Özlem Çakmak

THY’nin yolladığı tartışmalı e-posta

THY ile Hava-İş arasında imzalanan ücret kesintisine ilişkin protokolu ve kabul etmeyenleri istifaya davet eden e-postayı Avukat Özlem Çakmak değerlendirdi.

Sendika üyesi 24 bin 800 personel için 1 Eylül 2020’den geçerli  olmak üzere, iş tazminatları, uçuş tazminatları ve diğer ödeme kalemlerinden, kokpit personeli için %50, kabin personeli için %35, yer personeli ve diğer iş grupları ile merkez tayinli personel için %30 oranında kesinti yapılacak. Kesinti uygulaması 2021 yılı sonuna kadar sürecek ve her altı ayda bir ara görüşmeler ile yeniden değerlendirilecek. 

Zarar açıklayan şirketin, maliyetlerini çalışanların maaşlarında indirim yaparak kısarken, uçak biletlerinde indirime gitmek yerine maliyeti bilet fiyatlarına yansıtması düşündürücü. Daha da ötesi, THY aldığı kararlarla şaşırtmaya devam ediyor. 

Yeni ücret şartlarına ilişkin protokolün yürürlüğe girmesinin üzerinden çok geçmeden, çalışanlarına gönderdiği e-posta ile, “covid-19 salgın sürecinin ortaya çıkardığı zorlayıcı sebeplerden ötürü, 01.09.2020 tarihinde e-posta ile tarafıma tebliğ edilen ücret değişikliğine ilişkin 31.08.2020 tarihli Toplu İş Sözleşmesi Protokolü’nü okudum, anladım, protokol şartlarını (sendika üyesi olmayanlar için: 31.08.2020 tarihli Yönetim Kurulu kararı ile Protokol şartlarına kıyasen oluşturulan yeni ücret düzenlemesini) kabul etmiyorum ve 4857 sayılı Kanunun 24/2-e ve f maddesi gereği iş akdimi haklı nedenlerle derhal feshediyorum”  metni ile, ücretlerdeki kesintiyi kabul etmeyen personele kapının önünü gösteriyor. 

THY Yönetim Kurulu Başkanı İlker Aycı ve Hava-İş Sendikası Genel Başkanı Ali Kemal Tatlıbal.

İŞTEN ÇIKARMA YASAĞI

Covid-19 pandemisi devam ederken işverenin işçiyi işten çıkarma yasağı nedeniyle, THY’ nin bu yolu izlediği açık. Zira işveren, normal şartlarda, 4857 sayılı İş Kanununun 22.maddesi “Çalışma koşullarında değişiklik ve iş sözleşmesinin feshi” hükmüne dayanarak, işçinin iş akdini haklı nedenle feshedebilir. İş sözleşmesinin veya eki niteliğindeki diğer sözleşmelerden, TİS ve protokol hükümleri ile oluşan yeni ücret şartlarının esaslı bir değişiklik oluşturması nedeniyle, değişikliğin belirli bir süre içerisinde işçi tarafından kabul edilmemesi halinde, işveren değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya fesih için başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı olarak açıklamak ve bildirim süresine uymak suretiyle iş sözleşmesini feshetme hakkına sahiptir. İşçi bu durumda 17 ila 21 inci madde hükümlerine göre dava açabilir.

Ancak pandemiden kaynaklı olarak, işverenin fesih yasağı nedeniyle, bunu İş Kanununun 24/2-e ve f maddelerine atıfla “işçinin haklı nedenle fesih hakkı” yolunu açarak uyguladığı anlaşılıyor. Yani bir anlamda istifaya zorluyor. Yeni ücret şartlarına ilişkin protokolü kabul etmeyerek, istifa eden personele kıdem tazminatı ile birlikte 2 aylık ihbar tazminatı ödeniyor. Bunu da kabul etmeyen personeli ise son tahlilde ücretsiz izne çıkartarak tamamen ipleri kopartıyor.

TARTIŞMALI DURUM

Bu durumun ne kadar hukuka uygun olduğu tartışılır. Bu operasyonun bilinçli yapıldığı algısı var, zira Hava-İşin çalışanların haklarını pek de korumadığı, çalışanların yanında durmadığı hissediliyor. 

