Tolga ÖzbekTürk Savunma Sanayi

T129’da ihracat müjdesi

T129 ATAK için ihracat konusundaki en büyük engel motor. ABD, Pakistan’a onay vermedi. Ancak Filipinlere satış gerçekleşti. Sırada Nijery var. Motor engeli ile ilgili nasıl adımlar atılıyor? ABD ciddi bir ambargo mu uyguluyor? Tolga Özbek yazdı…

Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TUSAŞ), dün önemli bir başarıya imza attı. Filipinlere satılan 6 adet T129 ATAK Helikopterinin ilk ikisi teslim edildi. Bu aynı zamanda Türkiye’nin ilk helikopter yani döner kanatlı hava aracı ihracatı oldu. Anlaşma, 6’sı kesin, 6’sı da opsiyon yani kesin siparişe çevrilebilir 12 adet T129 satışından oluşuyor.

TUSAŞ Genel Müdürü Prof. Dr. Temel Kotil, teslimat törende T129 hakkında “Bir ülkeye 6 adet T129 ATAK satışı gerçekleştirdik. Adını teslimatta paylaşacağız” demişti. Bu ülke Nijerya. Daha önceden Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Afrika ziyaretinde konu diğer savunma ihracatı ürünleri ile birlikte gündeme gelmişti.

Honeywell LHTEC CTS800-4 motoru

Amerikan ambargosu

Satışlarla ilgili en büyük sorun, T129 ATAK’ta kullanılan Amerikan Honeywell imalatı LHTEC CTS800-4 motorları. Askeri bir motor olan LHTEC CTS800-4 konusunda ihracatta Türkiye’nin ABD’den onay alması gerekiyor. 

 

ABD makamları, TUSAŞ’ın başvurusuna rağmen yaklaşık 4 yıldır Pakistan’a yapılan 30 adetlik T129 satışına onay vermiyor. Yani ne hayır diyor ne de evet diyor. Proje sürüncemede. Ama öbür tarafta Filipinlere 6 adet T129 için satış çıkıyor.

Pakistan ABD için Çin nedeniyle çok dikkatli yaklaşılan bir ülke. ABD ile Pakistan arasındaki ilişkiler, 2001’den sonra Afganistan operasyonu ile bir miktar düzeldi. Ama sonrasında Pakistan’ın Çin ile artan ilişkileri nedeniyle şu anlık ABD’nin kırmızı listesinde.

Nijerya’ya satış olur mu

Geçmişte Nijerya ABD’den AH-1 almak üzere başvuruda bulunmuştu. Bu talep insan haklarına takılmıştı. Sonrasında T129 konusunda ise hem Türkiye hem de TUSAŞ çok ihtiyatlı yaklaşıyor. Şu dönem ABD-Nijerya ilişkileri geçmişe göre çok daha yumuşak. Bu açıdan alınan ön izinlerle bu satış gerçekleşecek gibi duruyor. Ama haklı olarak TUSAŞ Genel Müdürü Prof. Dr. Temel Kotil yoğurdu üfleyerek yemeyi tercih ediyor. Yani T129’lar üretilip teslim edilinceye kadar TUSAŞ resmi olarak açıklamaktan kaçınıyor.

İzin konusunda ise bu tür alımlarda farklı farklı yollar olduğunu belirtmekte fayda var. Sonuçta motor veya başka sistem imalatçısı bunu satmak istiyor. Satış, o şirket için milyonlarca dolarlık iş. Daha da önemlisi hava aracının tüm hizmet süreci içinde yedek parça, mühendislik hizmeti yani en azından bir o kadar daha ciro anlamına geliyor.

Akıncı motoru PT6

Geçtiğimiz günlerde Baykar tarafından imal edilen Akıncı TİHA için yeni bir model gündeme gelmişti. Akıncı Pratt&Whithey Canada imalatı PT6 serisi turboprop motorla uçmuştu. Türkiye-Kanada arasındaki ambargo derken akıllara gelen soru PT6’nın nasıl Akıncı’da uçtuğu olmuştu. 

PT6 sonuçta sivil bir motor. Aynı durum Hürkuş için de geçerli. Askeri olmayan bir malzemeye doğrudan ambargo koyabilmek kolay değil. 

Motor ve ambargo konusu göründüğünden çok daha derin. Ama her zaman olduğu gibi insanın aklına Keşke bu sistemleri bizler üretebilsek ve satışını gerçekleştirebilsek diye geçiyor…

Tolga Özbek

25 yıllık profesyonel havacılık gazetecisi... Ticari Pilot ve Çok Motor Lisansına sahip.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Bağlantıyı kopyala