Dialektik düşünce
Sanat galerilerini gezerken, entellektüel tabakanın yanlarındakilere resmi yorumlarken kullandığı kelimelerden biridir Dialektik. Sonu izm ile biten 20 tane yabancı kelime öğrenip avvam tabakadan "farklı" olmaya çalışan kimi insanlar görürüz. Onlar türkçesini öğrenmeyeceği için biz ingilizcesini öğrenelim madem.
Düzenleme : Tamam dialektik kelimesini kullanmayalım ama yerine "eytişim" kelimesini de kullanmayalım. Türkçeye bu şekilde çeviren arkadaşları ayrıca kutlamak istiyorum. Dilbilimci arkadaşlarımız eminim uygun bir ifade bulacaklardır.
İşte kısaca dialektik düşünce:
Yazan: Engin sokullu
Eytişim; doğayı, toplumu ve düşünceyi
karşıtların çatışması ve aşılmasıyla
durmaksızın devindiren ve geliştiren süreçtir.
Osmanlıcada "Barikayı hakikat, müsademeyi efkardan doğar" sözünün yeni Türkçesi
"hakikat kıvılcımı, fikirlerin çatışmasından çıkar"
aynen bu gerçeği ortaya koymaktadır.
dialektik TEZ, ANTİ-TEZ ve SENTEZ den oluşur.
Genel kabul görmekte olan fikre TEZ denilir.
ANTİ-TEZ genel kabul gören fikre karşı çıkan, onu olumsuzlayan (negation) fikirdir.
Ancak anti-teze de karşı fikirler ortaya atılır ve anti-tezin olumsuzlaması olumsuzlanır.
Hem tez, hem de anti-tez bu noktada bilindiği ve çarpıştırıldığı için
ortaya çıkan yeni fikir bunları bağdaştıran daha sağlıklı, daha bilinçli bir fikirdir:
bu üst yeni fikire SENTEZ denilir.
Sentez; tez ve anti-teze göre daha üst düzey bir fikirdir
ve üst düzeyde yeni bir tez oluşturur.
Bu yeni teze de (senteze) anti-tezler ileri sürülür ve çok daha üst düzeyde bir yeni sentez oluşur.
Bu süreç sonsuza dek devam eder.
Böylece sürekli gelişme sağlanır ve bilinç giderek daha üst düzeylerde oluşur.
Dialektik, işte bu şekilde giderek daha üst düzeyde oluşan
tezler, anti-tez ve sentezlerin oluşturduğu karşıtları mücadelesi ve birlikteliğini inceleyen
ve oluşan bu gelişmenin yasalarını ortaya çıkaran bir düşünce bilimidir.
Örnek:
TEZ: bardağın yarısı boş
ANTİ-TEZ: bardağın yarısı dolu
SENTEZ:
bardağı oluşturan hacmin yarısı su ile, diğer yarısı ise hava ile dolu.
Görüldüğü gibi sentezin bilinç düzeyi, teze ve anti-teze kıyasla çok daha yüksek seviyededir ,
Sentez
gerçeğin daha derinlemesine bilinmesine sebep olmaktadır.
Ancak bu senteze karşı da yeni anti tezler ileri sürülebilir:
bardaktaki suyun ve havanın sıcaklık ve basınçtan dolayı farklı genleştiğini ve
yarı yarıya dolu olmanın belli basınç ve sıcaklıklar dışında geçerli olmadığını ileri süren anti-tezler gibi.
Fikirlerin çatışması ve devinme böylece sürekli olarak devam eder.
Lastik Sanayiinden bir başka örnek:
TEZ:
Karbon Siyahı Lastiğin sağlamlığını arttıran çok faydalı bir katkı maddesidir.
ANTİ-TEZ:
Karbon Siyahı disperse edilmesi çok zor ve çok pis kötü bir katkı maddesidir.
SENTEZ:
Karbon Siyahı faydalı yanları kadar, bir çok çok zararlı yanı da olan bir katkı maddesidir.
Bu katkı maddesinin faydalı özelliklerini koruyan,ancak zararlı özelliklerini yok eden,
granüllenmiş karbon siyahı gibi, yeni bir ürün tasarımına ihtiyaç vardır.
günümüzde kullanılan bilimsel dialektik kavramı arasında hiçbir ilgi yoktur.
Dialektik kavramı;
günümüzde metafizik kavramının tam karşıtı olarak yeni ve bilimsel bir dünya görüşünü dile getirir.
Alman düşünürleri Karl Marx ve Fredrich Engels
dialektiğin kavramsal niteliğini aşıp;
evrenin, toplum ve düşünceyi de kapsayan tüm alanlarında geçerli en genel yasası olduğunu keşfettiler:
Evren dialektik ile işliyordu.
Bu işleyişi kavrayabilmek için ise,
ona ancak dialektik ile işleyen bir bilinçle bakmak gerekir.
her türlü gelişmenin genel yasalarını saptayan bir bilimdir.
gerçeğin farklı alanlarındaki gelişmesini ancak o alanlarda geçerli özel yasalara bağlar.
Dialektik ise ,
bizzat gelişme olgusunu genel yasalara bağlar.
Bu genel yasalar, kurgusal, varsayımsal değil;
bizzat doğanın, toplumun ve bilincin işleyişinden çıkarılmış
ve onlara uygulanarak denetlenmiş; doğrulukları saptanmış bilimsel yasalardır.
Karşıtların birliği ve savaşı yasası;
Nicelikten niteliğe ve nitelikten niceliğe geçiş yasası;
Olumsuzlanmanın olumsuzlanması yasası .
süreklilikle kesintinin ve karşıtların dönüşümlerle nasıl aşıldığının anahtarını verir.
Doğasal, toplumsal ve bilinçsel bütün olguları algılayabilmemiz için
onlara dialektik yöntemle yaklaşmak zorundayız.
Dialektik, gelişmenin yasası olduğu kadar onu incelemenin de yöntemidir.
bir inceleme ve bilme yöntemi olduğu kadar,
mevcudu geliştirmenin de yöntemidir.
Dialektik,
gerçeği arama ve gerçeklerle yaşamanın yöntemidir.
Comments
One Response to “Dialektik düşünce”
Leave a Reply
Dialektik düşünce…
Sanat galerilerini gezerken, entellektüel tabakanın yanlarındakilere resmi yorumlarken kullandığı kelimelerden biridir Dialektik. Sonu izm ile biten 20 tane yabancı kelime öğrenip avvam tabakadan "farklı" olmaya çalışan kimi insanlar gö…