Toplu iş sözleşmesi hükümleri, işyerinde çalışan ve kapsamında bulunan, taraf sendika üyesi işçiler açısından bağlayıcıdır ve eskisinden farklı düzenlenen hükümlerin işçiler aleyhine de olsa geçerli olduğu kabul edilir. Ancak ne var ki toplu sözleşmelerin içerikleri emredici kurallara aykırı olmaz. Medeni Kanunun 2.maddesinde düzenlenen “dürüstlük kuralı” ve “hakkın kötüye kullanılması yasağı”, toplu sözleşme içeriği açısından tarafları bağlayıcıdır. 

Ücret, işçinin ve ailesinin tek geçim kaynağı olduğundan, sözleşmeden doğan bir alacak hakkı olmaktan öte, Anayasa’nın 55.maddesi ile “emeğin karşılığı” olarak tanımlanan ve İş Kanunu ile sadece işverene karşı değil, üçüncü kişilere ve hatta işçinin kendisine karşı koruma altına alınmış bir sosyal haktır. Bu noktadan hareketle, sendikanın, çalışanlar adına yeni ücret şartlarına ilişkin protokolü imzalayarak, ücretlerde indirime imkan tanımasını “dürüstlük kuralı”nın ve ”hakkın kötüye kullanılması yasağı”nın ihlali olacağı düşüncesindeyim. Koronavirüs salgınının olumsuz sonuçlarının topyekûn yaşandığı ülkede, devletin diğer kurumlarında hiç bir alanda böyle bir indirim söz konusu olmazken, THY’de bunun yaşanmasına olanak sağlanması da konunun diğer bir düşündürücü boyutu.

Konunun iş ilişkisi sona eren personel tarafından mahkemeye taşınması ve davaya dönüşmesi halinde, haksız ve hukuka aykırı uygulamaya maruz kalan çalışanların hak ve alacaklarını kazanacakları kanaatindeyim.

Av.Özlem ÇAKMAK

ozlemcakmak@elitlaw.com

Sektöre, Türk Hava Yolları A.O bünyesinde müşavir avukat olarak adım atan ve 15 yıllık havacılık tecrübesi bulunan Av. Özlem Çakmak, uluslararası havacılık hukuku alanında birçok yurt dışı eğitimlere katılmış ve Galatasaray Üniversitesi Özel Hukuk Anabilim Dalı Ekonomi Hukuku alanında yüksek lisansını tamamlamıştır. İstanbul Barosu Havacılık ve Uzay Hukuku Komisyon üyesi olan Çakmak, halen serbest avukat olarak Elit Hukuk ve Danışmanlık bünyesinde danışmanlık hizmeti vermeye devam etmektedir.

Etiketler

2 Yorum

  1. İyide maaş düşüşü işçiye zaten haklı fesih hakkı verir. Burda farklı olan imzalamam diyeni ücretsiz izne çıkarması

  2. Ben de ona takıldım, bu yolladigi/dayattığı şartlardaki sözleşme gönüllülük esasina tabi olmalı “kabul etmezseniz, şutlarım” demek ne demek? Ipler benim elimde, krizi firsata ceviriyorum oluyor. Emirates full maaşa geçti. Hayırdır, çalışan mi dedi senede 1000 üzerinde pilot alımı yap diye? Calisan mi dedi filoyla ihtiyacla orantisiz sekilde 2-3bin kabin memuru al diye? Ihtiyacın yoksa, gönüllü emeklilige, ayrilmaya tesvik edersin. Silahli kuvvetlere pilot yollarsin. Maaşlarda indirim yaptiktan sonra peki işçi çıkarırsan ne olacak? Kidem ve ihbar tazminatlarini da, sözleşme öncesine göre verecek misin? Yoksa %35 ve %50 düşürdüğün maaşlar uzerinden mi? Cevap:tabi ki düşürülmüş maaşlar uzerinden. Peki bu kanuna, hukuka uygun olabilir evet ama etik mi? Hayir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı
Copy link
Powered by Social Snap