HaberlerUzay

Uçan teleskop SOFIA emekli oluyor

NASA ve Alman Havacılık ve Uzay Merkezi (DLR) tarafından geliştirilen uçan teleskop SOFIA emekli oluyor. Uçak NASA ve DLR adına son uçuşunu 28 Nisan’da yaptı. Boeing 747 ailesinin en kısa üyesi olan SP modeli modifiye edilerek geliştirilen uçan teleskop, 1997’den bu yana NASA filosunda uzay araştırmalarında kullanılıyordu.

Beş yıllık ana görevi 2019’da tamamlandıktan sonra üç yıllık görev uzatması istenmişti. Konu hakkında açıklama yapan NASA, “Astronomik araştırmaların mevcut durumunu gözden geçirmesinin bir parçası olarak, SOFIA’yı değerlendirdik.” ifadelerine yer verdi.

Bilim insanları, 2020 yılında SOFIA ile yaptığı çalışmalar neticesinde Ay’ın güneşli yüzeyindeki suyu keşfettiklerini açıkladı. Yetkililer, uçan gözlemevini emekliye ayırmadan önce Yeni Zelanda dahil olmak üzere son kez SOFIA ile gezileceğini duyurdu.

Havadan gözlem

Genellikle NASA dediğinizde aklınıza uzaya gönderilen roketler, mekikler veya astronotlar geliyor. Ancak NASA’nın havacılık ve uzay alanında bilimsel araştırmalar için kullandığı farklı hava araçları da bulunuyor. İşte onlardan biri de belki de aralarında en popüler olanı Boeing 747’nin gövdesinde teleskop taşıdığı SOFIA yani Kızılötesi Astronomi için Stratosferik Gözlemevi adını taşıyan uçak.

SOFIA’nin arka gövdesinde sol tarafta özel bir alanda tam 17 ton ağırlığında 254 santimetre çapında dev bir teleskop bulunuyor.

En ayrıntılı görüntü

Uçak stratosfere kadar tırmanıyor. Ardından o kapak açılıyor ve teleskop devreye alınıyor. SOFIA teleskobu, yapılan 10 saatlik gece uçuşları süresince; yıldızların doğumu ve ölümü, kara delikler, yeni bir güneş sistemi ve uzaydaki kompleks moleküllerin tanımlanması gibi birçok gözlem yapabiliyor.

Bu sırada teleskobun 38.000-45.000 feet aralığında olması çok önemlidir çünkü Dünya’nın atmosferi, bu kızılötesi ışınların yüzde 99’unu bloke eder. Teleskop, bahsedilen yükseklikte yani stratosfer tabakasında bulunarak bu engeli aşar.

Bilim insanları bu görüntülerin Dünya’ya bağlı herhangi bir gözlem evinden çok daha ayrıntılı olduğuna dikkat çekiyor. 

Görev 12 saat sürüyor

SOFIA, her biri yaklaşık 3 ton ağırlığındaki devasa teleskop kapısı açıkken 45.000 feet yüksek irtifalarda gece boyunca 12 saate kadar uçuyor. İnişin ardından oluşan sarsıntı nedeniyle teleskop özel bir bakımdan geçiriliyor.

Boeing 747’lerin en kısa modeli

Boeing 747SP, Jumbo Jet 747 ailesinin en kısa ve en ilginç modellerinden biri. Boeing bu uçağı yolcu kapasitesi düşük olan hatlar için tasarlamıştı. Modelin sonundaki SP ibaresi, “Special Performance” anlamına gelmektedir. Bu yeni tasarımla birlikte; uçağın daha yüksekten, daha hızlı ve ara vermeksizin daha uzun süre uçması sağlanmıştır. 

Ancak havayolları açısından beklenen ilgiyi pek fazla göremedi. İş insanları tarafından satın alınan 747SP’ler özel jet olarak uzun yıllar kullanıldı. 

NASA 1997’de satın aldı

SOFIA modifikasyonu yapılan uçak, 1970’lerin sonunda imal edildi. İlk olarak Pan American Havayolları’nda kullanılmaya başlandı. Bu konuda çalışmalar yapan NASA, uçağı 1997’de satın aldı. Yaklaşık on yıllık araştırma ve geliştirmeden sonra, araştırma uçağı olarak ilk uçuşu 26 Nisan 2007’de gerçekleştirildi. İlk teleskop görüntüleri de 2010’da alındı. 

Yapılan görev uçuşları arasında Plüton’un atmosferik bileşimini araştırma, Mars’ta oksijen, Ay’da moleküler su keyifleri ve derin uzayda nesnelerinin sayısız görünmez ışıklı görüntüsünün alınmasında kullanıldı.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Bağlantıyı kopyala