklaşık 21 milyon dolar) aldı. Bu sayede Archer’ın toplam patent portföyü 1.000’in üzerine çıktı.
Sektörden çıkan diğer projeler
Lilium tek örnek değil. eVTOL sektöründe son dönemde yaşanan iflas ve zorluklar şöyle:
Volocopter (Almanya): Mercedes ve Geely destekli, 2024 sonunda iflas başvurusu yaptı.
Eviation (İsrail): Alice elektrikli uçak projesinde büyük personel.
Birçok küçük start-up: Finansman bulamayıp sessizce kapandı.
Sektördeki temel sorunlar arasında çok uzun ve maliyetli sertifikasyon süreçleri geliyor. Bunu batarya teknolojisinin hâlâ yetersiz kalması (menzil ve payload) izliyor. İki ayrı sorunun nasıl aşılacağı ise soru işareti.
Bu sorunları, hava araçlarının inip kalkacağı heliport altyapısı eksikliği izliyor.
Dersler ve Gelecek
Lilium’un dramı, hayal ile gerçeklik arasındaki uçurumu gösterdi. Sektör analistleri, bundan sonra daha disiplinli finansman, daha gerçekçi zaman çizelgeleri ve büyük havacılık oyuncularıyla (Boeing, Airbus, Embraer vb.) daha güçlü ortaklıkların önemine dikkat çekiyor.
Öte yandan Archer, Joby gibi ABD merkezli şirketler ve Çinli EHang gibi oyuncular yoluna devam ediyor.
2026-2028 döneminde ilk ticari hava taksi operasyonlarının başlaması bekleniyor.
